Boer History1882 in Suid-Afrika: Doeane, Port Elizabeth, Wellington, en Fairbridge
Die order in council van 22 Februarie — Kaap 1882
Op die 22ste van Februarie 1882 het ’n order in council alle vorige doeane-bepalings vir die Kaapkolonie herroep. Daardie bevel is vanjaar se feit by die doeanekantoor. Britse goedere uit Britse besittings êrens behalwe die Oos-Indië moes 3 persent van die waarde betaal. Oos-Indiese produkte, en goedere uit vreemde lande, moes 10 persent betaal. Skepe van lande in vriendskap met Groot-Brittanje kon die groei, produkte of vervaardiging van hulle eie lande na die kolonie bring, en Kaapse produkte na enige deel van die wêreld voer, op dieselfde voorwaardes as Britse skepe. Hoepels, duige en vate wat in die wynhandel gebruik is, moes vry van reg wees. Wat op daardie lys gehang het, was nie ’n nuwe steiger nie. Dit was wie betaal, en teen watter tarief, wanneer ’n vrag by Tafelbaai of Port Elizabeth aangegee is. [3]
’n Order in council kon Kaapse doeane herskryf omdat Londen, nie ’n Kaapse vergadering nie, die doeane sedert die tweede besetting gehou het. Onmiddellik ná die verowering het generaal-majoor Baird Britse goedere in Britse skepe op 3 persent van die waarde vasgestel — dieselfde tarief wat die Bataafse regering op Nederlandse goedere in Nederlandse skepe gehef het. Britse goedere in vreemde skepe, of vreemde goedere in Britse skepe, het 7 persent betaal. Vreemde goedere in vreemde skepe het 10 betaal. Daardie syfers was net voorlopig. Hulle is vervang deur instruksies wat die graaf van Caledon saamgebring het en ná sy aankoms afgedwing is. Britse goedere in Britse skepe is toe vry toegelaat. Gemengde vragte het 5 persent betaal, in 1809 tot 10 verhoog. Vreemde goedere in vreemde skepe het 15 betaal. Daarom is ’n tarief op ’n Britse baal in 1882 nie ’n nuwe soort belasting nie. Dit was die jongste syfer in ’n ketting wat by Baird se 3 persent begin het. [3]
Uitvoerregte op koloniale produkte is ná die 18de van Oktober 1811 afgeskaf. ’n Bevel van die 1ste van Oktober 1811 het die hawens ná die 12de van April 1812 vir vreemde skepe toegesluit, behalwe vir verversing, of genoeg vrag verkoop om ’n skip in nood se onkoste te dek. Vir inkomste, ná die 8ste van Julie 1813, het Britse goedere in Britse skepe — nou byna die enigste handelsware wat toegelaat is behalwe Indiese produkte — weer 3 persent betaal. Van 1806 tot die einde van 1814 was die invoere gemiddeld 105026 pond ’n jaar. Engelse handelaars, bang dat vrede die kolonie aan Nederland sou teruggee, het geen poging gedoen om die Kaapse handel uit te brei nie, en net genoeg ingevoer vir die dringendste eise. Daardie versigtigheid is waarom die doeanekantoor van daardie jare ’n oorlogskas was, nie ’n vrye hawe nie. [3]
Handel uit vreemde lande in vriendskap met Groot-Brittanje is oopgegooi deur ’n bevel van die 12de van Julie 1820 en ’n wet van Julie 1821, behalwe in katoen, wol of yster, teen 10 persent, met vreemde skepe op dieselfde voet as Britse. Kaapse produkte wat in vreemde skepe uitgevoer is, het 8 persent betaal tensy die vreemde land gelyke voorregte toegestaan het. Op die 14de van November 1821 is Britse goedere in Britse skepe vir inkomste op 3.25 persent gestel. ’n Wet van die 5de van Julie 1826, en ’n wysigingswet die volgende jaar, het vreemde toegang laat afhang daarvan of die vreemde land voor die 6de van Julie 1826 soortgelyke voordele aan Britse skeepvaart toegestaan het. Op die 16de van Julie 1827 het die sekretaris van staat beveel dat geen vreemde land as bevoeg behandel moes word voordat ’n order in council dit genoem het nie. ’n Bevel van dieselfde tyd het die lande gelys wat met die Kaap mag handel, en die reg op goedere in hulle vaartuie op 10 persent van die waarde vasgestel. Daardie regulasies het van krag gebly tot die 22ste van Februarie 1882. Daardie tydsduur is waarom vanjaar se bevel nie ’n voetnoot by D’Urban is nie. Dit is die datum waarop die lys van 1827 herroep is. [3]
Die 3 persent van 1882 het op Britse goedere uit Britse besittings gegeld, nie op alles wat oor die bank gekom het nie. Oos-Indiese produkte is saam met vreemde goedere op 10 persent gehou. Vriendskaplike vreemde skepe is nie meer ná ’n datum op die kalender uitgesluit nie: hulle kon hulle eie lande se goedere land, en Kaapse produkte oral heen voer, op Britse voorwaardes. Die vrylys vir hoepels, duige en vate was ’n Kaapse uitsondering. Wyn was lank die eerste koloniale uitvoer. Verpakking vir daardie handel moes nie belas word asof dit handelsware vir verkoop was nie. Wat op die 22ste van Februarie gehang het, was dus ’n nuwe skaal, nie ’n nuwe doeanekantoor nie. Britse ryksgoedere teen 3 persent. Oos-Indiese en vreemde goedere teen 10. Vriendskaplike skepe gelyk aan Britse. Wynvate vry. [3]
Port Elizabeth: magistraat vervang — Februarie 1882
In Februarie 1882, weens die noodsaak van besnoeiing, is ’n ordonnansie uitgevaardig wat vir die residensiële magistraat van Port Elizabeth ’n spesiale vrederegter in die plek gestel het. Daardie vervanging is vanjaar se feit in die dorp. In een opsig het die dorp agteruitgegaan. ’n Hawe wat ’n residensiële magistraat hou, is ’n distrikdorp. ’n Hawe wat net ’n spesiale vrederegter hou, word goedkoper bestuur. Wat op daardie ordonnansie gehang het, was nie ’n nuwe hawewal nie. Dit was of Algoabaai ná die sny van die boeke nog ’n volle magistraat werd was. [3]
Die dorp wat goedkoper gemaak is, was nie altyd ’n gehuggie met ’n vredesbeampte nie. In 1834 het Port Elizabeth 1200 inwoners gehad. Die Independente het daar ’n bidplek gehad, en op die 12de van Januarie 1834 is St. Mary’s vir die Engelse episkopale oopgemaak. Daardie telling is waarom ’n later ordonnansie wat die magistraat sny, nie ’n nota oor ’n gehuggie is nie. Dit is ’n sny in ’n hawe wat al ’n kerk, ’n gemeente, en meer as duisend mense gehad het vóór D’Urban se grensoorlog. [3]
Dit het een keer ’n spesiale vrederegter ontgroei. Elke jaar het die handelsvolume deur Algoabaai toegeneem, en by ’n order in council van die 13de van April 1836 het dit ’n vrye entrepothawe geword. Op kaptein Stockenstrom se voorstel is op die 6de van Februarie 1837 ’n ordonnansie uitgevaardig wat 3 distrikte geskep het, genoem Port Elizabeth, Colesberg en Cradock. Port Elizabeth het dié stadium heeltemal ontgroei waarin sy behoeftes deur ’n spesiale vrederegter gedek kon word. Die nuwe distrik het net ’n klein strook om die dorp bevat, van ’n punt aan die kus sowat 15 myl wes van Kaap Recife tot die bron van die Klein-Swartkops, daardie stroom tot die Swartkops, en die Swartkops tot die see. Vir fiskale doeleindes het dit met Uitenhage verbind gebly. John George de Villiers is as residensiële magistraat aangestel. Daardie aanstelling is die maat van 1837. ’n Spesiale vrederegter was nie meer genoeg nie. [3]
Februarie 1882 het daardie aanstelling teruggehaal. Die ordonnansie van besnoeiing het die distrik nie van die kaart afgehaal nie. Dit het die residensiële magistraat van die bank afgehaal en ’n spesiale vrederegter in sy plek gesit — juis die amp wat die hawe in 1837 ontgroei het. Colesberg en Cradock is nie hierdie opskrif se dorpe nie. Hierdie opskrif se dorp is Port Elizabeth, en die sny wat daar gemaak is omdat die boeke nie ’n volle magistraat kon dra nie. Wat op daardie Februarie gehang het, was ’n rang, nie ’n naam op ’n kaart nie. Die hawe het nog op Algoabaai gesit. Die bank onder St. Mary’s was goedkoper as vantevore. [3] [3]
Die sendingkollege op Wellington — 1882
In 1882 het Andrew Murray, junior, op Wellington die sendingopleidingskollege van die Hollandse kerk gestig, waarin jong manne vir werk op die sendingveld voorberei is. Daardie stigting is vanjaar se feit in die Boland. Die kollege was nie ’n Sondagskool nie. Dit was ’n huis waarin manne opgelei is om uitgestuur te word. Wat daarop gehang het, was of die Kaapse kerk sy eie sendingwerkers op Wellington sou kweek, of elders na hulle sou bly soek. [3]
Murray was nie ’n nuwe naam in 1882 nie. Op die 12de van Maart 1849 is hy as predikant van Bloemfontein aangestel, en as konsultent van die ander gemeentes noord van die Oranje. Skole is toe al op Bloemfontein, Winburg en Smithfield tot stand gebring. Daardie binnelandse aanstelling is waarom ’n Wellington-kollege in hierdie jaar nie ’n toeval van ’n westelike dorp is nie. Dit is die later werk van die man wat as jong predikant na die soewereiniteit se hoofstad gestuur is. [3]
Hy was al die stigter, in 1874, van die Hugenote-seminarium op Wellington in die Kaapkolonie. Daardie seminarium het takke in ander dele van Suid-Afrika gehad. Baie honderde boeredogters het daar ’n deeglik Christelike en praktiese opvoeding ontvang. Die huis van 1874 is waarom Wellington in 1882 nie ’n leë dorp was wat lukraak gekies is nie. Dit was al die kerk se skooldorp vir die dogters van die plase. Vanjaar se kollege het jong manne op dieselfde grond gesit, vir ’n ander werk. [3]
In albei inrigtings was die hoofonderwysers Amerikaners, en uit Amerika is baie geldelike hulp ontvang. Dit is nie ’n voetnoot oor salarisse nie. Dit is hoe die Wellington-skole beman en betaal is. Die Kaapse kerk het die kollege op Kaapse grond gesit. Die klaskamers is grootendeels deur onderwysers en geld uit die Verenigde State gedryf. Vir meer as ’n kwart eeu was Murray moderator van die sinode van die Hollandse kerk in die Kaapkolonie. Die bundels uit sy pen is eers in Nederlands en daarna in Engelse vertalings uitgegee. Hy is dwarsdeur Suid-Afrika vir sy werk in onderwys sowel as godsdiens gehou, en in die Engelssprekende wêreld as evangeliese skrywer erken. [3]
Wat op 1882 op Wellington gehang het, was dus ’n tweede skool, nie ’n eerste een nie. Die seminarium van 1874 het boeredogters opgelei. Die kollege van vanjaar het jong manne vir die sendingveld opgelei. Albei het in dieselfde dorp gesit. Albei het Amerikaanse onderwysers en Amerikaanse geld getrek. Die sinode se moderator was die stigter van elk. Die feit van die kalender is dat die Hollandse kerk se sendingkollege in hierdie jaar daar oopgemaak is. [3]
Fairbridge en die Grevenbroek-manuskrip — Julie 1882
In Julie 1882, by die veiling van die Sunderland-biblioteek, is ’n manuskripdeel van 121 kwartoblaaie bekom en deur C. A. Fairbridge van Kaapstad aan die Suid-Afrikaanse Openbare Biblioteek gegee. Daardie geskenk is vanjaar se feit op die biblioteektafel. ’n Privaat Engelse veiling het ’n Kaapse brief in ’n Kaapstadse versamelaar se hande gesit. Die versamelaar het dit in die openbare biblioteek gesit. Wat op Julie gehang het, was nie ’n nuwe gebou nie. Dit was of daardie brief op ’n privaat rak of in ’n openbare kamer in Kaapstad sou sit. [3]
Fairbridge was nie ’n toevallige koper nie. Die getal gedrukte boeke oor Suid-Afrika was baie groot, maar die meeste daarvan het niks van waarde bevat om gebeure van die verlede na te speur nie. Die enigste volledige versameling van daardie werke in die kolonie was die een in sy besit in Kaapstad. Daardie versameling is waarom sy naam op hierdie blad hoort. ’n Man wat al die kolonie se volle gedrukte rak gehou het, was die man wat in Julie 1882 ’n manuskrip by die openbare biblioteek gevoeg het. [3] [3]
Die deel was ’n afskrif, gemaak in 1695, van ’n brief van mnr. Grevenbroek aan ’n predikant in Amsterdam. Die Latynse titel het ’n sierlike en noukeurige verslag van die Afrikavolke wat om die Kaap die Goeie Hoop woon, genoem. Grevenbroek was die geleerde en bekwame sekretaris van die politieke raad in die regering van kommandeur Simon van der Stel. Daardie amp is waarom ’n brief van hom nie ’n reisiger se pamflet is nie. Dit is ’n sekretaris se verslag, van die Kasteel se tafel af geskryf, van die mense om die nedersetting. [3]
Daar was later skaars enige verslag van die Suid-Afrikaanse inheemse volke wat noukeuriger as hierdie een was. Toe die abbé La Caille aan die Kaap was, is hom meegedeel dat Grevenbroek ’n werk voorberei het wat ná sy dood in Peter Kolbe se hande geval het en die grondslag van dié skrywer se verslag oor die Khoikhoi was. Die ontdekking van hierdie brief, so lank vir skrywers oor die Kaap verborge, het getoon dat La Caille se inligting waarskynlik juis was. ’n Paar foute daarin sit ook in Kolbe se dele, en in geen ander geskrifte van daardie tyd nie. Die brief mag ’n verkorting van ’n groter werk gewees het, of ’n begin waaruit later ’n groter werk gegroei het. Behalwe waarnemings oor die mense bevat dit sommige besonderhede van gebeure wat uit die geheue ná verloop van etlike jare geskryf moes wees, want hulle stem nie met die gelyktydige rekords in die koloniale argief ooreen nie. [3]
Wat op Julie 1882 gehang het, was dus ’n openbare teks, nie ’n privaat rariteit nie. ’n Afskrif van 1695 van van der Stel se sekretaris se brief het ’n Engelse veiling verlaat en deur Fairbridge se geskenk in die Suid-Afrikaanse Openbare Biblioteek ingekom. Die kolonie se gedrukte versameling het in sy huis gesit. Hierdie manuskrip het hy nie gehou nie. Hy het dit aan die biblioteek in Kaapstad gegee. Dit is die gedateerde feit van die jaar aan die biblioteekkant. [3]