Boer History1712 aan die Kaap die Goeie Hoop: Helot, Van Assenburgh se begrafnis, tiendveiling en droogte
Van Assenburgh se staatsbegrafnis — 2 Januarie 1712
Op die 2de Januarie 1712 is die liggaam van die oorlede goewerneur Louis van Assenburgh met groot staatsie onder die plaveisel van die kerk begrawe. Hy is op die middag van Sondag die 27ste Desember 1711 oorlede, vyf dae nadat hy sy een-en-vyftigste jaar voltooi het, ná omtrent agt maande se opsluiting in sy kamer in die kasteel. Die Januarie-begrafnis het die nuwe kalenderjaar dus as ’n openbare daad van rousmart en oordrag geopen, eerder as as die begin van ’n nuwe permanente goewerneurskap. [3]
Die begraafplek was die kerkvloer waaronder goewerneurs en vernaamste beamptes gewoonlik gelê is. Die seremonie is met die formele vertoon gehou wat van ’n residensiële hoof van die nedersetting verwag is: die kasteel, die kerk en die vernaamste vryburgers het die einde gemerk van ’n administrasie wat nie in verowering of grondwetlike omwenteling gebeurtenisryk was nie, en wie se naam gou min in die volksherinnering onthou is. Die liggaam wat sedert die laaste dae van Desember gelê het, is só onder die plaveisel toevertrou terwyl die raad reeds onder ’n ander naam gesit het. [3]
Van Assenburgh se dood het ’n goewerneurskap afgesluit wat begin het ná die Kattendyk-terugroepkrisis en die interregnum van Johan Cornelis d’Ableing. Onder hom is Mauritius ontruim, het kommissarisse Joan van Hoorn en Pieter de Vos aan die Kaap gesit, is volle graantiendes in Februarie 1711 deur direkteursbevel heringestel, en het Stellenbosch se openbare kern in Desember 1710 gebrand. Die staatsbegrafnis van vroeg Januarie het daardie rekord in ritueel vasgelê terwyl die lewende werk van die regering sonder onderbreking oorgegaan het na die sekunde wat reeds die oggend ná die dood verkies is. [3]
Willem Helot se waarnemende regering — 1712
Op die oggend van 28 Desember 1711 het die politieke raad vergader en die sekunde Willem Helot verkies om as hoof van die regering op te tree totdat die welbehae van die direkteure bekend gemaak kon word. Die verkiesing was ’n formaliteit, want daar was niemand anders verkiesbaar nie. Helot is op die 30ste April 1710 tot senior koopman en sekunde verhef ná sestien jaar se Kaapse diens, toe D’Ableing na Indië beveel is. Deur 1712 was daardie waarnemende hoofskap die gewone regering van die Kaap. [3]
Helot se jaar was nie ’n nuwe hervormingsprogram nie. Dit was die voortsetting van raadsake onder ’n residensiële beampte wat die magazyns, die vryburgers se klagtes en die distriksmasjinerie van Stellenbosch en Drakenstein reeds geken het. Tiendereg, graanuitvoer en die ooswaartse veedrywing het almal deur dieselfde raad beweeg wat in middel-Desember 1711 die Stellenbosse landdros se jurisdiksie anderkant die Mosselbank- en Kuilsriviere beperk het. Die waarnemende hoof het daardie notules as staande bevel geërf eerder as as onvoltooide sake wat herskryf moes word. [3]
Toe die berig van Van Assenburgh se dood die Nederlande bereik, het die direkteure as sy opvolger luitenant-kolonel Maurits Pasques de Chavonnes aangestel, ’n gebore Haagenaar wat ’n infanterieregiment in die leër van die State aangevoer het en deur die vermindering van die troepe by die vrede van Utrecht sonder betrekking gelaat is. Hy het die rang, titel en salaris van ’n buitengewone raadslid van die Indië ontvang. Hy het egter eers op die 24ste Maart 1714 Tafelbaai bereik, en is eers op die 28ste van daardie maand formeel geïnstalleer. Die hele 1712 het dus aan Helot se waarnemende administrasie behoort, met die permanente opvolger in die buiteland aangewys maar nog nie by die kasteel teenwoordig nie. [3]
Op die datum van die oorlede goewerneur se dood het die dorp in Tafelvallei omtrent tweehonderd-en-vyftig private huise bevat bo en behalwe die geboue van die Kompanjie. Dit was nog nie die gebruik om dit Kaapstad te noem nie; dit is gewoonlik die Kaap genoem, of soms die dorp aan die Kaap. Amptelike briewe is van en na die Kasteel die Goeie Hoop gerig. Daardie stedelike raam was die setel vanwaar Helot se raad ’n nedersetting regeer het wie se vryburgers reeds veeplase ver anderkant die skiereiland gedryf het terwyl immigrasie uit Europa feitlik opgehou het. [3]
Tiendverpagting tot veiling gebring — 1712
Depesjes wat in Februarie 1711 ontvang is, het die boere verplig om tiendes op alle geoeste graan te betaal, soos dié in Europa moes betaal, en nie slegs op die deel wat te koop gebring is nie. Die vryburgers het tevergeefs voorgestel dat die tiende in die Vaderland op die grond ingevorder word, terwyl dit aan die Kaap by die Kompanjie se magazyns afgelewer word. Die politieke raad het geantwoord dat hy geen mag het om toegewings te maak teen die bevele van die oppergesag nie. Die volle-tiende-eis het dus as reg gestaan toe Helot se waarnemende jaar begin het. [3]
In 1712 is ’n poging aangewend om die tiendes per openbare veiling uit te verpacht, met die koper om op die grond in te vorder. Niemand wou enige soort aanbod maak nie. Die veiling was bedoel om die gaping tussen Europese veldinvordering en Kaapse magazynlewering te sluit deur ’n private verpagter van die inkomste op die plase self te plaas. Die volkome afwesigheid van biedings het getoon dat nóg vryburgers nóg spekulatiewe kopers die volle oestiende die koste en risiko van invordering in ’n skraal-graanjaar werd geag het. [3]
Die Kompanjie het steeds sy eis gehandhaaf, maar die toestand van die land het die vraag ten gunste van die boere beslis insoverre dit gou onuitvoerbaar geblyk het om ’n tiende op alles wat verbou is in te vorder. Ná ’n tyd is ’n vaste bedrag van die prys van graan wat te koop gebring is, afgetrek. Die mislukte veiling van 1712 was dus nie ’n formele herroeping van die Februarie-1711-depesjes nie; dit was die praktiese grens van afdwinging. Helot se regering het die wetlike eis behou terwyl die mark om die tiende te verpacht geweier het om te vorm. [3]
Graantiendes het, saam met oordraggelde en winste op goederverkope, een van die gewone takke van koloniale inkomste gebly langs die groot verpagting van die kleinhandel-wyn- en spiritusmonopolie. In die eerste kwart van die agtiende eeu het daardie sekondêre hoofde saam etlike duisende ponde per jaar beloop in die latere sterling-rekening van die gedrukte geskiedenisse, dog hulle het nooit die gaping tussen Kaapse ontvangste en die wyer koste teen die stasie geboek diggemaak nie. Die mislukte tiendveiling van 1712 het daardie struktuur onveranderd gelaat: eis onaangeraak, invordering onvolledig, vryburgers wat steeds by magazyn deure afgelewer het wanneer hulle verkoop het. [3]
Droogte en die graanuitvoer — 1712
Die oes van 1710–11 was swak, maar daar was ’n hoeveelheid graan in voorraad wat die regering in staat gestel het om die voorsiening na Batavia vol te hou. In die twee daaropvolgende seisoene het daar ook onvoldoende reën geval, en was die oesopbrengs so klein dat slegs eenduisend-en-twintig muids in 1712 en eenduisend negehonderd ses-en-vyftig muids in 1713 uitgevoer kon word. Die syfer van 1712 was die dunste van daardie kort reeks en die duidelikste maatstaf van hoe droogte, nie slegs tiendereg nie, die vryburgers se oorskot gedruk het. [3]
Van 1706 tot 1711 inklusief het die nedersetting gemiddeld ietwat meer as vierduisend muids koring per jaar na Batavia gestuur teen ietwat minder as twaalf sjielings ’n muid by die magazyns. Teen daardie vroeëre gemiddelde het die 1 020 muids van 1712 ’n ineenstorting van uitvoerbare oorskot aangedui eerder as ’n verandering in Indiese vraag. Rog, gars, bone en ertjies het steeds die skeepvaart voorsien wanneer hulle gespaar kon word, maar koring vir Batavia was die hooflyn van die Kaapse graandiens, en in Helot se eerste volle kalenderjaar het daardie diens byna misluk. [3]
Voorraadgraan het die swak oes van 1710–11 gemasker; dit kon nie twee verdere droë seisoene masker nie. Die raad moes steeds skepe voorsien en Indiese aanvrae sover voorrade dit toelaat, terwyl vryburgers saad- en huishoudelike graan onder ’n wetlike tiende gereserveer het wat elke muid wat verbou is, geëis het. Die mislukte veiling van veldinvordering en die eenduisend-en-twintig-muid-uitvoer het tot dieselfde landboujaar behoort: ’n regering wat die tiende nie kon verpacht nie, kon ook nie die Batavia-skepe uit ’n reën-verhongerde oes vul nie. [3]
Herstel sou eers ná beter reën en ná die pokkejaar van 1713 kom, toe ’n ruim reënval deur siekte verreken is wat uitgebreide verbouing verhoed het, dog opbrengste op saad buitengewoon groot was en 1714 weer vierduisend driehonderd vyf-en-sewentig muids uitgevoer het. Daardie latere herstel lê buite die kalender van 1712; binne die jaar self is die rekord die droogte-uitvoersyfer en die leë tiendveilingsvloer. [3]
Burgerrolle en bevolking — 1712
Volgens die burgerrolle was die getal koloniste—mans, vrouens en kinders—in 1712 eenduisend negehonderd nege-en-dertig. Die rolle mag in geen jaar as meer as by benadering korrek beskou word nie, maar saam met ander eietydse dokumente lê hulle ’n bevolkingsvlak vas waarteen die latere pokkeverliese gemeet sou word. In 1716, drie jaar ná die einde van die plaag, het dieselfde soort opgawe ten spyte van natuurlike aanwas slegs eenduisend seshonderd sewe-en-negentig getoon. [3]
Immigrasie uit Europa het etlike jare tevore feitlik opgehou. Af en toe is ’n gesin uit die buiteland by die burgerbevolking gevoeg, of is ’n dienaar van die Kompanjie in Suid-Afrika ontslaan, maar die toename van die koloniste was nou hoofsaaklik aan die oorskot van geboortes bo sterftes te danke. Die 1 939 van die 1712-rolle het dus ’n gemeenskap verteenwoordig wat hoofsaaklik van binne gegroei het, onder Helot se waarnemende regering, op die vooraand van die siekte wat die volgende jaar die dorp en die Khoikhoi-kraale sou tref. [3]
Tussen die begin van die agtiende eeu en die aankoms van goewerneur De Chavonnes in 1714 het name wat later dwarsoor Suid-Afrika bekend sou word die koloniale rekords binnegekom—onder meer families soos van Heerden, van Reenen, de Wet, du Buisson, Uys, Faure en baie ander wat in die gedrukte sintese vir daardie interval gelys word. Hul verskyning in die rolle en notariële stukke van Helot se jare het die gewone verdikking van die vrye samelewing aangedui eerder as ’n enkele immigrantevloot. Die telling van 1712 het midde-in daardie benaming van nuwe koloniale vanne gestaan. [3]
Die Kompanjie het steeds etlike honderde slawe by die lodge en op sy werke gehou; vryburgers het ander op plase en in dorpshuise gehou. Die burgerrolsyfer van vrye koloniste het nie daardie gebonde mense ingesluit nie, nóg die Khoikhoi-arbeid wat nog met die oes gehuur is. Dit het die Europese vrye gemeenskap gemeet wat tiendes betaal het wanneer hulle graan verkoop het, milisie gemobiliseer het, en veeposte ooswaarts gedryf het terwyl Helot as waarnemende hoof by die kasteel geteken het. [3]
Veegrens op die Breede en Zonder End — 1712
Veeboere het hul weg van die Land van Waveren af met die vallei van die Breederivier en van Hottentots-Holland ooswaarts langs die loop van die Zonder End gedryf. Die beweging was reeds aan die gang toe Van Assenburgh gesterf het; onder Helot in 1712 het dit voortgegaan as die gewone uitbreiding van veeboerdery anderkant die ouer Stellenbosch–Drakenstein-kern, sonder ’n enkele afgekondigde trek of ’n nuwe distrikslanddros. [3] [4]
Van 1710 tot 1715 het, volgens die latere sintese, baie van die boere uit Waveren—soos die distrik Tulbagh destyds genoem is—geleidelik die vallei van die Breede afgedryf, terwyl sommige van Hottentots-Holland geleidelik langs die loop van die Zonderend, ’n sytak van die Breede, beweeg het. Teen 1745 sou daardie oostelike migrasie omvangryk genoeg wees om ’n derde distrik by Swellendam te regverdig; in 1712 was dit nog die vroeë, informele stadium van besetting onder Kompanjies-welbehae eerder as opgemeette vryeiendom. [4] [3]
Dieselfde korridor het in 1711 amptelike aandag getrek toe die waarnemende fiskaal Willem van Putten en die meestertuinier Jan Hertog die bergagtige land langs die linkeroewer van die Zonder End ondersoek en hout voldoende vir bestaande behoeftes gerapporteer het. Veeposte en oorblywende woud het dus een oostelike roete van Hottentots-Holland gedeel terwyl Helot se raad tiendes en droogte by die magazyns bestuur het. Uitbreiding van weiveld het nie op ’n permanente goewerneur uit Europa gewag nie. [3] [4]
Vroeë besetting van verder afgeleë dele het dikwels op informele vergunning berus om lande en weivelde tydens die welbehae van die Kompanjie te hou. Huur en vaste grense sou later strenger word; in Helot se jaar was die patroon nog geleidelike drywing, groot veeplase, en vryburgers wat ruimte soek weg van die opeengepakte mark en amptelike monopolieë van Tafelbaai. Die droogte van 1712 op die graanplase van die ouer distrikte het daardie veegrens nie minder aantreklik gemaak vir huishoudings wat net soveel van skape en beeste as van koring geleef het nie. [4] [3]
Sluiting van 1712 aan die Kaap
Teen die einde van 1712 het die Kaap Van Assenburgh onder die kerkplaveisel begrawe, ’n volle jaar onder Helot as waarnemende hoof geleef, misluk om die volle graantiende per openbare veiling te verpacht, slegs eenduisend-en-twintig muids koring ná onvoldoende reën uitgevoer, omtrent eenduisend negehonderd nege-en-dertig vrye koloniste op die burgerrolle getel, en veeboere sien voortbeweeg van Waveren af met die Breede en van Hottentots-Holland langs die Zonder End. Op die 2de Januarie het die oorlede goewerneur se staatsbegrafnis die jaar geopen; die raad wat Helot op 28 Desember 1711 verkies het, het sonder ’n residensiële permanente opvolger geregeer, al het die direkteure in Nederland Maurits Pasques de Chavonnes ná die doodsberig aangewys—hy sou eers in Maart 1714 aankom. Die tiendveiling van 1712 het geen bieër gevind nie, sodat die Kompanjie sy wetlike eis behou het terwyl invordering op die grond onuitvoerbaar gebly het en ’n vaste aftrekking van die verkoopprys later die plek van ’n volle veldheffing ingeneem het. Droogte het die Batavia-koringsending tot ’n fraksie van die vierduisend-muid-gemiddeldes van 1706–11 gesny. Die vrye bevolkingsyfer van die rolle het as ’n hoogtepunt gestaan vóór die pokke van 1713. Binnelands het die veegrens op die Breede–Zonder End-korridor bly beweeg wat Van Putten en Hertog reeds vir hout opgemeet het. Die jaar het gesluit met Helot nog in die stoel, die magazyns kort aan uitvoergraan, en die vryburgers se ooswaartse veedrywing ongebroke deur die leë veiling van die tiendverpagting. [3] [4]