Boer History1717 aan die Kaap die Goeie Hoop: Raadsverslae oor slawe-arbeid, Drakenstein- en Stellenbosch-kerke, en landdros Voet
Raadsverslae oor die direkteure se vrae — Februarie 1717
Op die 24ste van Junie 1716 het die Vergadering van Sewentien ’n reeks skriftelike vrae voorgelê waaroor hulle die menings van die lede van die politieke raad aan die Kaap vereis het. Die vernaamste vrae was of die land ’n groter getal koloniste kon onderhou; of dit nie voordeliger sou wees om Europese arbeiders eerder as slawe te gebruik nie; of koffie, suiker, katoen, indigo, olyfolie, tabak, vlas, sy en hop verbou kon word sodat meer mense ’n bestaan kon maak; en of ’n belasting op proviand aan buitelandse skepe gehef kon word. Elke lid moes die vrae oorweeg en ’n verslag indien. [3]
In Februarie 1717 het daardie verslae voor die raad gekom. Die oomblik was belangrik omdat slawerny nog nie diep gewortel was nie en nog afgeskaf kon word: die getal slawe was klein, en byna vyf sesdes was volwasse mans. Sonder verdere invoer sou die stelsel vinnig verdwyn het. Op die antwoorde van hierdie sitting sou dit in die praktyk berus of die Kaap slegs deur Europeërs beset sou word, of of ’n mengsel van rasse onder voortgesette slawe-invoer as Kompanjiebeleid bevestig sou word. [3]
Van die mans wat in Februarie 1717 in die raad gesit het, was daar slegs een wat op die arbeidsvraag verby die wins van die oomblik gekyk het. Goewerneur Maurits Pasques de Chavonnes, die sekunde Abraham Cranendonk, die onafhanklike fiskaal Cornelis van Beaumont, en die juniorlede J. Cruse, J. de la Fontaine, K. Slotsboo en H. van der Meer was almal ten gunste van slawe-arbeid. Hulle het gestel dat ’n slaaf minder as £3 per jaar vir onderhoud kos, terwyl ’n blanke arbeider minstens soveel sou kos as ’n soldaat, wie se soldy en rantsoene meer as £12 per jaar beloop het. Die slaaf was handelbaar, terwyl die Europeër geneig was tot opstandigheid. [3]
Die meerderheid het bygevoeg dat blanke mans dikwels aan dronkenskap verslaaf geraak het, en dat niemand gekry kon word wat bereid sou wees om die swaarder soorte arbeid in hierdie klimaat te verrig nie. Koste, dissipline en klimaat het dus die drie bene gevorm van die argument wat die opening toegemaak het wat die direkteure in Junie 1716 op papier gelaat het. Die verslae het die belange van Afrika-mense nie as ’n afsonderlike ondersoekpunt behandel nie; die debat het gedraai om Kompanjie-uitgawe, beheer oor arbeid, en die veronderstelde betroubaarheid van Europese werkers onder Kaapse hitte en toil. [3]
Kaptein Dominique Pasques de Chavonnes bepleit Europese werkers — 1717
Die bevelvoerder van die garnisoen, kaptein Dominique Pasques de Chavonnes, was alleen in sy pleidooi vir die invoering van slegs Europese werkers. Slawe in hierdie land, het hy opgemerk, was soos ’n kwaadaardige seer in die menslike liggaam. Hulle het die koloniste in ’n toestand van onrus gehou, en ondanks die verskriklike strawwe wat op hulle toegepas is, is hulle nie weerhou van weghardloop en afgryslike misdade nie. [3]
As die koste om hulle te koop—ongeveer £41 elk—hulle na hierdie land te bring, vir hulle te sorg en hulle te bewaak in berekening gebring word, sou hulle arbeid nie veel goedkoper as dié van blankes blyk nie, veral omdat hulle toesig vereis het en nóg soveel nóg sulke goeie werk gelewer het. Aan die ander kant sou Europeërs sekuriteit aan die land gee en help om die inkomste te vergroot. Die kaptein se afwyking het die meerderheid dus op hulle eie terrein van koste en orde ontmoet en die slotsom omgekeer: volledige rekening van aankoop, vervoer, onderhoud en wag het die goedkoopheid van die slaaf uitgewis, terwyl vrye Europese nedersetting sowel verdediging as ’n groter fiskale basis beloof het. [3]
Daar is min twyfel dat as hierdie sienings deur die ander raadslede gedeel en by die direkteure aangedring is, die talle euwel wat slawerny later in Suid-Afrika voortgebring het op hierdie vroeë beleidvurk voorkom sou kon word. Niks is gesê oor die uitwerking van die vraag op die Afrikaan nie: dit was byna ’n eeu te vroeg in die wêreldgeskiedenis vir daardie belange om oorweeg te word in die vorm wat latere afskaffingsdebatte sou aanneem. Binne kalenderjaar 1717 is die historiese feit die een-teen-sewe-verdeling self en die skriftelike meerderheid vir voortgesette slawe-arbeid. [3]
Stapels, buitelandse-skeepsbelasting, steenkool en nywerhede — raadsmenings 1717
Of koffie en die ander genoemde plante aan die Kaap sou gedy, is deur al die lede as twyfelagtig beskou. Sommige van hierdie plante, soos die olyf en indigo, is reeds vrugteloos beproef. In elk geval sou mans met spesiale kennis nodig wees om hulle te toets, want niemand in die kolonie het hulle verbouing verstaan nie. Of ’n groter getal Europeërs hier kon bestaan sonder om ’n las op die Kompanjie of die armefondse te wees, sou van die uitslag van sulke eksperimente afhang. [3]
Almal was dit eens dat dit nie raadsaam sou wees om ’n belasting op proviand aan buitelanders te hef nie, aangesien dit nie veel sou beloop nie en vreemdelinge wat kontant in die land bring, kon wegjaag. Geeneen van die lede het gedink dat enige wins gemaak kon word uit ’n beweerde ontdekking van steenkool op Pierre Rousseau se plaas by Fransehoek nie. Ook was geeneen van mening dat nywerhede ingevoer kon word nie. Isaac Taillefer, is gestel, het goeie hoede uit Kaapse wol gemaak; maar toe hy sterf, het daardie nywerheid opgehou. Ander het sokkies en handskoene van selfgesponne wolgaren gebrei, maar dit is ook gestaak. [3]
Die gesamentlike uitwerking van die Februarie 1717-bundel was dus konserwatief op elke punt behalwe die meerderheid se aktiewe voorkeur vir slawe-arbeid. Eksotiese stapels is aan kundiges oorgelaat wat nog nie teenwoordig was nie; ’n belasting op buitelandse-skeepsproviand is verwerp; steenkool en nywerhede is afgewys; en die arbeidsdeur wat die direkteure in 1716 oopgemaak het, is deur sewe raadslede teen een kaptein toegemaak. Die direkteure sou eers op 17 April 1718 op hierdie verslae antwoord, toe hulle hernude eksperimente met tabak, sy, indigo en olywe beveel het met spesialiste om die werk te lei—maar daardie besluit behoort aan die volgende kalenderjaar. [3]
Drakenstein-kerkbou begin — 1717
Ds. Petrus van Aken, deur die direkteure as predikant van Drakenstein aangestel, het in Augustus 1714 aangekom en dadelik die diens oorgeneem. In 1717 is begin met die bou van ’n kerk by Drakenstein. Die binnelandse Frans-afstammende gemeente, wat lank sonder ’n voltooide kerkgebou van eie skaal aanbid het, het nou ’n driejarige bouprogram betree wat in 1720 voltooi sou word. [3]
Die fondse is afkomstig uit ’n nalatenskap van £208 6s. 8d. wat vir die doel bemaak is deur Henning Huising; £314 8s. 6d. wat hier by die regering gelaat is vir liefdadigheidsdoeleindes deur individue in die vloot onder goewerneur-generaal Van Hoorn; £698 12s. 2d. geleen deur die Kaapse kerkeeraad; en £715 12s. 6d. wat deels deur spesiale kollekte en deels deur gebruik van die armefonds ingesamel is. Die vier strome—private nalatenskap, liefdadigheidsdeposito’s uit ’n hoë vloot, ’n Kaapse kerkeeraadlening, en plaaslike kollekte plus armefondstrek—het saam die gebou onderhou sonder ’n enkele Kompanjie-boutoelae wat in die rekening genoem word. [3]
Huising se naam op die nalatenskap het die kerkbegin verbind aan ’n burger wat lank reeds in Kaapse handels- en politieke geheue teenwoordig was. Van Aken se driejarige amp voor die eerste steenwerk van 1717 het beteken dat herderlike sorg die gebou vooruitgeloop het; die gemeente het nou fabriek by amp gebring. Voltooiing sou tot 1720 wag, maar die besluit en die befondsingspakket wat die werke geopen het, behoort duidelik aan kalenderjaar 1717. [3]
Stellenbosch-kerk herbou begin — 1717
By Stellenbosch, waar ds. mnr. Bek predikant was, is in 1717 ook begin met die bou van ’n kerk in die plek van dié wat deur brand verwoes is. Die dorp wat sy kerk in die groot brand van Desember 1710 verloor het, het dus sewe jaar later ’n vervangingsgebou op ’n ander terrein geopen. Deel van een muur van daardie 1717-werk sou nog in die gebou van latere geslagte bly. [3]
Die koste is gedra deur die armefonds toe te pas, deur spesiale kollekte, deur ’n lening van die Kaapse kerkeeraad—wat toe meer as £9 300 tot die goeie gehad het—en deur ’n lotery waarvoor vergunning van die direkteure verkry is. Stellenbosch het dus liefdadigheidsgeld, gemeentelike gee, ’n groot Kaapse kerkeeraadvorskot en ’n gelisensieerde lotery gemeng, terwyl Drakenstein nalatenskap, vlootliefdadigheid, Kaapse lening en armefondskollekte gemeng het. Albei binnelandse aanbiddingssetels het in dieselfde jaar aktiewe bou betree waarin die kasteelraad arbeidsbeleid teen vrye Europese immigrasie vasgelê het. [3]
Die paring van Drakenstein- en Stellenbosch-kerkbeginne in 1717 het ’n herstel van institusionele fabriek na die pokke-ineenstorting en die Stellenbosch-brand gemerk. Binnelandse kerkerade kon op ’n skaal insamel en leen wat die Kaapse moederkerk se oorskot moontlik gemaak het, en die direkteure se toestemming tot ’n lotery het getoon dat Amsterdam bereid was om plaaslike kerkfinansiering te lisensieer selfs terwyl dit nog die volle vrug van die arbeids- en stapelkorrespondensie afgewag het. [3]
Landdros Jacob Voet volg Van den Heuvel op — Junie 1717
In die landelike magistratuur van Stellenbosch en Drakenstein het Nicholas van den Heuvel, wat die landdroskap van Mei 1713 beklee het, in Junie 1717 plek gemaak vir Jacob Voet. Voet sou tot Oktober 1721 bly. Die wisseling het binne ’n lang opvolglys geval wat van Cornelis Linnes in die 1690’s deur Starrenburg, Mulder, Blesius en Van den Heuvel tot Voet en later Marthinus Bergh geloop het. [3]
Die landdros het in die binneland eerste gerangskik as verteenwoordiger van die Edele Kompanjie. Hy het die voorste sitplek in die kerk gehad, effens verhoog en met ’n afdak onderskei; daarna die predikant; die heemrade het gevolg met ’n spesiale sitplek net agter die landdros. Ouderlinge en diakens het aan weerskante van die preekstoel gesit, en militêre offisiere het erkende plekke in die liggaam van die gebou volgens graad gehad. Vroue van hierdie notabeles het op stoele volgens dieselfde hiërargie gesit, wat die koster se plig was om reg te hou. Voet se installasie in Junie 1717 het dus ’n nuwe man aan die hoof van daardie sigbare orde in sowel drostdy as kerk geplaas op dieselfde oomblik dat die twee binnelandse kerke begin herbou het. [3]
Van den Heuvel se vier jaar het die pokke-nasleep, Helot se interrim, Chavonnes se installasie, die eerste koloniale kommandos van 1715–1716, en die San-vredesgeskenke omspan. Voet het ’n distrik geërf waarvan die siviele summiere jurisdiksie eers die vorige jaar tot £10 8s. 4d. verhoog is, waarvan die militêre poste buite die ou Waveren-, Saldanhabaai-, Groenekloof- en Klapmuts-besettings op burgers se versoek teruggetrek is, en waarvan die kerke nou onder konstruksie was. Die Junie-opvolging is die administratiewe skarnier van binnelandse regering vir die res van die dekade se opening. [3]
Graan ná die sterk jare en stygende vleisdruk — 1717
Die oeste van 1714 tot 1716 was so goed dat vyftienduisend vierhonderd muid koring na Batavia gestuur is, of meer as vyfduisend muid gemiddeld per jaar. Die direkteure het reeds die Kaapse prys tot tien sjielings en agt pennies per muid gesny, nuwe koring- en wyngrond sonder hulle goedkeuring in elke geval verbied, en beveel dat skepe uit Indië by die Kaap van ertjies, bone en gepelde gars vir die tuisvaart voorsien word. Kalenderjaar 1717 het nog binne daardie na-opswaai-beleidraamwerk gesit: Indië is meegedeel dat Kaapse koring goed maar duur en ongereeld was, en die burgers het vrye handel na Indiese hawens geweier op grond dat hulle nie lank ná oes sonder opbrengs kon wag nie. [3]
’n Reeks droë seisoene het nog nie ten volle ingetree nie—die swak oeste van 1718 en 1719 en die byna ineenstorting van uitvoer in 1720–1721 het voorlê—maar ’n ander pastorale ramp het reeds gewerk. Van 1714 is beeste en skape deur ’n siekte onbekend tevore getref, en groot getalle het gevrek. Teen 1718 sou dit so moeilik wees om slagvee te kry dat wanneer die kontrak om die Kompanjie van vleis te voorsien per veiling te koop aangebied is, daar nie ’n enkele bieër sou wees nie, en die skape in besit van die burgers sou met byna ses-en-vyftigduisend afgeneem het. Binne 1717 het die siekte reeds troppe uitgedun tussen die sterk graanloop en die vleiskrisis wat die volgende jaar ’n private ooreenkoms met Jacob van der Heiden afgedwing het. [3]
Wol het reeds as stapel-eksperiment misluk. Die drieduisend pond wat in 1716 teen sewe pennies per pond gekoop is, was onverkoopbaar vir spin in Amsterdam, en die nywerheid is in afwagting gelaat totdat ’n ander diere-ras ingevoer kon word. Vleis, nie wol nie, was die dringende pastorale probleem teen die tyd dat die raad sy arbeidsverslae geskryf het. Die jaar 1717 het dus ’n arbeidsbesluit wat slawe-invoer veranker het, kerkbou wat binnelandse fabriek herstel het, en ’n veesiekte wat reeds die vleistekorte van 1718 voorberei het, gekombineer. [3]
San-stilte duur voort; vlugteling-slawebendes — 1717
Tot Januarie 1719 is geen vars klagte van Boesman-plundertogte gemaak ná die vredesgeskenke van 1716 nie. Kalenderjaar 1717 het dus binne die stil interval geval wat gevolg het op die sersantwag, die geselskap met arak, tabak en krale, en die tydelike vriendskapsooreenkoms. Die ou buiteposte by Waveren, Saldanhabaai, Groenekloof en Klapmuts het nog klein partye gehou—nooit meer as sewe man elk nie—nádat die nuutgestigte militêre poste in Augustus 1716 op burgers se versoek teruggetrek is. [3]
Op hierdie tydstip het vlugteling-slawe die koloniste baie moeilikheid besorg. Hierdie mense het hulself in bendes georganiseer en die boere geplunder wanneer nood aangedryf en geleentheid gebied het. Alhoewel hulle gewoonlik ’n skuilplek in ’n plek moeilik om te vind en te bereik gekies het, was hulle baie makliker om te vind as Boesmans. Die meerderheidsverslae van Februarie 1717 wat slawe-arbeid verkies het, het dus langs ’n sekuriteitsprobleem gesit wat deur dieselfde stelsel geskep is: weghardlopers het roofbendes op dieselfde boeregrond gevorm wat die San-invalle onlangs onder druk geplaas het. [3]
Kaptein Dominique de Chavonnes se beeld van slawe as ’n kwaadaardige seer—onrus, vlug en misdaad ondanks strawwe straf—het uit hierdie eietydse ervaring geput selfs terwyl sy kollegas vir meer van dieselfde arbeid gestem het. Die San-stilte van 1717 het nie die binnelandse sekuriteitsprobleem opgeklaar nie; dit het slegs verander watter soort vlugteling en rower die boere en die drostdy die meeste besig gehou het terwyl Voet die landdroskap oorgeneem het. [3]
Sluiting van 1717 aan die Kaap
Teen die einde van 1717 het die Kaapse politieke raad die direkteure se vraelys van 24 Junie 1716 beantwoord. Goewerneur Maurits Pasques de Chavonnes, sekunde Abraham Cranendonk, fiskaal Cornelis van Beaumont en juniors Cruse, De la Fontaine, Slotsboo en Van der Meer het vir slawe-arbeid geskryf op gronde van koste, handelbaarheid en klimaat; kaptein Dominique Pasques de Chavonnes alleen het slegs Europese werkers bepleit, met volle slawekostes en die sekuriteit van vrye nedersetting. Almal het eksotiese stapels sonder kundiges betwyfel, ’n belasting op buitelandse-skeepsproviand verwerp, en steenkool en nywerhede afgewys. Kerkbou het by Drakenstein begin op Huising se nalatenskap, Van Hoorn-vlootliefdadigheid, ’n Kaapse kerkeeraadlening en plaaslike kollekte, en by Stellenbosch om die brandverwoeste kerk te vervang met armefondsgeld, kollekte, ’n groot Kaapse lening en ’n direkteure-lotery. In Junie het Jacob Voet Nicholas van den Heuvel as landdros van Stellenbosch en Drakenstein opgevolg. Die San-vrede van 1716 het nog gehou; vlugteling-slawebendes nie. Sterk koringjare en ’n gesnyde Kompanjieprys het die graanhandel omraam terwyl veesiekte reeds die vleistekorte van 1718 voorberei het. Chavonnes se vierde kalenderjaar het dus die Kaap se arbeidspad na voortgesette slawerny vasgelê, twee binnelandse kerkfabrieke opgerig, en die drostdy se hoof gewissel onder ’n goewerneur wat nog sowel direkteure as koloniste se welwillendheid gehou het. [3]