Boer History1854 in Suid-Afrika: Clerk se konvensie, Hoffman, Darling, en Grey
Clerk van die 19de van Januarie, die konvensie van die 23ste van Februarie, en die vlag van die 11de van Maart — Soewereiniteit 1854
Sir George Russell Clerk was nog in Bloemfontein. Hy is op die 6de van April 1853 onder die groot seël aangestel om Britse gesag van die Oranjerivier-soewereiniteit af te haal, en hy het die dorp op die 8ste van Augustus bereik. Sir George Cathcart was nog goewerneur en hoë kommissaris aan die Kaap. Sowat 300 man het nog die Queen’s-fort gehou. Die plase tussen die Oranje en die Vaal was nog ’n Britse soewereiniteit, afgekondig op die 3de van Februarie 1848. Daarom was die eerste werk van 1854 ’n kennisgewing, ’n konvensie, en ’n vlag. [3] [4]
Op die 19de van Januarie het Clerk ’n kennisgewing gepubliseer wat dié wat bereid was om ’n onafhanklike regering te vorm, na Bloemfontein op die 15de van Februarie genooi het. Die kennisgewing het saakgemaak omdat Londen besluit het om te gaan, en omdat die plase nie sonder iemand wat die sleutels sou oorneem, gelaat kon word nie. Op daardie dag het 2 vyandige komitees byeengekom. Een, onder Josias Philip Hoffman, het onderhandelinge met die spesiale kommissaris begin. Die ander was die oorblyfsel van die komitee wat die afgevaardigdes in September 1853 aangestel het, nou deur die afwesigheid van dr. Fraser en deur afskeiding tot 13 lede verminder, onder hulle kommandant Wessels, J. van Rensburg, en J. Vergottini van die Winburgse lojaliste. Hulle het resolusies aangeneem waarin hulle hulleself in permanente sitting verklaar het, en dat enige bedrywighede wat Clerk met enige ander liggaam sou hê, nietig sou wees. Op die 16de van Februarie het hy aan H. J. Halse as voorsitter geskryf en die komitee weens ongemagtigde optrede ontbind. Dié wat nog uitgehou het, het aangekondig dat hulle die Britse vlag met krip versier halfstok sou spyker en op die parlement in Engeland sou wag. ’n Berig van goud naby Smithfield is gebruik om uitstel te vra totdat Fraser en Murray gehoor kon word, en totdat die Kaapse parlement, wat binnekort sou sit, van anneksasie kon praat. Clerk het geantwoord dat ’n goudveld die keiserlike besluit nie sou verander nie. ’n Koninklike proklamasie is op die 30ste van Januarie geteken wat alle heerskappy en soewereiniteit oor die Oranjeriviergebied prysgee en versaak. [3] [3]
Eisers vir Basoeto-rowerye, wat twaalf maande tevore 2 sjielings en 3 pennies in die pond uit vee wat voor en by Berea geneem is ontvang het, is 7 sjielings en 9 pennies meer gegee. Nie minder nie as £33,744 is op daardie wyse bestee. Agterstallige salaris van die staatsamptenare is uit keiserlike fondse betaal; £48,691 in geheel is uit die Britse tesourie getrek om die koste van die onttrekking te dek. Die geld het saakgemaak omdat weerstand nie met ’n vlag afgekoop kon word nie, en omdat die amptenare nie sou bly om leë kantore oor te gee nie. Op die 17de van Februarie het Clerk ’n konsep van 10 artikels voor die goedgesinde vergadering gelê. Die eerste is sonder verandering aanvaar. Die tweede het geen verbond met enige hoofde noord van die Oranje genoem nie, behalwe die Griekwa-kaptein Adam Kok; die vergadering wou byvoeg dat daar daarna geen verdrae aangegaan moes word nie, en Clerk het bygevoeg dat haar Majesteit se regering geen wens of voorneme gehad het om hierna verdrae aan te gaan wat nadelig of prejudisieel vir die belange van die Oranjerivierregering sou wees nie. Gevra oor die ou verdrae met Moshesh, het hy geskryf dat oorlog tussen twee magte alle bestaande verdrae verbreek, en dat die Britse regering geen verdrag met Moshesh gehad het nie. Die negende artikel van die oorspronklike konsep is in die vyfde opgeneem. Op die 23ste van Februarie is die konvensie geteken in die klein gebou wat later die voorportaal van die museum in Bloemfontein gevorm het, deur Clerk en deur afgevaardigdes vir Bloemfontein, Smithfield, Sannahspoort, Winburg, en Harrismith — onder hulle Hoffman, Jacobus Johannes Venter, Paul Michiel Bester, en Adriaan Hendrik Stander. Die ondertekening het saakgemaak omdat die plase tussen die Oranje en die Vaal hulleself nou moes regeer, en omdat die Queen’s-fort nie nog ’n winter gehou sou word nie. [3]
Die eerste artikel het die toekomstige onafhanklikheid van die land en sy regering gewaarborg, en dat sy inwoners vry sou wees. Die derde het voorsiening gemaak vir ’n wysiging van die verdrag met Adam Kok en vir die opheffing van beperkings wat Griekwas verhinder het om hul grond te verkoop. Die vierde het lastige verrigtinge teen dié wat aan haar Majesteit getrou was, verbied. Die vyfde het uitlewering van misdadigers en gemeenskaplike toegang tot howe bepaal. Die sesde het huweliksertifikate erken. Die sewende het slawerny of handel in slawe verbied. Die agtste het die nuwe regering die reg gegee om ammunisie in enige Britse besitting in Suid-Afrika te koop, met ’n belofte om liberale invoerregte aan te beveel. Die negende het voorsiening gemaak vir ’n Britse konsul of agent naby die koloniale grens. Clerk het John Burnet met daardie titel in Bloemfontein gelaat. ’n Paar dae later het ’n memorandum £3,000 geskenk om onder persone wat besondere ontbering gely het, verdeel te word, voorsiening gemaak vir arbitrasie oor betwiste plase op die Basoeto-lyn, en die Queen’s-fort en sekere openbare geboue aan die nuwe regering oorgedra. Adam Kok het Bloemfontein besoek terwyl die onderhandelinge nog oop was; daar is verstaan dat hy tot verkope in die reservaat ingestem het, en daarna het hy dit ontken. Op die 1ste van Maart het mnr. Green Philippolis bereik met voorstelle dat plase deur ’n Britse agent verkoop kon word, dat Europese kopers onderdane van die nuwe regering moes word, dat Kok gesag oor sy eie mense moes hou behalwe op die plaas van Fauresmith, en dat £300 per jaar uit die keiserlike tesourie gedurende sy leeftyd moes voortgaan. Die Griekwa-raad het die eerste artikel geweier; op die 7de van Maart het die sendeling by Philippolis in Kok se naam geskryf dat die beperking op die onvervreembare grond nie ’n wysiging nie, maar ’n omkering van die bestaande verdrag was. Die weiering het saakgemaak omdat artikel drie van die konvensie nie sonder Kok uitgevoer kon word nie, en omdat daar alreeds om plase in die reservaat gevra is. [3] [3]
Voor Clerk se vertrek het Moshesh Bloemfontein besoek en is hy op ’n vriendelike wyse deur die lede van die voorlopige regering ontvang. By ’n openbare dinee het hy ’n toespraak gelewer wat ’n opgevoede en Christelike heerser tot eer sou gestrek het. Hy was op vriendelike voet met Moroko, wat hom vergesel het, en hy het vrygewige aanbiedinge, alhoewel sonder gevolg, aan Sikonyela gemaak. Clerk het met hom gepraat van ’n Britse offisier wat op die grens gestasioneer sou word as ’n kanaal van verkeer tussen die koloniale regering en die hoofde van die gemeenskappe noord van die Oranje. Moshesh wou hê dat hy in die Lesuto geplaas moes word, maar het die saak nie aangedring nie. Hy het gevra of die Warden-lyn nog as sy grens beskou word, en is deur die kommissaris versoek om nie daarvan te praat nie — dit was ’n dooie perd wat lankal begrawe was, om dit op te haal sou aanstoot gee. So is die Basoeto-hoof daartoe gelei om te glo dat die lyn nie deur die keiserlike regering as bindend beskou is nie, terwyl die boere elke rede gehad het om te glo dat dit wel was. Die stilte het saakgemaak omdat die Warden-lyn die enigste opgemete grens was wat die plase gehad het, en omdat Moshesh dit later as verdwene sou behandel. [3]
Op die 11de van Maart is die vlag van Engeland vir die laaste keer oor die Queen’s-fort gehys, maar net om gegroet te word. Toe dit laat sak is, het dié van die nuwe republiek sy plek ingeneem, en Clerk, die troepe, en die Britse amptenare was besig om Bloemfontein te verlaat. Net toe hulle uittrek, het ’n soldaat dood neergeval, en hulle het gestaan totdat die lyk in die militêre begraafplaas op die heuwel agter die fort begrawe is. Die laat sak het saakgemaak omdat Britse gesag tussen die Oranje en die Vaal, in 1848 afgekondig, daardie oggend geëindig het, en omdat die plase nou ’n onafhanklike regering was sonder ’n garnisoen agter hulle. [3] [4]
Die Volksraad van die 28ste van Maart, die Grondwet van April, en Hoffman van Mei — Oranje-Vrystaat 1854
Britse gesag is in Februarie uit die gebied tussen die Oranje en die Vaal onttrek. Die Europese inwoners is aan hulleself oorgelaat, met vryheid om ’n regering op enige wyse te vorm wat hulle sou kies, maar dit kon nie langer oppergesag opeis oor elke man, wit of swart, wat tussen die Vaal, die Oranje, en die Kathlamba woon nie. Die Basoeto-stam was voortaan onafhanklik, nie net in die reservaat wat Warden en Smith afgebaken het nie, maar in die lokasies wat aan Sikonyela, Gert Taaibosch, en Carolus Baatje toegeken is, wat Moshesh deur verowering bygevoeg het, en in Molitsane se lokasie, wat met die Bataung-hoof se toestemming deel van die Lesuto gevorm het. Lepui en Moroko moes binne hul reservate onafhanklik wees. Adam Kok se posisie was prakties wat dit voor die Napier-verdrag was. Die aansprake van Nicholas Waterboer en Cornelis Kok kon óf erken óf ignoreer word. Die meeste van Jan Bloem se Korannas het die gebied gelaat; dié wat gebly het, het hul lokasie aan die Vaal gehad. Dieselfde is verstaan van Scheel Kobus seun van Kausop, David Danser, Goliath Yzerbek, en die inwoners by Bethanie, Beersheba, en Hebron. Clerk het die voorlopige administrasie aan ’n raad van 7 oorgegee, waarvan Hoffman president was. Sowat 15,000 Europeërs het tussen die Vaal en die Oranje gewoon. In 1854 het groot troppe springbokke en ander antilope nog die groot vlakte bewei, en hul gedroogde vleis het ’n nie onbelangrike deel van die inwoners se voedsel uitgemaak. Langs die jong staat het Moshesh, vir elke blanke man wat die veld kon inneem, minstens 12 goedgewapende krygers en ’n byna oninneembare land gehad. Die getalle het saakgemaak omdat ’n republiek van 15,000 nie ’n lyn aan Thaba Bosigo kon voorskryf nie, en omdat die raad van 7 ’n volksraad moes roep voordat hy ’n grondwet gehad het. [3] [3]
Die voorlopige regering het die mense opgeroep om verteenwoordigers te kies om byeen te kom en ’n grondwet op te stel. Op die 28ste van Maart het hulle in Bloemfontein byeengekom, en die eerste sitting van die eerste volksraad van die Oranje-Vrystaat het plaasgevind. Daar was 2 verteenwoordigers van die dorp Bloemfontein, 1 van elk van die dorpe Sannahspoort, Winburg, Harrismith, en Smithfield, en 23 van eweveel wyke of veldkornetskappe waarin die 5 distrikte verdeel was. Op die 29ste het die voorlopige regering sy gesag oorgegee. Die debatte het tot die 18de van April geduur, waartydens ’n grondwet opgestel is. Die land is tot ’n republiek verklaar met die naam van die Oranje-Vrystaat. Alle volwasse mans van Europese bloed, ná ’n verblyf van 6 maande, sou volle burgerregte hê. Die hoogste en enigste wetgewende gesag is in ’n enkele kamer, die volksraad, gevestig. Elke dorp en elke veldkornetskap was geregtig om 1 lid vir 4 jaar te stuur; aan die einde van 2 jaar moes die helfte van die eerste volksraad, by lot gekies, uittree. Die volksraad moes in gewone sitting in Bloemfontein op die eerste Maandag in Februarie van elke jaar byeenkom. 12 lede sou ’n kworum vorm. ’n Lid moes ten volle 25 wees, vaste eiendom van £200 besit, 12 maande woonagtig wees, en nooit vir misdaad gestraf gewees het nie. Die sitting het saakgemaak omdat die Soewereiniteit op die 11de van Maart sonder ’n geskrewe grondwet afgebreek is, en omdat die 29 lede nou moes sê watter soort staat hulle was. [3] [3]
Die uitvoerende gesag is toevertrou aan ’n president, deur die burgers gekies uit ’n lys wat die volksraad voorgelê het, vir 5 jaar, herkiesbaar. Hy kon oorlog verklaar en vrede sluit, verdrae aangaan, en beamptes aanstel wanneer die volksraad nie in sitting was nie, maar al sulke dade moes bekragtig word. Hy kon wette voorstel en het ’n stem in debatte gehad, maar geen stemreg en geen veto nie. Hy moes minstens een keer per jaar ’n inspeksietoer onderneem. Hy moes adviseer word deur ’n uitvoerende raad van die landdros van Bloemfontein, die regeringssekretaris, en 3 onamptelike lede deur die volksraad gekies. Wette sou 2 maande ná publikasie in werking tree tensy anders bepaal. In alle gevalle sonder plaaslike bepalings was Romeins-Hollandse reg die fundamentele reg van die staat. Elke gesonde man tussen 16 en 60 was tot krygsdiens verplig, berede en gewapen op eie koste. In oorlogstyd moes die kommandante ’n generaal kies net vir die duur van die oorlog; die president, kommandante, en veldkornette moes dan ’n krygsraad vorm. In elke distrik moes ’n landdros vir justisie en inkomste gestasioneer word, in belangrike sake bygestaan deur heemrade; ’n rondgaande hof van 3 landdroste wat saam sit, moes ernstige strafsake met ’n jurie verhoor. Die Nederduitse gereformeerde kerk moes deur die staat ondersteun word, maar die gewete moes vry wees. Vryheid van die individu, vryheid van die pers, en sekerheid van eiendom is gewaarborg. Die klousules het saakgemaak omdat ’n president sonder veto nogtans Moshesh moes trotseer, en omdat elke man van 16 tot 60 die leër was. [3]
Die volksraad het ’n uitvoerende raad aangestel en Hoffman versoek om as voorlopige president op te tree tot sy volgende sitting, wat op die 4de van September gehou sou word, wanneer die verkose president ingehuldig sou word. Die verkiesing moes op die 15de van Mei plaasvind. Vier name is voorgelê: Hoffman van Smithfield; kaptein Struben; Jacobus Nicolaas Boshof; en Andries du Toit, voormalige kommandant van Beaufort-Wes. Landdroste is genoem: Hector Lowen vir Bloemfontein, J. H. Ford vir Smithfield, Jurie Wessels vir Winburg, en P. M. Bester vir Harrismith. Clerk se geskenk van £3,000 om bitter herinneringe te versag, is as heeltemal ontoereikend beskou; 16 lede wat onder die eisers was, het dadelik hul aandele prysgegee. Die gematigde partye het saamgespan en Hoffman gekies, ’n man van beperkte boekgeleerdheid, as jong man in Kaapstad deur ’n ongeluk vermink, woonagtig op ’n plaas by Jammerbergsdrif wat Moshesh hom gegee het, by wie hy volgehou het dat niks behalwe morele krag nodig was nie. Die verkiesing het saakgemaak omdat Hoffman Moshesh se buurman en vriend was, en omdat die ander 3 name manne van buite die plase was. Jurie Wessels het Winburg van die hand gewys; Schnehage die klerk het tot einde Julie opgetree, toe hy bedank het. Joseph Millerd Orpen is toe voorlopig deur die president aangestel en op die 13de van September bevestig. By dieselfde sitting is Harrismith by Winburg gevoeg, met behoud van ’n afsonderlike heemraad; Bester is tot Bloemfontein aangestel as opvolger van Lowen, wat bedank het, maar Bester het geweier, en J. A. Smellekamp is gekies om waar te neem totdat die volksraad sou sit. In September het die volksraad besluit dat die president en uitvoerende raad ’n hoogste appèlhof moes vorm. Die aansprake van Nicholas Waterboer en Cornelis Kok op grond bo die samevloeiing van die Oranje en die Vaal het voor die eerste sitting gekom, en die lede het ’n kommissie aangestel om die pretensies van die 2 kapteins te ondersoek. Die volksraad het toe sy eerste sitting gesluit. [3] [3]
Adam Kok van Mei, Hoffman by Thaba Bosigo in Augustus, en Witsi van Harrismith — Oranje-Vrystaat 1854
’n Saak wat onmiddellike aandag gevra het, was die houding van Adam Kok. By publikasie van die konvensie het hy ’n advertensie laat insit dat hy, wat die derde artikel betref, die maatreëls om beletsels op Griekwa-verkope op te hef, nie by woord of brief goedgekeur of bevestig het nie. Daarna het hy ’n groep behoeftige swartes uit die Kaapkolonie aangemoedig om in sy gebied te vestig. Op die 27ste van Mei is ’n kennisgewing in die Bloemfontein Gazette geplaas dat alle persone wat grond in die Griekwa-reservaat koop, die nodige verklarings voor die landdros van Fauresmith moes doen, waarna hulle op beskerming deur die staat kon reken. Die kennisgewing het saakgemaak omdat Kok artikel drie ontken het, en omdat Europese kopers nie plase sou neem wat die staat nie sou verdedig nie. Kok, nadat hy aan Clerk en Cathcart geskryf het vir verlof om ammunisie by Colesberg te koop en die versoek onbeantwoord gevind het, het op die 12de van Julie geskryf om te vra of die terme van Maart nog oop was, aangesien ’n groter aantal van sy mense as wat hy verwag het, wou verkoop. Clerk het op die 3de van Augustus geantwoord dat dit toe te laat was, aangesien hy nie meer in ’n posisie was om te onderhandel nie. Op die 28ste van September het Hoffman Philippolis besoek en geen moeite gehad om ’n reëling te tref nie: die verkoop van plase is ooreengekom, Europese kopers moes burgers van die Vrystaat wees, Griekwas binne die ou reservaat moes Kok se onderdane bly, en onbesette grond daarin moes die eiendom van die Griekwa-regering bly. Die keiserlike owerhede het besluit dat die kaptein die jaarlikse toelae moes ontvang wat Smith onderneem het om te betaal, asook £100 per jaar as vergoeding vir die omskakeling van huurkontrakte in verkope, en hy het dit daarna uit die Kaapse tesourie deur die hoë kommissaris getrek solank hy geleef het. Die September-reëling het saakgemaak omdat die konvensie se derde artikel sedert Februarie op papier gestaan het, en omdat Kok nou geld sou neem vir die plase wat hy in Maart geweier het om te verkoop. [3]
Aan die begin van Hoffman se ampstermyn was die verhouding met die Basoeto skynbaar bevredigend, want Moshesh het sy mense in draaglike orde gehou. Dit was nie lank nie of moeilikhede het opgeduik. In die Winburg-distrik het groepe onder Molapo en ander kapteins grond binnegeval wat van Rantsane gekoop is; in die Smithfield-distrik is veediefstal hervat; in Harrismith het die volgelinge van Witsi in georganiseerde rowerbendes enigiets soos sekerheid verhinder. Die Bakolokwe het eens deel van die Baputi aan die Limpopo gevorm, hulle onder Tshaka geplaas, en ná Dingane se nederlaag deur Panda se aanhangers weswaarts oor die berge gevlug na die plek wat sedertdien as Witsi se Hoek bekend is. Orpen, wie se oordeel oor Moshesh met dié van die president ooreengestem het, is as spesiale kommissaris gebruik. Moshesh, wat geen beheer oor Witsi opgeëis het nie, het sy broer Moperi saam met Orpen gestuur om die kaptein te adviseer om die buit terug te gee. Die sending was vrugteloos: Witsi het nóg die vee herstel nóg die troppe laat inspekteer. Hoffman het toe self dieselfde boodskap gegaan, en dieselfde afwysing gekry. Die afwysing het saakgemaak omdat Harrismith-plase nie gehou kon word terwyl Witsi die vee hou nie, en omdat Moshesh se ontkenning die Vrystaat alleen met hom gelaat het. [3]
In Augustus het Hoffman Moshesh besoek en verskeie samesprekings met hom en sy vernaamste manne gehou. Hy is by al die vernaamste stasies met salvo’s muskietvuur ter ere van hom ontvang. Ammunisie het volop gelyk, tog het Moshesh om ’n geskenk buskruit gevra. Die president het hom daarvan beloof, en by terugkeer na Bloemfontein het hy ’n vaatjie van 50 pond gestuur. Die vaatjie het saakgemaak omdat dit ’n geskenk was van ’n president wat geglo het dat niks behalwe morele krag nodig was nie, en omdat Moshesh om kruit gevra het terwyl sy mense vee weggevoer het. Daar is ooreengekom om verdere morele druk op Witsi te bring; as hy nog hardkoppig bly, moes die president ’n gewapende mag stuur, en Moshesh het beloof om hom nóg te help nóg skuiling te gee. Een van Witsi se broers, teen wie geen aanklag gemaak is nie, is as vasal deur Moshesh ontvang, en ’n strook in die Lesuto is aan hom gegee. Moshesh het beloof om sy onderdane in te roep wat op die grond oortree het wat van Rantsane gekoop is, wat hy erken het regmatig die eiendom van die blankes was. Veediefstal tussen die Caledon en die Oranje is nie so maklik beslis nie: die Basoeto daar was hoofsaaklik aanhangers van Poshuli, wie se vesting Vechtkop was, al 9 jaar beset, en van Kuane, deur die Europeërs Jan Letele genoem, ’n kleinseun van Motlomi. Alhoewel billike beloftes gemaak is, het sake tussen die Caledon en die Oranje in verwarring gebly. Aan die einde van die jaar het Orpen Thaba Bosigo weer as spesiale kommissaris besoek, maar niks meer as ’n hernuwing van die beloftes aan die president verkry nie. [3] [3]
In November het Moshesh, op advies van die sendelinge en met die instemming van sy raadslede, ’n ordonnansie uitgevaardig waarvolgens alle sterk drank wat onder sy mense ingebring word, sonder vergoeding op die grond uitgegooi moes word, opgestel in Nederlands en Sesotho. Die laaste jare het Europeërs drank in die Lesuto ingebring; die distilleerkuns was daar onbekend, en ’n soort swak bier van gierst het ’n groot deel van die mense se voedsel uitgemaak. Die ordonnansie is nooit deeglik uitgevoer nie, alhoewel dit ’n bietjie uitwerking gehad het om die hoeveelheid wat ingebring is, te verminder. Die ordonnansie het saakgemaak omdat drank ’n nuwe handel aan die Caledon was, en omdat Moshesh dit in dieselfde maande laat uitgooi het waarin vee weggevoer is. Langs die linkeroewer van die onderste Vaal is ’n klein oorlog tussen Goliath Yzerbek en David Danser gevoer. Warden het daar ’n strook vir hul gesamentlike gebruik afgesonder; Danser, met die voorstelling dat hy geen vee het nie, was besig om die hele reservaat vinnig te verkoop en die opbrengs in brandewyn om te sit. In September het die volksraad ’n kommissie opgedra om hul aansprake te ondersoek, maar voor ondersoek het Danser sy opponent verdryf en sy vee gevat, wat Goliath gedwing het om onder die boere skuiling te soek, totdat ’n beampte van die Vrystaat hom verplig het om die buit terug te gee en Goliath te laat terugkeer. Die twiste het die sendelinge van Pniel laat vertrek, en vir etlike jare is daardie stasie deur die Berlynse Genootskap verlaat. [3]
Die Gazette van die 16de van Maart, die Calcutta van die 26ste van Mei, en die Parlement van die 30ste van Junie — Kolonie 1854
Die ou wetgewende raad het sy laaste sitting op die 14de van Oktober 1853 afgesluit, aangesien die lasbriewe vir die nuwe boverhuis op die punt was om uitgereik te word. John Montagu is op die 14de van November van daardie jaar in Londen oorlede; Richard Southey het tot die 24ste van Mei van hierdie jaar as sekretaris van die regering opgetree, toe Rawson W. Rawson aangekom het om die amp te vul. Die grondwet het op die 1ste van Julie 1853 in werking getree. Wat oorgebly het, was om die manne te kies wat sou sit. Die verkiesings het groot belangstelling gewek: in die westelike provinsie is 82,220 stemme opgeteken, en in die oostelike 33,428. In eersgenoemde was daar 15 kandidate, in laasgenoemde 10. Die verkiesing van lede vir die wetgewende raad is teen die 14de van Maart voltooi; op die 16de is die name van dié wat die meeste stemme ontvang het, in die Gazette gepubliseer. Vir die weste was hulle Howson Edward Rutherfoord, Francis William Reitz, Joseph Barry, Johan Hendrik Wicht, John Bardwell Ebden, Dirk Gysbert van Breda, Johannes de Wet, en Henry Thomas Vigne; vir die ooste sir Andries Stockenstrom, Robert Godlonton, George Wood, Henry Blaine, Willem Simon Gregorius Metelerkamp, William Fleming, en Gideon Daniel Joubert. Stockenstrom het 6,315 in die ooste getrek, Godlonton 4,534, Wood 4,427; in die weste het Rutherfoord 8,894 ontvang, Reitz 8,600, Wicht 8,184, Ebden 7,558, en advokaat de Wet 6,607. Die peiling het saakgemaak omdat die boverhuis nou deur die land gekies is, en omdat Stockenstrom, lank in hoë kringe ongewild, die ooste aangevoer het. [3] [4]
Die verkiesings vir die volksraad het toe plaasgevind. In 8 afdelings was daar geen stryd nie; in sommige van die ander was die mededinging skerp. Kaapstad het Hercules Crosse Jarvis, James Abercrombie, Saul Solomon, en Francois Louis Charl Biccard teruggestuur; die Kaapse afdeling J. M. Maynard en T. Watson; Stellenbosch Petrus Jacobus Bosman en Christoffel Josephus Brand; Caledon B. H. Darrell en C. A. Fairbridge; Swellendam John Barry en John Fairbairn; Beaufort-Wes John Charles Molteno en James Christie; Clanwilliam Augustus Joseph Tancred en Johannes Hendricus Brand; Worcester E. B. Watermeyer en J. P. Wiggins; Albany Thomas Holden Bowker en William Cock; Albert J. P. Vorster en J. J. Meintjes; Colesberg J. G. Sieberhagen en J. P. F. von Maltitz; Cradock J. Collett en W. T. Gilfillan; Fort Beaufort C. L. Stretch en R. J. Painter; George H. W. Law en F. A. Swemmer; Graaff-Reinet J. F. Ziervogel en T. N. G. Muller; Grahamstad James Thackwray en Charles Pote; Malmesbury F. Duckitt en H. H. Loedolff; Port Elizabeth John Paterson en Henry Fancourt White; Uitenhage J. C. F. Krog en S. J. Hartman. John George Franklin, redakteur van die Frontier Times, is vir Somerset-Oos én Victoria-Oos teruggestuur; hy het Victoria-Oos gehou, wat ’n vakature gelaat het wat Ralph Henry Arderne gevul het, wat op die 24ste van Julie die eed afgelê het. Oorlog met Rusland is op die 28ste van Maart in Londen afgekondig, en Cathcart is opgeroep om ’n bevel in die leër te neem. Op die 15de van April het hy die bevel van die magte oorgegee en Grahamstad op die 21ste gelaat. Prakties sy hele goewerneurskap is in die oostelike provinsie deurgebring, soos by Smith, Pottinger, en Maitland. Op die 26ste van Mei het hy in die Indiese posstoomskip Calcutta gelaat, wat Tafelbaai aangedoen het op haar vaart na Southampton, en Plymouth op die 3de van Julie bereik. Charles Henry Darling het as hoof van die administrasie waargeneem. Die vertrek het saakgemaak omdat die man wat die oorlog gesluit het, gegaan het voordat die eerste parlement gesit het, en omdat Darling, nie Cathcart nie, dit sou open. [3] [4]
Op die 19de van Junie het Darling ’n proklamasie uitgevaardig wat albei huise na Kaapstad op die 30ste van Junie om 11 in die oggend ontbied het: die wetgewende raad in die kamer waar die ontbinde raad gesit het, die volksraad in die banketsaal van die Vrymesseloge De Goede Hoop. Op daardie dag het die lede die eed afgelê. Deputasies het die byeenkoms by Darling, sittende met die uitvoerende raad in die goewermentswoning, aangekondig: vir die raad, Ebden, Reitz, en Wicht; vir die volksraad, Fairbairn, Brand, en Cock. Rawson, in volle Windsor-uniform, en W. Field het toe regter Musgrave ingebring om die raad te beëdig, in die aanskyn van sowat 200 van die bevoorregte publiek; regter Bell het dieselfde seremonie in die Goede Hoop-loge verrig. As speaker het die volksraad C. J. Brand met 24 stemme teen 19 vir Fairbairn verkies. Die wetgewende raad het in die staatsaal van die goewermentswoning byeengekom, waar die lede van die volksraad, nadat hulle ontbied is, ook versamel het. Die waarnemende goewerneur, vergesel van die hoë amptenare, militêr en burgerlik, het die staatsaal binnegegaan terwyl ’n koninklike saluut gevuur is, en die sitting formeel met ’n toespraak geopen. 202 jaar ná die stigting van die Kaapkolonie was sy lot tot ’n groot mate in die hande van sy eie mense. Die land was nog nie selfregerend nie, want die vernaamste amptenare is nog in Engeland aangestel, en hul salarisse is deur ’n gereserveerde siviele lys verseker, sodat die parlement geen gesag oor hulle gehad het nie; maar voortaan kon geen beleid teen die wense van dié vir wie dit tuiste was, uitgevoer word nie. Die openingstoespraak het ’n militêre besetting van die geannekseerde gebied oos van die Keiskama beloof onder ’n afsonderlike regering nog ondergeskik aan Kaapstad, weer ’n luitenant-goewerneurskap in die ooste met 2 bykomende regters en ’n prokureur-generaal, Grahamstad as militêre hoofkwartier, en die Queenstown-nedersetting op militêre tenure. Dit is daarna gedruk en in pamfletvorm uitgegee. Darling het nie geregverdig gevoel om maatreëls van belang in te dien nie, en weinig meer as die opstel van prosedurereëls was die uitkoms van die eerste sitting, wat op die 26ste van September gesluit het. Die sitting het saakgemaak omdat die briewe-patent van 1853 nou ’n parlement in ’n kamer was, en omdat Brand, nie Fairbairn nie, die stoel gehad het. [3] [4]
140,000, die Charlotte van September, en Grey van die 5de van Desember — Kolonie 1854
Daar was in hierdie jaar sowat 140,000 Europeërs en 210,000 gekleurde mense binne die koloniale grense. Die openbare inkomste het £261,724 beloop, waarvan doeane £122,184 opgelewer het, transporregte £44,118, vendusiegelde £24,598, grondhuur £23,027, seëls en lisensies £24,802, posgeld £13,888. Spesiale ontvangstes van £18,413 het £12,297 uit die verkoop van grond ingesluit. Uitgawes het £287,704 beloop, die grootste items paaie, brûe, en geboue teen £50,533, en die grensdepartement teen £40,476; parlementsuitgawes was £11,706. Skaapwol was nou nie net die eerste artikel in belang nie, maar het in waarde al die ander produkte tesame oortref: die doeanehuiswaardasie vir hierdie jaar was £446,940, teen £501,135 die jaar tevore. Huide, velle, en horings het £50,977 gestaan; wyn £40,280; kopererts £25,056. Totale uitvoere is as £666,397 aangegee. Invoere vir binnelandse verbruik het £1,470,030 beloop, wat die uitvoere grootliks oortref het. Die vaartuie wat die hawens binnegekom het, het 704 Britse en 122 vreemde getel, met ’n totaal van 240,543 ton. ’n Stoompos het Tafelbaai gereeld elke maand uit Engeland en uit Indië aangedoen onder kontrak met die General Screw Steam Navigation Company, in skepe van nie minder nie as 1,400 ton, enjins van minstens 233 perdekrag, gemiddeld nie minder nie as 8 knope, wat die Kaap elke kant aangedoen het. Die syfers het saakgemaak omdat wol nou elke ander uitvoer oortref het, en omdat die kolonie nog meer gekoop as verkoop het. [3]
Die verlies van die transport Charlotte, toe meer as honderd persone omgekom het, was een van die treurigste gebeurtenisse van hierdie jaar. Sy was ’n skip van 586 ton, van Cork na Kalkutta gebonde met 5 offisiere, 163 soldate, 16 vroue, en 26 kinders van die 27ste regiment aan boord. Omdat sy vars water en voorrade nodig gehad het, het sy probeer om Tafelbaai in te kom, maar is deur teëwinde verhinder, so het sy haar vaart voortgesit, en op die 19de van September in Algoabaai anker gegooi. Reëlings is dadelik getref om voorrade in te neem, en ’n aantal vate soutwater wat as ballas gebruik is, is leeggemaak, sodat die skip baie lig geword het. Haar voorste marsseil, wat herstel nodig gehad het, is losgemaak en afgestuur. Die volgende dag het ’n storm opgesteek; die Charlotte se kabels het gebreek, en sy kon nie uit die baai slaan nie. Dit was al donker toe sy op die richel rotse by Jettystraat in Port Elizabeth geslaan het, en vinnig stukkend gegaan het. Elke moontlike poging is van die wal af aangewend, maar sonder sukses totdat die skip se agterstewe, bedek met byna naakte persone wat wanhopig daaraan vaskleef het, deur die branding gedryf het. Die meeste hiervan is gered, onder hulle 5 vroue en 2 van die militêre offisiere. Die ander 3 offisiere was op daardie tydstip aan wal. Daar het 13 van die Charlotte se bemanning, 62 soldate, 11 vroue, en al die 26 kinders omgekom. Die wrak het saakgemaak omdat ’n transport wat net water wou hê, in ’n koloniale baai verloor is, en omdat elke kind aan boord verdrink het. [3]
Op die 5de van Desember het sir George Grey aangekom en die eed as goewerneur en hoë kommissaris afgelê. Hy het Kaapstad tevore besoek, op pad na Australië om ’n voorheen onbekende deel van daardie land te verken, en was daarna goewerneur van Suid-Australië en Nieu-Seeland. Hy was ’n paar jaar in sy vroeë lewe in die leër, maar het lankal opgehou om soldaat te wees, en was so die eerste burgerlike wat die pos van goewerneur van die Kaapkolonie beklee het ná die tyd van die graaf van Caledon. Toe verteenwoordigende instellings toegestaan is, is dit as betaamlik beskou dat die lyn van militêre heersers tot ’n einde moes kom. Om in die behoeftes van die oostelike provinsie te voorsien, is ’n luitenant-goewerneur aangestel, om in Grahamstad te woon en bevel te hê oor al die troepe in Suid-Afrika, waarvan die meeste toe in die geannekseerde gebied oos van die Keiskama en by buiteposte op die grens was. Luitenant-generaal sir James Jackson het op die 30ste van Desember diens aanvaar. Alle sake rakende Albany, Fort Beaufort, Victoria-Oos, Queenstown, Somerset-Oos, Cradock, en Albert het daarna deur sy hande of dié van sy sekretaris gegaan, maar alles van belang moes nog na Kaapstad verwys word. Cathcart, nadat hy gedoen het wat van hom in die oorlog en by die inhuldiging van die grondwet vereis is, is tot K.C.B. gemaak en het die dank van albei Huise ontvang. Op die 5de van November, terwyl hy sy brigade teen Mount Inkerman opgelei het, is hy geskiet en van sy perd af dood geval. ’n Gedenkplaat tot sy nagedagtenis is later in St. Paul’s opgerig. Grey se eed het saakgemaak omdat die Kaap nou ’n burgerlike goewerneur en ’n sittende parlement in dieselfde maand gehad het, en omdat Cathcart, wat die jaar in die ooste oopgemaak het, al in die grond by Inkerman was. [3] [4]
Smellekamp van Julie, Hermanus Potgieter van die winter, en die grot van Oktober — Noord van die Vaal 1854
Noord van die Vaal, etlike jare ná die dood van Andries Pretorius op die 23ste van Julie 1853, was verwarring en tweespalt ryp. Die regering was so swak dat dit vir baie ’n verkeerde naam moes gelyk het om dit hoegenaamd ’n regering te noem. Prakties het dit geen inkomste gehad nie behalwe ’n gering grondbelasting wat betaal is wanneer boere so lus was. Daar was geen polisie nie, en geen president nie. Die uitvoerende mag het uit 3 kommandante-generaal bestaan: M. W. Pretorius vir Potchefstroom en Rustenburg, P. G. Potgieter vir Zoutpansberg, en W. F. Joubert vir Lydenburg. 2 plase aan die Aapiesrivier aan die voet van Magaliesberg, deur Pretorius van Prinsloo en Van der Walt vir £600 gekoop, is verstaan om oorgeneem te word vir ’n dorp wat Pretoria genoem sou word, maar daardie besluit is in hierdie kalender nie uitgevoer nie. Die volksraad wat in Junie in Rustenburg byeengekom het, hoofsaaklik aanhangers van Pretorius, het J. A. Smellekamp — ’n vriend van die party onder Potgieter se leierskap — verhoor op ’n aanklag dat hy ds. Dirk van der Hoff en die kerkraad van Potchefstroom belaster het, en hom £37 10s. beboet. Dit is gevolg deur sy verbanning, ingevolge ’n vonnis van die landdros van Potchefstroom op die 11de van Julie. Hy het na Bloemfontein gegaan, waar hy gou ’n vooraanstaande burger geword het. Die verhoor het saakgemaak omdat die republiek nog 3 generaals en geen president gehad het nie, en omdat ’n boete van £37 10s. genoeg was om ’n man oor die Vaal te dryf. [3] [3]
Teen die einde van die winter het ’n jaggeselskap onder veldkornet Hermanus Potgieter die kraal van Makapan by die oostelike punt van die Waterberg, waar die Nyl noordwaarts vloei, besoek met die oog op handel in ivoor. Wette van die volksraad het enige soort ruilhandel verbied onder ’n boete van £37 10s. en konfiskasie, so die geselskap het teen die wet opgetree. Hermanus Potgieter was ’n man van gewelddadige humeur en growwe houding; of aanstoot gegee is, kan nie positief gestel word nie, want die onmiddellike akteurs het omgekom voordat hul getuienis verkry kon word. 13 mans en 10 vroue en kinders het die geselskap uitgemaak. Hul waens was by die kraal uitgespan, en volgens later verklarings van lede van die stam het Potgieter op die hoof se uitnodiging gegaan om ivoor te kyk wat op ’n naburige heuwel sou wees. Hy het skaars gegaan of die Europeërs by die waens is aangeval, en almal — vroue en kinders ingesluit — is vermoor. Volgens inligting van die swartes is Potgieter lewend gevlei; sy vel, soos dié van ’n wilde dier berei, is daarna tot ’n karos gemaak. Daar het die hele families van Willem Prinsloo en Jan Olivier omgekom, in geheel 12 persone, M. A. Venter en sy seun W. Venter, H. Potgieter, en 8 ander blanke mans. Dadelik daarna is Makapan se mense deur 6 ander stamme aangesluit, wat begin het om die land te plunder. Die blanke inwoners van suidelike Zoutpansberg het skaars tyd gehad om in laers skuiling te soek voordat hul huise in vlamme was. Die mense van Rustenburg het ook in laers gegaan, 1 in die dorp en ’n ander by die opstal van Paul Kruger, sowat 5 myl daarvandaan. Die moorde het saakgemaak omdat ivoorhandel onwettig was, en omdat die plase van Zoutpansberg en Rustenburg in dieselfde week in laer gegaan het. [3]
Kommandant-generaal P. G. Potgieter het met 135 man die veld ingeneem en na die kraal by die plek wat nog Makapan se Poort heet, gemarsjeer. Die vyandige stamme het in grotte skuiling gesoek. Die verminkte oorskot van die slagoffers is op verskeie plekke gevind. Die mense van Lydenburg kon nie uit hul eie distrik beweeg nie, maar die burgers van Potchefstroom is opgeroep. Die kerk daar is met ’n aardwal omhein, en kommandant-generaal Pretorius het via Rustenburg gemarsjeer, sy mag het toegeneem soos hy gevorder het, sodat hy met 400 man aangekom het. Suid van die Vaal kon baie min hulp gegee word, want elkeen daar moes ’n oog op Moshesh hou; maar ’n hoeveelheid buskruit is verskaf, en ’n bietjie later het A. J. Erwee en ’n paar ander Pretorius te hulp gegaan met 47 perde wat die mense van Bloemfontein bygedra het. W. Hartley, dr. Way, en 3 ander Engelse van Smithfield het by die burgermag aangesluit. Op die 25ste van Oktober, die dag ná die samevoeging van die kommando’s, is ’n aanval gedoen op ’n grot van sowat 610 meter lank by 120 tot 150 meter wyd. Die donkerte binne was so intens dat die burgers niks kon sien nie; uit die holtes is vuur oopgemaak, waardeur Jan Erasmus gedood is en 2 ander gewond is. Daar is toe besluit om die plek te blokkeer en die gevolge van hongersnood af te wag. Die samevoeging het saakgemaak omdat 135 man nie ’n grot kon toemaak nie, en omdat Bloemfontein perde kon spaar maar nie ’n kommando nie. [3]
Op die 6de van November het die 2 kommandante-generaal dig by mekaar voor die grot gestaan, toe ’n musketkoeël P. G. Potgieter in die regterskouer tref en, deur sy nek, hom op die slag gedood het. Veldkornet Kruger het na die hulp van sy vriend gehardloop, en toe hy hom dood vind, die lyk weggedra. ’n Poging om die vyand uit te rook, het misluk. Die mond van die grot is toe deels met bosse en klippe toegemaak, en ’n sterk wag is daaroor gestel. Die res van die mag is onder Kruger en ander offisiere uitgestuur om die omliggende land te deursoek. Die ingesetenes het gou die gebrek aan water gevoel, en baie het in die nag probeer uitkom, maar is neergeskiet. Die blokkade het 25 dae geduur. Toe het ’n groep van die beleëraars binnegegaan en so min weerstand ontmoet dat hulle volledige besit geneem het met slegs 4 man lig gewond. Pretorius het geskat dat 900 persone buite die grot gedood is, en meer as die dubbele daarvan van dors daarbinne omgekom het. Makapan se stam is byna uitgewis. Perdesiekte, in daardie distrik in die somer algemeen, het sulke verwoesting aangerig dat die kommando nie die veld kon hou nie. Op die 30ste van November is die kampe opgebreek, en die burgers het na hul plase teruggekeer. Ná P. G. Potgieter se dood is Stephanus Schoeman as kommandant-generaal van Zoutpansberg aangestel. Daar was toe noord van die Vaal 3 kommandante-generaal — Pretorius, Joubert, en Schoeman — elkeen jaloers op die mag van die ander. Die 25 dae het saakgemaak omdat dors gedoen het wat die eerste bestorming nie kon nie, en omdat Zoutpansberg nou ’n nuwe generaal en nog geen president gehad het nie. [3]
Daardie stryd van woorde was niks in vergelyking met die kerklike tweespalt nie. Die land is deurmekaar geskud oor die vraag of die kerk van die republiek met die sinode van die Kaapkolonie verbind moes wees of nie. Baie burgers het geglo dat hul onafhanklikheid daardeur geraak kon word. Hulle het beweer dat sir Harry Smith eens gesê het dat as hy hulle nie met die swaard kon oorwin nie, hy dit met die woord sou doen, waarmee die invloed van koloniale predikante bedoel is, en hulle wou daarom so min as moontlik met enige instelling in die Kaapkolonie verbind wees. ’n Besoek van die eerwaardes Neethling en Louw, 2 predikante deur die Kaapse sinode afgevaardig om die land te besoek en dienste te hou, is deur hierdie party as ongevraagde inmenging beskou. Daar was slegs 1 predikant om die hele volk te bedien, maar daar was ’n kerkraad in elke distrik, en sommige het volgehou dat die ouderlinge hiervan kon saamspan en ’n sinode kon vorm as hulle wou. Die twis het saakgemaak omdat Sandrivier in 1852 onafhanklikheid erken het, en omdat ’n Kaapse sinode vir baie burgers nog soos ’n tweede regering gelyk het. [3]
Colenso van die 30ste van Januarie, die Natal-bank van April, en Utrecht van die 8ste van September — Natal en die grens 1854
In Natal het Benjamin Chilley Campbell Pine nog gesit. Op die 30ste van Januarie het die hoogseerwaarde dr. John William Colenso as die eerste biskop van die kerk van Engeland aangekom, die setel deur briewe-patent van die 23ste van November 1853 geskep. Die biskop het hom hoofsaaklik aan sendingwerk gewy. Die naam Sobantu — vader van die volk — is by toeval by sy eerste aankoms aan hom gegee. Op die 1ste van April is die Natal-bank gestig, met ’n kapitaal van £20,000. Maritzburg en Durban het die vernaamste sentrums van Europese bevolking gebly; Pinetown, Verulam, Richmond, en Ladysmith is in 1850 gestig. Die pers was bedrywig: die Natal Witness, in Maart 1846 in Maritzburg begin, en die Natal Mercury, in 1852 in Durban begin, was al in wese, saam met die Natal Independent van Januarie 1850 en die Natal Times van Augustus 1851. Op die 21ste van April is ’n ordonnansie uitgevaardig vir die instelling van munisipale regering in dorpe met meer as 1,000 inwoners in die distrik Natal. Die rade moes uit ’n burgemeester en 7 raadslede bestaan. Kragtens hierdie ordonnansie is Maritzburg en Durban op die 15de van Mei tot munisipaliteite verklaar. Op die 16de van Mei is ’n ordonnansie uitgevaardig vir die instelling van county-rade, wat byna met die afdelingsrade van die Kaapkolonie ooreenstem. Op die 1ste van Junie is rade vir die counties Maritzburg, Durban, en Victoria afgekondig, op die 19de van Junie vir die county Kliprivier, en op die 24ste van Junie vir die county Umvoti. Die ordonnansies het saakgemaak omdat Natal nog geen verteenwoordigende regering gehad het nie, en omdat Maritzburg en Durban nou hul eie burgemeesters gehad het. [3]
Theophilus Shepstone, sekretaris vir naturellesake sedert die 30ste van Julie 1853, het voorgestel dat hy van Faku ’n sessie van die noordoostelike deel van die hoë plato tussen die Umzimkulu en die Umtata moes verkry, toe sonder ander inwoners as ’n paar Boesmans, en sowat 50,000 of 60,000 van die swartes in Natal daarin laat trek, self as hul hoof saamgaan, as onafhanklike heerser erken, met ’n subsidie van £500 per jaar. Die voorstel het by Pine en die keiserlike owerhede guns gevind; Faku se toestemming is sonder moeite verkry; en stappe was aan die gang om dit uit te voer toe Grey in Kaapstad die eed afgelê het. Die plan het saakgemaak omdat Natal nie die getalle binne sy grense kon regeer nie, en omdat ’n nuwe verdragstaat op die plato op die kolonie se oostelike flank sou sit. Op die 8ste van September is ’n sessie-akte deur Panda aan die boere geteken op die grond onder die Drakensberg wat aan Zoeloeland en Natal grens. Hy het as erkenning van die guns ’n geskenk van 100 stuks vee aanvaar. Dadelik daarna is die Republiek Utrecht gestig. Besit van daardie grond is in 1848 geneem, met Panda se toestemming, deur ’n groep boere wat van die hooglande tussen die Tugela en Buffelsrivier getrek het om vry van Britse gesag te wees. ’n Kerkraad is daar in hierdie jaar gestig, en die predikant van Ladysmith het as konsulent opgetree en elke 3 maande dienste gehou. Die akte het saakgemaak omdat ’n paar honderd Europeërs onder die berg nou ’n stuk papier van Panda gehad het, en omdat Utrecht ’n republiek van sy eie was voordat die jaar gesluit het. [3] [3]
In die geannekseerde gebied oos van die Keiskama was die paar Europeërs onder die hoë kommissaris se direkte regering, maar niks beslis was nog oor die vorm van sy administrasie of die vestiging van die kroonreservaat besluit nie. Briewe-patent van die 14de van Desember 1850 wat die gebied tot ’n afsonderlike afhanklikheid met ’n luitenant-goewerneur verklaar het, is nooit afgekondig nie, en is nou as verouderd beskou. Cathcart het voorgestel dat die grond noord van die Amatola — die Bontebokvlaktes — by die Kaapkolonie ingelyf moes word, wat goedgekeur is, en op die 7de van Maart is briewe-patent daartoe uitgereik. In ’n brief aan kolonel Maclean van die 19de van Januarie het hy sy siening bondig gestel: militêre beheer, nie kolonisasie nie, was die beginsel van beleid wat hom beweeg het om die behoud van die gebied as ’n afsonderlike regering, onafhanklik van die kolonie, aan te beveel, in plaas daarvan om dit as ’n nuwe koloniale afdeling in te lyf of dit heeltemal prys te gee. Gevolglik het hy geen Europeërs toegelaat om daarin te vestig nie, behalwe ’n paar kampvolgelinge by Keiskamahoek, Izeli, en Dohne. Die inwoners in King William’s Town is toegelaat om te bly, maar hulle was slegs ’n paar honderd. Kaptein Richard Taylor is daar as residensiële landdros gestasioneer, met jurisdiksie slegs oor Europeërs. Maclean het hoofkommissaris by Fort Murray gebly; Charles Brownlee het by Dohne gewoon; nie een was meer as ’n diplomatieke agent nie. Versprei by verskillende poste was 2,478 offisiere en soldate, met 2,228 ander om hulle in noodgevalle by stasies in die kolonie te ondersteun. Grey, in Desember aangekom, het sake in ’n baie onbevredigende toestand gevind. Die brief van die 19de van Januarie het saakgemaak omdat Cathcart die Amatola nie sou koloniseer nie, en omdat 2,478 man nog ’n gebied gehou het wat geen luitenant-goewerneur en geen vaste regeringsvorm gehad het nie. [3] [4]