Boer History1716 aan die Kaap die Goeie Hoop: San-vredesending, Here XVII se vrae, Tulbagh se aankoms en die Stellenbosch-vloed
Landdros- en heemrade-jurisdiksie uitgebrei — 1716
In die jaar nadat die politieke raad die hooggeregshof aan die Statute van Indië gebind het (behalwe waar Kaapse plakkate dit gewysig het), is die summiere jurisdiksie van die hof van landdros en heemrade in siviele sake uitgebrei tot £10 8s. 4d. Die verhoging het langs die wynbelasting van vier sjielings en twee pennies per legger wat op 12 Maart 1715 begin het, die veepashuur vanaf 3 Julie 1714, en die seëlregte wat vanaf 20 Julie 1714 op transportes, testamente, huwelikskontrakte en notariale aktes vereis is, gestaan. Landelike litgante kon nou ’n wyer band van gewone siviele geskille by die drostdy afhandel sonder om elke middelmatige eis na die kasteelhof te dra. [3]
Die bevel het nie die regshiërargie herskryf wat in Februarie 1715 vasgelê is nie. Indiese statute het die verstekkorpus gebly; plaaslike plakkate die Kaapse uitsondering; die 1716-wysiging het slegs die geldelike plafon van summiere siviele werk voor landdros en heemrade verhoog. Vir vryburgers langs die Berg, in die Land van Waveren, en op die uitdyende veepaste na die Breede en Zonder End was die praktiese gevolg ’n hoër plaaslike drempel voordat ’n saak na Tafelvallei moes reis. [3]
Kommando-ongevalle deur vergiftigde pyle — vroeg 1716
Die San-oorlog wat in 1715 met die Drakenstein-verlies van meer as sewehonderd skape en die eerste suiwer koloniale kommando onder Hermanus Potgieter geopen het, het nie met die kalender gesluit nie. Vroeg in 1716 het een van die kommandos ’n man verloor wat met ’n vergiftigde pyl doodgeskiet is, en ’n ander is gewond. Die ongevalle het ’n harder fase as die nulherwinnings van die vorige seisoen gemerk: burgerjag het steeds nie die Berg- en Waveren-front skoongemaak nie, en nou het die veldpartye ook in bloed betaal bo en behalwe vrugtelose naspoorwerk. [3] [4]
Instruksies by die opeenvolgende kommandos van 1715 was nadruklik dat bloedvergieting sover moontlik vermy moes word en dat vroue en kinders nie lastig geval moes word nie. In die praktyk was dit ’n soort oorlogvoering waarin mense se harte maklik verhard het. Die skerpogsige San het, wanneer hulle ’n vyand se nadering gesien het, hulself en hul gesinne verberg; sodra die agtervolgers moeg teruggetrek het, is die rowery hervat. Geen van die kommandos van die vorige jaar het ’n blywende verdrywing bewerkstellig nie, en die dood en wonding vroeg in 1716 het gewys dat dieselfde moeilikheid steeds die veld beheers het. [3] [4]
Sersantwag en die vredesending met arak, tabak en krale — 1716
Ná die vergiftigde-pyl-ongevalle is ’n sersant en twintig soldate aangesê om die mees blootgestelde posisies te bewaak, en ’n sterk geselskap van Kompanjiesknegte en burgers is met arak, tabak en krale gestuur om vrede te probeer maak. Die dubbele maatreël het ’n dun militêre skerm op die bedreigde plase gekoppel aan ’n geskenkdraende sending wat gesprekke moes open eerder as nog ’n suiwer agtervolging. [3]
Die vredesgeselskap het daarin geslaag om ’n byeenkoms met ’n groep Boesmans te bekom en het na die kasteel teruggekeer met die berig dat ’n vriendskapsooreenkoms aangegaan is. En dit was sekerlik so dat rowerye vir ’n tyd gestaak het. Die stilte was werklik genoeg om as meer as ’n hoopvolle aanspraak opgeteken te word: maande ná die byeenkoms het die onmiddellike druk van veerowery op die blootgestelde front verslap, selfs al sou latere jare toon dat die skikking nie blywend was verby die volgende groot klagte in Januarie 1719 nie. [3]
Die episode het binne die breër patroon van vroeë koloniale kommandos geval: regeringskruit en skriftelike vergunning, burgerperde en naspoorwerk, soms soldatedetachemente, en—wanneer geweld misluk het—geskenke en gesprek. Amptelike goedkeuring van boer-kombinasies teen San-veerowers was reeds die werkende antwoord waar die Kompanjie nie ’n volle polisiëlyn oor die binnelandse veepaste kon plaas nie. [3] [4]
Nuwe militêre poste teruggetrek — Augustus 1716
In Augustus 1716 is die nuutgestigte militêre poste op versoek van die burgers teruggetrek, wat ’n lewendige vrees gehad het dat tirannie deur middel van troepe gevestig sou word. Die tydelike skerms wat ná die vroeëjaar-ongevalle en vredesgesprekke opgerig is, het dus slegs tot in die suidelike winter geduur voordat vrye boere gevra het dat die ekstra soldate-teenwoordigheid teruggetrek word. [3]
Die ou buiteposte by Waveren, Saldanhabaai, Groenekloof en Klapmuts is steeds gehandhaaf; maar daar was nooit meer as sewe man by elkeen nie. Daardie vier stasies het die gewone Kompanjie-voetspoor buite die kasteel en die dorpsposte gebly: klein, vas, en nie die mobiele veldmag wat die San-oorlog kortliks gelyk het te vereis nie. Burger-vrees vir ’n staande binnelandse soldateskap het dus die jaar se sekuriteitskikking net so sterk gevorm as wat die vredeskrale en die sersantwag die openingsmaande gevorm het. [3]
Koring na Batavia, prysverlaging en perke op nuwe grond — 1716
Die oeste van 1714 tot 1716 was so goed dat vyftienduisend vierhonderd muid koring na Batavia gestuur is, of meer as vyfduisend muid gemiddeld per jaar. Kalenderjaar 1716 het daardie sterk drie-seisoen-loop afgesluit. In die Kompanjie se besittings in Indië het die vraag na koring beperk gebly, en graan kon elders teen ’n laer tarief as die twaalf sjielings per muid wat toe aan die Kaap betaal is, verkry word. [3]
Die goewerneur-generaal en raad van Indië was van mening dat die Kompanjie met groter voordeel uit Bengale en Surate voorsien kon word. Hulle was tevrede met die gehalte van Kaapse koring, maar dit was te duur, en die hoeveelheid wat geproduseer is het so sterk van seisoen tot seisoen gewissel dat ’n standhoudende voorraad nie daarop staatgemaak kon word nie. Hulle het voorgestel om die Kaapse boere toe te laat om koring na enige deel van Indië te stuur en dit daar te verkoop teen watter prys ook al verkry kon word. Maar hierteen het die burgers beswaar gemaak, aangesien hulle beweer het dat hulle nie in staat was om só ’n handel te dryf nie en nie lank ná die oes sonder enige opbrengs kon wag nie. Die kolonie sou verwoes word, het hulle gesê, as die Kompanjie ophou om hul graan te koop. [3]
Die direkteure het besluit dat dit beter sou wees om die burgers te steun as inboorlinge van Hindostan, maar die prys van koring aan die Kaap is verlaag tot tien sjielings en agt pennies per muid. Omdat beweer is dat hulle alles moes koop wat verbou word, of verwoesting sou volg, het hulle geskryf dat geen verdere grond vir die produksie van koring en wyn uitgegee moes word sonder dat hul goedkeuring in elke geval verkry is nie. Om die koloniste aan te moedig om ander produkte te verbou, het hulle beveel dat skepe uit Indië aan die Kaap van ertjies, bone en gepelde gars voorsien moes word vir die tuisreis, al het ertjies toe die hoë prys van nege-en-twintig sjielings, en bone vyf-en-twintig sjielings, per muid behaal. [3]
Here XVII se vrae oor koloniste, arbeid en produkte — 24 Junie 1716
Op die 24ste Junie 1716 het die direkteure ’n reeks vrae voorgelê waarop hulle die menings van die lede van die politieke raad vereis het. Die vernaamste vrae was of die land ’n groter aantal koloniste kon onderhou; of dit nie voordeliger sou wees om Europese arbeiders as slawe te gebruik nie; of artikels soos koffie, suiker, katoen, indigo, olyfolie, tabak, vlas, sy en hops nie verbou kon word sodat ’n groter aantal mense ’n bestaan kon maak nie; en of ’n belasting nie op proviand aan buitelandse skepe gehef kon word nie. [3]
Elke lid van die raad moes hierdie vrae oorweeg en ’n verslag indien. Die antwoorde sou in Februarie 1717 in die raad gelewer word, wanneer goewerneur Maurits Pasques de Chavonnes, sekunde Abraham Cranendonk, onafhanklike fiskaal Cornelis van Beaumont, en die juniorlede J. Cruse, J. de la Fontaine, K. Slotsboo en H. van der Meer slawe-arbeid sou voorstaan, terwyl kaptein Dominique Pasques de Chavonnes, bevelvoerder van die garnisoen, alleen Europese werkers sou bepleit. Binne kalenderjaar 1716 is die historiese feit die versending van die vraelys self: Amsterdam het vrye immigrasie, die slawe-stelsel, eksotiese stapels en ’n buitelandse-skip-proviandbelasting op die Kaapse raad se tafel geplaas, en skriftelike menings vereis vóór enige groot draai in arbeidsbeleid. [3]
Tot dusver het slawerny nog nie diep wortel geskiet nie en kon dit maklik afgeskaf gewees het. Die aantal slawe was nog klein, en byna vyf sesdes was volwasse mans. Sonder verdere invoere sou die stelsel vinnig vergaan het. Die Junie-vrae het dus op ’n oomblik gekom toe die Kaap se arbeids-toekoms op papier nog oop was, selfs al sou die meerderheidsverslae van die volgende Februarie daardie opening toemaak ten gunste van voortgesette slawe-arbeid op koste- en dissiplinegronde. [3]
Drieduisend pond Kaapse wol na Amsterdam — 1716
Skaapwol was nie onder die direkteure se Junie-stapels in dieselfde hoopvolle lys nie, omdat alle pogings om die groei van ’n bemarkbare artikel aan te moedig tot dusver misluk het. In 1714 is seshonderd-en-vyftig pond na Europa gestuur, maar die gehalte was so swak dat dit by openbare veiling nie soveel opgelewer het as wat dit gekos het nie. Nog ’n eksperiment is in 1716 gemaak, toe drieduisend pond teen sewe pennies per pond gekoop en na Amsterdam gestuur is. [3]
Die gehalte van hierdie versending was eweneens so minderwaardig dat dit onverkoopbaar was vir spin-doeleindes. Daar is toe besluit om hierdie nywerheid in afwagting te laat totdat ’n ander ras diere ingevoer kon word, en aangesien die grootste moeilikheid nou was om soveel vleis as nodig te kry, is wol, wat van minder belang was, nie ter sprake gebring nie. Kalenderjaar 1716 het dus die tweede mislukte wolproef van Chavonnes se vroeë jare afgesluit en vleisvoorsiening as die dringender pastorale probleem gelaat. [3]
Stellenbosch-vloed — 13 Oktober 1716
Op die 13de Oktober 1716 het die dorp Stellenbosch ’n vloed gely wat latere geslagte nog sou noem toe ’n tweede oorstroming die plek in Mei 1768 bedreig het. Die Oktober-water het ’n skerp plaaslike ramp gemerk in ’n jaar wat andersins deur San-onderhandelinge, graanbeleid en direkteursvraelyste oorheers is: die drostdydorp aan die Eersterivier is genoeg beskadig dat die datum in die lang geheue van die distrik se vloedgeskiedenis bly staan het. [3]
Geen volle tydgenootlike ingenieursremedie word vir 1716 self opgeteken nie. ’n Half eeu later, ná die 1768-vloed weer die dorp bedreig het, sou die loop van die rivier verander word volgens planne wat deur die heemraad Martin Melk verskaf is. Vir kalenderjaar 1716 is die feit wat die verhaal binnekom die vloeddag en die skaal van die bedreiging wat dit vir Stellenbosch se beboude kern ingehou het—’n binnelandse nedersettingskok in dieselfde herfs wat die sterk koringuitvoer-loop na Batavia afgesluit het. [3]
Ryk Tulbagh land met die Terhorst — 1716
In die jaar 1716 het ’n seun van Bergen-op-Zoom sy vriende totsiens gesê en in die skip Terhorst ingeskeep onder ’n ooreenkoms vir vyf jaar om in watter hoedanigheid die Oos-Indiese Kompanjie hom ook al die bevoegdste sou vind, te dien. Hy was nog nie heeltemal sewentien jaar oud toe hy aan die Kaap geland het nie. Die jongman was Ryk Tulbagh, later om deur die siviele diens tot die goewerneurskap te styg; sy aankoms is die stil personeelfeit van Chavonnes se derde kalenderjaar. [3]
Hy was tot sy sestiende op skool, toe sy vriende hom voldoende opgevoed geag het om sy pad in die wêreld te maak. Ander kapitaal as sy eie goeie eienskappe en die kennis op skool opgedoen het hy nie gehad nie. Hy was nog nie lank aan die Kaap nie toe hy die aandag van sy meerderes getrek het deur sy uitstekende gedrag: erns in houding, deeglike werk selfs by geringe take, en ’n diensvaardige geaardheid. Goewerneur De Chavonnes sou later opmerk dat jong Tulbagh sy vrye ure hoofsaaklik aan nuttige boeke wy, ’n redelike rekeningmeester was, en ’n duideliker hand en beter styl as baie ou klerke gehad het—waarnemings wat in 1718 die goewerneur sou beweeg om hom versigtiger te plaas. Binne 1716 is die rekord die landing, die ouderdom, die skip, en die opening van ’n loopbaan wat in dieselfde jaar as die San-vredesgeskenke en die direkteure se arbeidsvrae begin het. [3]
Burgerrolle, bevolking ná pokke, en vlugteling-slawe — 1716
Die burgerrolle moet in geen jaar as meer as by benadering korrek beskou word nie, maar saam met ander tydgenootlike dokumente getuig hulle van die groot lewensverlies in die pokkejaar. Volgens hulle was die aantal koloniste—mans, vroue en kinders—in 1712 eenduisend negehonderd nege-en-dertig, en in 1716, drie jaar ná die einde van die plaag, ten spyte van die natuurlike aanwas slegs eenduisend seshonderd sewe-en-negentig. Vrye Europese herstel was drie volle jare ná die einde van die epidemie nog onvolledig. [3]
Op hierdie tydstip het vlugteling-slawe die koloniste baie moeilikheid gegee. Hierdie mense het hulle in bende gevorm en die boere geplunder wanneer nood gedryf en geleentheid gebied het. Al het hulle gewoonlik ’n skuilplek gekies wat moeilik was om te vind en te bereik, was hulle baie makliker om op te spoor as Boesmans. Die tydelike San-stilte ná die vredesgeskenke het dus nie die binnelandse sekuriteitsprobleem opgeklaar nie: slawebendes en veerowers het dieselfde boerestreek uit verskillende gewoontes van vlug en verberging onder druk geplaas. [3]
Van 1710 tot 1715 het baie van die boere uit Waveren, soos die distrik Tulbagh toe genoem is, geleidelik die vallei van die Breederivier afgedryf, terwyl van Hottentots-Holland sommige geleidelik langs die loop van die Zonder End gevorder het. Daardie uitwaartse veebeweging het die plase omraam wat die San-slae van 1715–1716 en die slawebende-diefstalle van dieselfde jare gedra het: veeland het steeds onder informele besetting tydens die Kompanjie se welbehae uitgebrei selfs terwyl burgertotale op die rolle laer gestaan het as vóór die pokke. [4] [3]
Sluiting van 1716 aan die Kaap
Teen die einde van 1716 het die Kaap die siviele summiere jurisdiksie van landdros en heemrade tot £10 8s. 4d. verhoog; ’n kommandoman begrawe wat deur ’n vergiftigde San-pyl dood is en ’n ander gewonde versorg; ’n sersant en twintig soldate op die mees blootgestelde grond geplaas; en Kompanjiesknegte en burgers met arak, tabak en krale na ’n byeenkoms gestuur wat tydelike vriendskap en ’n werklike pouse in rowerye opgelewer het. In Augustus is die nuutgestigte militêre poste op burgerversoek afgebreek, terwyl Waveren, Saldanhabaai, Groenekloof en Klapmuts hul ou buiteposte van nie meer as sewe man elk behou het. Die drie-seisoen-koringloop van 1714–1716 het vyftienduisend vierhonderd muid na Batavia verskeep selfs terwyl die direkteure die Kaapse prys tot tien sjielings en agt pennies gesny het, nuwe koring- en wyngrond sonder goedkeuring verbied het, en ertjies, bone en gepelde gars vir tuiswaartse Indië-skepe beveel het. Op 24 Junie het Here XVII vrye koloniste, Europese teenoor slawe-arbeid, eksotiese stapels en ’n buitelandse-skip-proviandbelasting skriftelik aan die raad gestel. Drieduisend pond Kaapse wol teen sewe pennies per pond gekoop het in Amsterdam misluk. Ryk Tulbagh het met die Terhorst geland, nog nie sewentien nie. Stellenbosch het op 13 Oktober oorstroom. Burgerrolle het op eenduisend seshonderd sewe-en-negentig vrye koloniste gestaan teenoor eenduisend negehonderd nege-en-dertig in 1712, terwyl vlugteling-slawebendes steeds binnelandse plase geplunder het en veesetlaars die Breede- en Zonder End-dryf voortgesit het. Chavonnes se derde kalenderjaar het dus ’n brose San-vrede en ’n verminderde binnelandse soldateskap gepaar met die direkteure se groot arbeidsvraelys, ’n mislukte wolproef, ’n dorpsvloed, en die stil aankoms van die jongman wat eendag die Kaap sou regeer. [3] [4]