Boer History1734 aan die Kaap die Goeie Hoop: Mosselbaai-baken, Rietvlei-buitepos en St. Helenabaai-pos
Vyftienjaar-erfpaghuur permanent vasgestel — 1734
Voor 1732 is grond in die kolonie óf onder vryeiendomstitel óf onder jaarlikse verhuringe gehou. Op die 18de van Februarie van daardie jaar is, op bevel van die direkteure, ’n ander stelsel van grondbesit ingevoer. Tuingrond op die Kaapse Skiereiland en klein stukke geskik vir landbou en grensend aan vryeiendomsplase kon vir tydperke van vyftien jaar verhuur word, waartydens hulle onherwinbaar sou wees. As die Kompanjie aan die einde van enige termyn besit hervat het, moes die huurder vir alle geboue teen ’n billike waardasie vergoed word. Die huur wat eers genoem is, was agt sjielings en vier pens ’n morg jaarliks. [3] [4]
In die jaar ná daardie Februarie-bevel is die huur op die nuwe besittings permanent op twee sjielings en ’n pennie per morg vasgestel. Kalender 1734 het dus die vyftienjaar-papier op daardie goedkoper permanente syfer laat werk eerder as op die openingskoers van agt sjielings en vier pens. Die landbouer se kontantlas het gedaal terwyl die grond self onder Kompanjiesoewereiniteit gebly het. Die permanente koers het die verhuring nie in vryeiendom verander nie; dit het slegs vasgelê wat die nuwe besitreg sou kos nadat die direkteure die eersgenoemde huur teen gewone Kaapse opbrengste gesien het. [3]
Op ’n ander argieflesing van dieselfde besitreg het die huur, anders as dié op die groot jaarlikse leenveeposte, gewissel met die vermoë van die grond en ander natuurlike voordele en was gewoonlik van vier tot agt skellings per morg, een skelling twee-en-’n-halwe pens, terwyl die ouer recognitie van vier-en-twintig riksdaalders voortgegaan het as erkenning dat die soewerein heer van die grond gebly het solank geen deel in absolute vryeiendom verleen is nie—de Heer behoudt zyn recht. In elk geval het 1734 die 1732-pakket as gewone grondadministrasie gedra: ’n middeltermyn vir tuin- en grenslandbougrond, geboue beskerm as opstalle, en ’n werkende huur ver onder die eersgenoemde agt-en-vierpens. [3] [4]
Daardie onsekerheid wat die nuwe besitreg moes genees, het ’n lang plaaslike stamboom gehad. In 1654, twee jaar ná die eerste landing in Tafelbaai, is sommige van die Kompanjie se dienaars toegelaat om klein tuinstukke drie jaar sonder huur te gebruik, met die verstandhouding dat die toekennings slegs lenings was; grond wat aan die einde van daardie termyn tot sy volle vermoë bewerk is, sou in eigendom, of vryeiendom, gegee word. Die eerste vervreemding het op die 10de van Oktober 1657 gevolg, toe ongeveer twintig morg in die groot veld op die pas tussen Tafelbaai en Valsbaai aan Jacob Cloeten van Keulen gegaan het. Toestemming om ’n latere leenplaas te beset moes jaarliks hernu word; van 1703 is daardie toestemming teen ’n seël van ses riksdaalders en ’n jaarlikse huur van vier-en-twintig verkry, en van 1714 is ’n jaarlikse belasting of recognitie van dieselfde vier-en-twintig riksdaalders gehef. Tuiniers wat vee by hulle stukke gevoeg het, en daarna groter pastorale toe-eienings op leen sonder opmeting gehou het, het onbepaalde grense sien uitkring terwyl die grond self ’n nominale sessie gebly het wat na willekeur herwinbaar was. Die kwytskelding van huur in die vroegste jare was nie altruïsme nie: meer as die ekwivalent is in tiendes van die oeste en ander pligte geëis. [4]
Langs die vyftienjaar-papier het ’n ouer buurbesitreg gestaan wat al op die skiereiland bekend was: Leenings Eigendom, die huur of leen by die regering van onreëlmatige klein stukke wat aan ’n vryeiendomsgrant grens, om saam met die vryeiendom gebruik te word maar steeds as eiendom van die Kompanjie beskou te word. Daardie leen het in latere jare algemeen geword. Die Februarie-bepaling van 1732 het nie vryeiendom, jaarlikse leen of Leenings Eigendom afgeskaf nie; dit het ’n middeltermyn bygevoeg. Terselfdertyd is die huur van die groot plase of veeposte onder jaarlikse verhuringe van £2 10s. tot £5 verhoog. Kalender 1734 het dus sy grondjaar geopen met twee gesigte van daardie pakket wat al in werking was: ’n goedkoper, langer, meer seker verhuring vir die verbeterde tuin- en grensstuk, en ’n verdubbelde kontanteis op die groot pastorale leenplaas. [3] [4]
Huis te Marquette in nood by Mosselbaai — Junie 1734
In Junie 1734 het ’n tuisvarende Oos-Indiëvaarder met die naam Huis te Marquette—in ’n ander amptelike vertelling ’t Huys de Marquette—in nood by Mosselbaai ingeloop. Die romp is swaar beskadig op haar reis na die kus van Afrika en het wanhopig daar skuiling probeer vind. Die baai het ver oos van Valsbaai en die gevestigde koring- en wynstrook gelê, op ’n kusgedeelte wat Kompanjieskepe gewoonlik verbygevaar het eerder as as gereelde verversingshawe gebruik het. [3] [9]
Nood by Mosselbaai het ’n keuse afgedwing wat Tafelbaai-wrakke en gewone Indië-verkeer nie gehad het nie: òf ’n waardevolle tuisvarende romp en vrag aan plaaslike improvisasie oorlaat, òf senior Kaapse gesag oorland stuur met vloot- en burgersteun. Die raad en goewerneur het die tweede koers gekies. Sodra inligting oor die noodgeval die Kasteel bereik het, is die tog aan die gang gesit. Wat as ontsetting van ’n Oos-Indiëvaarder begin het, het ’n amptelike inspeksie van die baai en van die land onmiddellik daaragter geword. [3] [9]
Die keuse van metgeselle het later gewys hoe die Kasteel die noodgeval gelees het. Die meester van die vlootafdeling, Jacobus Möller, het Tafelbaai al ná die winterrampe van die laat 1720’s gepeil en het, saam met die burgerskipper Jan de Heere, berig dat die rede nie toeslik nie, dat ’n golfbreker dit teen groot koste volkome veilig kon maak, dat Saldanhabaai veilig was maar alles anders ontbreek het wat ’n verversingstasie nodig het, en dat Simonsbaai agt of tien skepe in alle weer kon huisves, met vars water maar geen tuingrond en met moeilike toegang oor land. Mosselbaai is nie deur daardie vroeër kommissie in ’n aanbevole alternatiewe hawe verander nie. Die Junie-aanloop het nou dieselfde vlootkantoor, en die goewerneur self, gedwing om ’n veel oosteliker inham onder die druk van ’n beskadigde tuisvarende romp te beoordeel. [3]
Die Junie-inligting het dus die oostelike veldtog geopen wat die Kaapse verhaal van 1734 oorheers. Die nedersetting het Mosselbaai lank by name geken. Kalender 1734 was die jaar waarin ’n enkele skip se noodgeval die permanente goewerneur, sy sekretaris, die vlootmeester, ’n vaandrig en die naburige vryburgerwaens saam op daardie strand getrek het, en ’n laaste toevlug in ’n seisoen van kusbeoordeling, woudverkenning en formele besittekens verander het. [3] [9]
De la Fontaine verlaat die Kaap na Mosselbaai — 7 Julie 1734
Op die 7de van Julie 1734 het goewerneur Jan de la Fontaine die Kaap na Mosselbaai verlaat. Hy is vergesel deur die sekretaris Ryk Tulbagh, die meester van die vlootafdeling Jacobus Möller, vaandrig Rudolph Sigfried Alleman, en die burgers Jan Kruywagen, Jan Hop, Jan Christoffel Bek, Jacobus Botha en Andries Grove, wie se plase in die omgewing van Mosselbaai was en wat die gebruik van hulle waens en vee aangebied het. [3]
In ’n ander vertelling het die goewerneur na die toneel gery sodra die Kasteel die nuus gehad het, vergesel deur sekretaris Rijk Tulbagh, vaandrig Ruldof Allemann en ander offisiere—’n tog wat in daardie dae nog heeltemal ’n tog was. Die twee lyste pas sonder moeite: sentrale administrasie, ’n militêre offisier, vlootkennis in Möller se persoon, en plaaslike vryburgervervoer. Tulbagh se teenwoordigheid as sekretaris het die tog binne gewone raadsrekordhouding gehou. Die burgers se waens en osse het die oorlandse etappe moontlik gemaak sonder om die Kasteel van sy eie spanne alleen te ontneem. [3] [9]
De la Fontaine het die goewerneurskap gehou sedert sy formele installasie op 8 Maart 1730 en die verdere rang van buitengewone raad van Nederlands-Indië sedert 21 Maart 1732. Hy was die eerste goewerneur wat sy vorige loopbaan aan die Kaap gemaak het. Van die tuisvarende Horstendal in 1710 aangehou deur kommissaris Johan van Hoorn en as magazynmeester aan die werk gesit, het hy twee ononderbroke dekades in die nedersetting gedien voor die sjerp. Gebore in Amsterdam op die 23ste van April 1684 as Jan de la Fontaine dit Wicart, seun van die syhandelaar Jacques de la Fontaine en van Barbara van den Burgh, is hy in die Oude Kerk gedoop eerder as in die Waalse kerk van die familietradisie. Almal in die klein dorp het hom Jan genoem. Die Julie-vertrek was nie ’n verandering van hoofskap nie maar ’n seldsame persoonlike beweging van daardie permanente goewerneur diep in die oostelike vee- en woudrand tydens ’n gevestigde fase van sy administrasie. [3] [9]
Gedurende die eerste jaar van sy administrasie het die lot sy vrou, Maria Elizabeth, dogter van die voormalige sekunde Andries de Man, weggeneem en hom as weduwenaar gelaat met ’n dogter van veertien en ’n suigelingseun van twee. Hy het by die werk gebly. Onder hom het die senior siviele setels wat vroeër in die dekade gevul is, nog gestaan: sekunde Adriaan van Kervel en, sedert Maart 1731, onafhanklike fiskaal Daniel van den Henghel. Van Kervel was sekretaris van 1719 en fiskaal van 1725, en sy stap in die sekunde se skoene is as ’n natuurlike ontwikkeling behandel. Kalender 1734 het dus sy goewerneur oos gestuur uit ’n gevestigde raads- driehoek, nie uit nog ’n waarnemende tussenspel ná Noodt se dood of Chavonnes se einde nie. [3] [9]
Die Oos-Indiese Kompanjie, van wie se lotgevalle die kolonie grootliks afgehang het, het nou die hoogtepunt van sy voorspoed verby. Sy dividende, wat vir die tien jaar tot 31 Desember 1722 teen sewe-en-dertig persent per jaar op die volbetaalde kapitaal was, het slegs een-en-twintig persent gemiddeld vir die tien jaar 1728–1732, en van 1723 is die daling by die kasteel al as een dekade van sewe-en-dertig tot een-en-twintig gereken; hulle het daarna nooit hoër as vyf-en-twintig persent gestyg nie. Baie van sy handelsinrigtings het nie die onderhoudskoste terugbetaal nie. Die handel van die Engelse en Franse in die Ooste het reuse treë gegee. In daardie harder Kompanjieweer was die Junie–Julie-tog nie ’n seremoniële optog nie. Dit was ’n dringende poging om ’n groot tuisvarende romp en ’n kosbare vrag te red by ’n baai wat die nedersetting selde as ’n setel van regeringsbesigheid behandel het. [3] [9]
Skip ontset, hawe beoordeel, Outeniqua-woude probeer — 1734
By Mosselbaai is die skip in nood ontset. Met die hulp van naburige boere is die vaartuig aan wal gebring, en baie lewens en ’n kosbare vrag is gered. Die noodgeval wat die goewerneur uit die Kasteel getrek het, is in die konkrete terme wat die Kompanjie verstaan het, ontmoet: romp, manne en tuisvarende goedere herwin uit ’n baai wat nie op die gewone verversingsrooster was nie. [3] [9]
Die baai self is ondersoek. Die goewerneur het gegaan met ’n baie swak oordeel van sy vermoëns as hawe. Die inspeksie het Mosselbaai nie in ’n aanbevole alternatiewe hawe vir gewone Kompanjievloote langs Tafelbaai en die wintergebruik wat later by Simonsbaai ontwikkel is, verander nie. Möller se vroeër peiling van die nader baaie het Simonsbaai al bo Saldanha vir skuiling en water geplaas; die Julie-besoek het nou ’n negatiewe uitspraak by ’n nog verder inham gevoeg. Ontsetting van een Oos-Indiëvaarder was nie dieselfde as ’n nuwe redebbeleid nie. [3]
Die geselskap het ooswaarts voortgegaan na die woude in die distrik wat eens deur die Outeniqua-stam beset is, wat die goewerneur wou verken. Hout was lank ’n Kaapse kommer. In 1727 is die woude langs die rivier Zonder End persoonlik deur goewerneur Noodt ondersoek, om te sien of hulle nie tot groter nut van die Kompanjie gemaak kon word nie; die berg- reeks wat hulle van die Kaap geskei het, is te formidabel ’n hindernis bevind om die vervoer van hout met wins toe te laat. De la Fontaine se ooswaartse draai in 1734 was nog ’n amptelike blik op woude nog verder langs daardie selfde suidelike strook. [3]
Swaar reëns het egter ingestel, wat ’n terugkeer noodsaaklik gemaak het voordat die riviere sou vloed. Die verkenning het dus kort van ’n volle houtopname gestop selfs terwyl dit amptelike belangstelling in daardie woude as ’n toekomstige hulpbron van die kolonie bevestig het. Waens wat deur Kruywagen, Hop, Bek, Botha en Grove aangebied is, kon nie ’n winterstyging op die suidkus-riviere uithardloop nie. Die goewerneur se wens om te verken en die weer se weiering het in dieselfde seisoen saam gestaan. [3]
Die geselskap was nie heeltemal twee maande weg nie. Binne daardie bestek het dit Oos-Indiëvaarder-ontsetting, ’n negatiewe hawe-uitspraak, ’n onderbroke woudsoektog en die formele besitdaad wat by die baai self gevolg het, gekombineer. Kalender 1734 het dus ’n oostelike vordering in weke aangeteken eerder as in ’n nuwe permanente setel van regering aan die suidkus. Die Kasteel het na die skip gegaan; dit het homself nie na Mosselbaai verskuif nie. [3]
Klipbesitbaken by Mosselbaai — 1734
By Mosselbaai het die goewerneur ’n klipbaken, met die wapens van die republiek op die een kant gegraveer en dié van die Oos-Indiese Kompanjie op die ander, as ’n besitteken laat oprig. Die dubbele wapens het die baai aan sowel die Verenigde Provinsies as die VOC gebind wat die Kaap op die republiek se handelsbrief administreer het. Die klip was nie ’n hawewerk en nie ’n battery nie. Dit was ’n aanspraak wat in ’n strand gesny is wat die nedersetting in ’n noodgeval gebruik het. [3]
Die baken het De la Fontaine se swak oordeel van die hawe nie omgekeer nie. Dit het beweer dat Mosselbaai, wat ook al sy perke as rede was, binne die Kompanjie se geëiste kusorde gestaan het—’n antwoord in klip aan dieselfde kusgedeelte wat vreemde vlae andersins as leeg van Europese titel kon behandel. Dieselfde jaar sou ’n korporaal se wag na St. Helenabaai stuur teen ’n gerugte Franse verversingstasie. Besit aan die suidkus en ’n wag aan die weskus het tot een strategiese weer behoort. [3]
Saam met die Julie-tog en die Outeniqua-poging het die baken 1734 die jaar gemaak waarin Mosselbaai die Kaapse rekord binnegegaan het nie net as ’n toevallige toevlug vir ’n beskadigde Oos-Indiëvaarder nie maar as ’n plek formeel gemerk en persoonlik geïnspekteer deur die goewerneur en sy sekretaris. Die naburige burgers wat waens en vee geleen het, het huis toe gegaan na plase wat nou ’n bietjie nader aan ’n amptelike klip gestaan het as in Junie. Die baai het in die goewerneur se oordeel ’n swak hawe gebly. Dit was nie meer ’n ongemerkte inham nie. [3]
Geen nuwe drostdy, geen residensiële garnisoen en geen gereelde vlootaanloop het uit die klip gevolg nie. Die Kompanjie se gewone verversingsbesigheid het by Tafelbaai gebly, met Simonsbaai wat Möller en De Heere al as die beter winteralternatief onder die nader hawens geplaas het. Die Mosselbaai-baken van 1734 was ’n titelmerk ná ’n noodgeval, nie die stigting van ’n tweede Kaap nie. [3]
Buitepos by Rietvlei aan die Buffeljagtsrivier — 1734
’n Paar weke later is ’n klein militêre buitepos, soortgelyk aan dié by Waveren en die rivier Zonder End, by Rietvlei aan die Buffeljagtsrivier gevestig, tussen die huidige dorpe Swellendam en Heidelberg. Die pos het die dun ketting van landelike detachmente verleng wat die Kompanjie al gebruik het om leenplaasgrense anderkant die ouer vryeiendomskern dop te hou. [3]
Die oogmerke was om onwettige veehandel met die inboorlinge te voorkom, en om beskerming aan die boere en die Khoikhoi teen die San te bied. Onwettige ruil het lank dwars deur die Kompanjie se aanspraak om veeruil te reël gesny; San-vee-aanvalle en teengeweld op die pastorale rand was die ander druk wat klein poste by Waveren en die Zonder End moes demp. Rietvlei het daardie selfde dubbele wag verder oos gesit, op die roete na die latere Swellendam-land. [3]
Die Zonder End-presedent was al agt jaar oud. In November 1726 is ’n korporaal en ses manne oor die Hottentots-Holland-berge gestuur om ’n buitepos by ’n plek genaamd die Ziekenhuis, aan daardie rivier, te vorm. Die paar Khoikhoi wat in daardie deel van die land gelaat is, het gekla dat hulle nie teen die San staande kon bly nie, en dat hulle ook blootgestel was aan plundertogte van swerwende Europeërs wat voorgegee het om hulle vir handelsdoeleindes te besoek maar in werklikheid hulle vee geroof het. Weens daardie klagtes is die buitepos gevorm sodat dade van geweld voorkom kon word. Die direkteure, ontevrede dat Europeërs van Van der Heiden se party nie vir hulle gedrag teenoor die Khoikhoi voor die gereg gebring is nie, het opdragte uitgevaardig om alle handel deur private persone met inboorlinge onder swaarder strawwe as tevore te verbied; op die 9de van April 1727 het ’n baie streng plakkaat tot dié gevolg gevolg. [3]
Rietvlei aan die Buffeljagts het dus nie ’n nuwe soort pos uitgevind nie. Dit het die korporaal se wag nageboots wat al by Waveren en by die Ziekenhuis beproef is en dit op ’n rivier nog verder langs die veegrens geplant. Die Julie-tog het gewys hoe ver waens nog na die Outeniqua-woude kon druk voordat winterreën die riviere toemaak. Die nuwe pos het gewys waar die Kompanjie bereid was om ’n handjievol soldate te laat nadat die goewerneur huis toe gegaan het. Grenspolisie en kusverkenning het saam in 1734 beweeg sonder om nog ’n nuwe drostdy te skep. [3]
Die leenplaasland wat die pos moes polisiëer, was dieselfde land wie se jaarlikse huur in 1732 verdubbel is en wie se onopgemete grense nog tot indringing genooi het. ’n Korporaal se hut aan die Buffeljagts kon nie daardie plekke opmeet nie. Dit kon die veepad dop hou, private ruil ontmoedig, en boere en oorblywende Khoikhoi ’n nader beroep as Stellenbosch gee wanneer San-aanvalle ingekom het. Dit was die skaal van landelike regering in 1734: ’n klip by Mosselbaai, ’n klein pos by Rietvlei, en die ouer poste wat nog Waveren en die Zonder End gehou het. [3] [4]
Tydelike buitepos by St. Helenabaai — 1734
In dieselfde jaar is ’n korporaal en ses manne gestuur om ’n tydelike buitepos by St. Helenabaai te vorm, waar gevrees is dat die Franse die voorneme gehad het om ’n verversingstasie te vestig. Die getalle het ooreengestem met die Zonder End-detachmente van November 1726: een korporaal, ses manne, ’n dun amptelike teenwoordigheid eerder as ’n dorp. Die vrees was strategies eerder as plaaslik. ’n Vreemde waterplek aan die weskus noord van Tafelbaai sou die Kompanjie se monopolie van tussentydse voorsiening op die Europa–Indië-roete ondermyn het. [3]
Ná ’n besetting van ’n paar maande, by ontvangs van inligting uit Europa, is hierdie buitepos opgebreek. Die korporaal se pos het sy werk as hou-teenwoordigheid gedoen terwyl die direkteure en bondgenote se inligting ryp geword het; dit is nie in ’n permanente weskusdorp of battery omgeskakel nie. Dieselfde seisoen wat ’n klip by Mosselbaai en ’n wag aan die Buffeljagts gesit het, was ook bereid om ’n weskus-piket terug te trek sodra die gerug afgekoel het. [3]
Kalender 1734 het dus twee verskillende kleinpos-logika’s tegelyk gedra: Rietvlei as ’n binnelandse wag teen onwettige handel en San-druk op die Buffeljagts, en St. Helenabaai as ’n kortstondige kuspiket teen ’n gerugte Franse stasie. Een het oos en binnelands gekyk; die ander noordwes na die Atlantiese benaderings. Albei was goedkoop instrumente van ’n Kompanjie wie se dividende al van sewe-en-dertig tot een-en-twintig persent gedaal het en wat nie dorpe kon plant waar ’n vlag teoreties kon verskyn nie. [3]
Die Franse handel wat die gerug aannemelik gemaak het, was dieselfde handel wat al in Nederlandse bedrywe in die Ooste gesny het. Engelse en Franse winste, en die verlies van die Suid-Asiatiese kusvaart wat eens amper uitsluitlik die Kompanjie s’n was, het die wyer weer gevorm waarin ’n korporaal se tent by St. Helenabaai ’n paar maande sin gemaak het en daarna nie. Die Kaap van 1734 het nog van die verversingsmonopolie geleef. Dit sou nie ’n Atlantiese inham onbewaak laat terwyl daardie monopolie op die spel gelyk het nie, en dit sou nie die wag hou sodra Europa gesê het die risiko verby is nie. [3]
Vlugtelinghuishoudings: ’n derde huwelik en ’n Kaapse-distrik-testament — 1734
Onder die ouer Franse huishoudings is die jaar nie deur ’n doodsgolf van die soort wat Pierre Joubert, Jacob Nortier en Louis le Riche in 1732 weggeneem het, gekenmerk nie. Dit is gekenmerk deur ’n derde huwelik en deur ’n testament in die Kaapse distrik ingedien. Daardie twee papierdade het Hugenote-name op die gewone siviele lys gehou terwyl die goewerneur aan die suidkus was. [8]
Marie Marais, wat haar in 1716 in haar testament met haar eerste man, Estienne Niel, as vier-en-dertig jaar oud en gebore te Hierpoix—waarskynlik Hurepois, suid van Parys—beskryf het, was die dogter van Charles Marais. Sy het tweedens met Pierre Taillefert getrou, en derdens, in 1734, met Pieter Booysen. Die derde huwelik het ’n vlugtelingdogter van die 1688-Voorschoten-huishouding by ’n burgernaam gevoeg wat al tuis was op die kolonie se Nederlandse lyste. Dit was ’n Kaapse feit van die jaar, nie ’n nuwe aankoms uit Europa nie. [8]
In dieselfde jaar het Guillaume Niel van Rouen, gebore omstreeks 1663, en sy vrou Jeanne la Batté van Saumur, gebore 1663, hulle testament uitgevoer. Dit is in dieselfde jaar ingedien. Hulle het toe in die Kaapse distrik gewoon. Guillaume het in 1690 bystand vir homself, vrou en twee kinders ontvang; dit is waarskynlik dat hy ’n broer van Estienne Niel was. Die 1734-testament het dus, op papier, ’n vlugtelinghuwelik afgesluit wat al meer as vier dekades in die nedersetting geloop het, en dit het daardie afsluiting in die Kaapse distrik eerder as by Drakenstein geplaas. [8]
Daardie twee huishoudings het onder preekstoele gesit wat eers onlangs weer gevul is ná die vakatures van die middel-1720’s. Hulle het nie die jaar se openbare geografie verander nie. Hulle het gewys dat die ouer Franse name nog trou, nog testamente maak, en nog op die skiereiland en in die land woon terwyl De la Fontaine se geselskap Mosselbaai gemerk het en terwyl ’n korporaal se wag aan die Buffeljagts opgegaan het. Kalender 1734 het ruimte gehad vir sowel die goewerneur se oostelike vordering as die stil papier van vlugtelinggesinne wat sedert die laaste jare van die sewentiende eeu in die kolonie was. [3] [8]
Regeringskontinuïteit, sy nog kritiek, koringuitvoer en skeepvaart — 1734
Deur 1734 het De la Fontaine goewerneur gebly, met sekunde Adriaan van Kervel en onafhanklike fiskaal Daniel van den Henghel in die senior siviele setels wat vroeër in die dekade gevul is. Die Julie-tog en die nuwe poste was dade van ’n gevestigde hoofskap, nie van nog ’n waarnemende tussenspel nie. Aan die Kaap was daar minder geleentheid vir die skaamtelose ophoping wat in sommige Asiatiese besittings algemeen was; die hoofamptenare ná Noodt se dood was manne wat in algemene agting gehou is, wie se onkreukbaarheid destyds nie bevraagteken is nie. [3]
Die preekstoele wat in 1731–1732 gevul is, het nog kerklike lewe in die jaar van die Mosselbaai-optog omraam: aan die Kaap ds. François le Sueur en ds. Hendrik Kock; by Drakenstein ds. Johan Wilhelm Hartzogenrath; by Stellenbosch ds. Salomon van Echten. Geen vars predikantsvakature oorheers die 1734-rekord soos Kock en Van Echten se aankomste 1732 oorheers het nie. Die geheel van die kerke is weer van predikante voorsien ná ’n reeks vakatures oor agt jaar. Daardie herstelde inrigting het eenvoudig gehou. [3]
Sy- en kirmanhaar-eksperimente, wat al in vroeër seisoene begin is, was in hulle mees kritieke stadium in die jare 1730–1735. ’n Franse kenner, François Guillaumet, is met kiste sywurms ingevoer, en ’n fabriek is naby die Slawelosie opgerig. In die eerste jaar is agt pond gewig goeie sy verkry; in geen daaropvolgende jaar het produksie tien pond oorskry nie. Die oorgrote meerderheid van die wurms is altyd dood voordat hulle kokonne gemaak het. Agt jaar lank is die eksperiment deur die regering voortgesit. Kalender 1734 het binne daardie harde middelstuk gesit, nie by ’n triomfantelike opening en nie by ’n formele sluiting nie. Guillaumet het nog die sypost gehou wat hy opgeneem het ná landing met sy gesin in Oktober 1726. Op die 25ste van November 1726 is hy en sy vrou Claudine Cloy as lidmate van die Nederlandse kerk in Kaapstad ingeskryf by voorlegging van hulle sertifikaat van die Franse kerk in Amsterdam. Daardie inskrywing het nog die huishouding beskryf van die man wat, agt jaar later, nog ’n skrale risseltjie sy langs die Slawelosie gewikkel het. [3] [8] [9]
Langs die wurms het die kirmanhaar-kudde gestaan. Vier-en-twintig jong Persiese bokke is via Ceylon na die Kaap gestuur; in Februarie 1725 het agt Suid-Afrika bereik, die ander op pad dood. Van die agt was slegs een ’n ooi, en dié is kort ná landing dood. Kruisgeteelde diere van gewone ooie en die oorlewende suiwer diere, deur die dood tot twee verminder, het bokke met taamlik lang en fyn haar gelewer. Sommige burgers is toe oorreed om eksperimente met die diere te doen. Ná ’n paar jaar se proefneming het hulle die raad ingelig dat tensy die Kompanjie veertig pens ’n pond vir die haar sou betaal, dit nie die moeite werd sou wees om aparte kuddes te hou nie. Daardie prys kon selfs vir ’n superieure artikel nie gegee word nie. Kalender 1734 het nog binne die jare gesit toe daardie kuddes en die syhuis saam as in hulle mees kritieke stadium beskryf is. Die goewerneur wat in Julie na Mosselbaai gery het, was die syhandelaar se seun wat albei eksperimente aan die gang gehou het ná sy vrou se dood. [3] [9]
Dieselfde middelstuk het nog die poging gehou om die Kaapse vlaktes te beplant. Uit berigte van skippers is die direkteure daartoe gelei om te glo dat Tafelbaai binne nie te verre tyd met die sand gevul sou word wat geweldige suidoostewinde daarin ingeveeg het. In die winter van 1724 het sewentig slawe en ’n bendes veroordeeldes begin om knoopgras en sade van die wilde-olyf te plant, en toe dié misluk het, is die eksperiment in daaropvolgende reënseisoene met stroke sooie herhaal. Elf jaar lank, met een kort onderbreking, is die poging voortgesit, elke winter baie arbeid daaraan bestee. Kalender 1734 was nog binne daardie elfjaar-arbeid. Die direkteure was nog nie formeel tevrede dat die baai geen gevaar van toesliking loop nie. [3]
Oor die wyer oesspan wat hierdie jaar ingesluit het, het die direkteure vereis dat ’n jaar se voorraad koring opsy gesit word voordat enige na Indië gestuur word. Van 1728 tot 1737 was daar ’n bestendige uitvoer, soms van soveel as sewe duisend muid, hoewel die oeste nie eenvormig goed was nie. Beesvleis en skaapvleis was teen ’n pennie-en-’n-half tot twee pens ’n pond verkrygbaar sodra die veesiekte in hewigheid afgeneem het, maar die Kaap het sy reputasie van goedkoop vars voorsiening verloor, en dit het lank geneem om dit terug te wen. Vreemde skepe het nie in die ou getalle teruggekeer nie. [3]
In die dertien jaar 1725–1737 het een duisend en sewe skepe in Tafelbaai ingeloop, of gemiddeld sewe-en-sewentig jaarliks—agt honderd agt-en-sestig van hulle Kompanjieskepe, met een-en-negentig Engelse, sewe-en-twintig Deense, negentien Franse, een Portugese en een Vlaamse. Die Kaap van 1734 het dus sy gewone verversings- en graanbesigheid gehou terwyl die goewerneur se Mosselbaai-baken, die Buffeljagts-buitepos, die kort St. Helenabaai-piket, Marie Marais se derde huwelik en Guillaume Niel se Kaapse-distrik-testament die jaar se besondere geografie en huishoudelike papier gemerk het. Die hoofskap het nie verander nie. Die preekstoele het nie vakant geraak nie. Die oostelike klip en die twee klein poste was wat die jaar bygevoeg het tot ’n nedersetting wat al onder die goedkoper vyftienjaar-erfpagkoers geleef het en onder ’n Kompanjie verby die hoogtepunt van sy voorspoed. [3] [8]