Boer History1741 aan die Kaap die Goeie Hoop: Van Oudtshoorn as fiskaal, Simonstadbaai-winterbevel en De Savoye
Swellengrebel en Tulbagh nog aan die hoof van die regering — 1741
Kalender 1741 het begin met Hendrik Swellengrebel nog as goewerneur en Ryk Tulbagh nog as sekunde onder die reëling wat die direkteure op die 14de van April 1739 opgelê het. Dié bevel het die sekunde na die eerste stoel herstel ná die betwiste opvolging wat op goewerneur Adriaan van Kervel se dood in September 1737 gevolg het, Daniel van den Henghel na die onafhanklike fiskaalsamp teruggestuur, en die sekretaris Tulbagh tot die tweede burgerlike pos verhef. [3]
Swellengrebel was van geboorte ’n kolonist, seun van Johannes Swellengrebel, en het lank in die politieke raad gesit vóór die kort sekunde-interval wat Van Kervel se dood voorafgegaan het. Tulbagh, reeds sekretaris en deur huwelik met die Swellengrebel-familie verbind, het die tweede burgerlike stoel beklee. Die gewone masjinerie van raad, landdroshowe by Stellenbosch en Drakenstein, en die drie dorps- en distrikspreekstoele het dus onder gevestigde name deur ’n derde volle landbou- en skeepvaarjaar van die Swellengrebel-goewerneurskap geloop. [3]
Buite die Kasteel het die nedersetting nog die militêre buiteposte by Saldanhabaai, Klapmuts, Groenkloof, Ziekenhuis en Rietvlei gedra, terwyl die grensherinnering aan die 1739-San-invalle en die September 1740-kasteelbesoek van die leiers Waterboer, Anthonie, Dragonder en Klein Jantje nog vars was. Die kenmerkende Kaapse besigheid van 1741 was nie ’n wisseling van goewerneurs nie, maar ’n wisseling van onafhanklike fiskaal en ’n direkteure-winterhawebevel wat Kompanjie-skeepvaart in die seisoene vorentoe sou hervorm. [3]
Pieter van Reede van Oudtshoorn onafhanklike fiskaal — 18 September 1741
Daniel van den Henghel het die onafhanklike fiskaalstoel sedert Maart 1731 beklee. Ná Van Kervel se dood het hy kort as hoof van die regering opgetree deur die lot teen Swellengrebel se eis as sekunde; die Vergadering van Sewentien het dié reëling geweier en hom vanaf 14 April 1739 weer tot die fiskaalsamp beperk terwyl Swellengrebel geregeer het en Tulbagh as sekunde gesit het. [3] [3]
Op die 18de van September 1741 is hy afgelos deur Pieter van Reede van Oudtshoorn, wat deur die opperowerhede uitgestuur is en as onafhanklike fiskaal diens aanvaar het. Die September-opvolging het ’n tienjarige fiskaalsamp afgesluit wat onder goewerneur Jan de la Fontaine begin het en die waarnemende tussentyd van 1737–1739 oorleef het. [3] [3]
Van Oudtshoorn se aankoms het ’n deur die direkteure aangestelde senior koopman in die derde groot burgerlike amp langs die koloniste-goewerneur en die sekretaris-tot-sekunde geplaas. Vir die sluitende kwartaal van 1741 was die drie senior burgerlike name dus Swellengrebel, Tulbagh en Van Oudtshoorn—dieselfde driehoek wat die volle landboujaar van 1742 en die lang fiskaalsamp wat die indeks tot September 1762 dra, sou raam. [3]
Van den Henghel keer as kommodoor na Europa terug — 1741
’n Paar maande ná die September-aflossing het Van den Henghel as kommodoor van ’n eskader van vier skepe na Europa teruggekeer. Die vertrek het die direkteure se vroeëre besluit voltooi dat hy hom slegs tot die fiskaalsamp moes beperk totdat ’n behoorlike opvolger gestuur kon word, en dit het die beampte wat ná Van Kervel se dood die waarnemende goewerneurskap op senioriteit van koopmansrang betwis het, van die Kaap verwyder. [3] [3]
Hy was sedert Maart 1731 in die kolonie. Sy Kaapse loopbaan het dus De la Fontaine se permanente goewerneurskap, Van Kervel se paar weke aan die hoof van die tafel, die lot-getrekte waarnemende tussentyd, en twee volle jare onder Swellengrebel vóór die oordrag aan Van Oudtshoorn omspan. Die kommodoor se tuisvaart-eskader het die einde van dié plaaslike diens gemerk eerder as ’n nuwe Kaapse aanstelling. [3]
Met Van den Henghel weg, het die Kasteel nie meer ’n voormalige waarnemende regeringshoof in ’n ondergeskikte fiskaalstoel gehou nie. Die direkteure se hiërargie van 1739—goewerneur, sekunde, fiskaal—het nou by die lewende beamptes gepas sonder die persoonlike oorblyfsel van die lotverkiesing wat Van den Henghel eens bó Swellengrebel gesit het. [3]
Direkteure beveel winterverversing by Simonstadbaai — 1741
Weens die swaar verliese wat die Kompanjie deur skipbreuke in Tafelbaai gely het, het die direkteure in 1741 besluit dat hulle vlote daarna by Simonstadbaai moes ververs van die 15de van Mei tot die 15de van Augustus, die seisoen wanneer storms uit die noordweste algemeen was. Die bevel het ’n lang reeks winterrampe op die oop ankerplek onder Tafelberg beantwoord, waarvan die wrak van die uitgaande Indiëvaarder Visch in die nag van 5–6 Mei 1740 bo die kasteel slegs die mees onlangse Kaapse herinnering was. [3]
Die seiltye uit Nederland en die Indië is só gereël dat daar onder gewone omstandighede nie baie skepe in Suid-Afrikaanse seë gedurende daardie middeljaar-venster sou wees nie, maar storms en onvermydelike oponthoude moes steeds in ag geneem word. Die direkteure het Simonstadbaai dus nie as ’n toevallige alternatiewe hawe behandel nie, maar as die voorgeskrewe winterverversingstasie wanneer Kompanjievlote die gevaarlike maande in Tafelbaai nie kon vermy nie. [3]
Die besluit het tot metropolitaanse skeepvaartbeleid behoort eerder as tot ’n Kaapse bouprogram van 1741 self. Geen permanente pakhuis, hospitaal of poshouer-kwartiere het nog op die suidelike oewer verreys nie; dié werke sou wag op goewerneur-generaal Gustaf Willem van Imhof se terreinkeuse in Februarie 1743. Kalender 1741 het die direkteure se besluit en die seisoenale datums aangeteken, nie die latere dorp Simonstad nie. [3]
Veilige winterskuiling en duur landtoegang — 1741
Simonstadbaai het veilige skuiling gedurende die winterseisoen gebied. Daardie voordeel was die hele punt van die direkteure se bevel: noordwesstorme wat Tafelbaai ’n lywal gemaak het, het die kleiner baai onder die oostelike fasade van die Kaapse Skiereiland ’n veiliger ankerplek gelaat vir skepe wat die oop ankerplek nie kon hou nie. [3]
Daar was egter ’n ernstige nadeel aan die gebruik daarvan in moeilikheid van toegang oor land, wat die voorsiening van ’n skip met vars proviand baie duur gemaak het. Vee, groente en water moes nog die ankerplek vanaf die gevestigde skiereilandplase en Tafelvallei-voorrade bereik; sonder ’n bewerkte bootskakel of ’n permanente oewerinrigting het elke winteraanloop hoër vervoerkoste as ’n gewone Tafelbaai-verversing beloof. [3]
Die praktiese antwoord op daardie koste sou eers in 1742 verskyn, toe die baai vir die eerste keer as aanloophawe gebruik is en bote in mooi weer van die kop van Kalkbaai kon vaar, wat die landvervoer aansienlik verkort het. In 1741 was die balansstaat van die nuwe bevel nog teoreties: veilige water teen duur oorlandvoorsiening, met die eerste eksperimentele seisoen nog ’n jaar weg en die latere telling van sewe-en-sewentig Kompanjieskepe in Simonstadbaai vóór die einde van 1750 nog nie begin nie. [3]
Dood van Philippe Rudolf de Savoye — 1741
Onder die Kaap se Hugenote-afstammelinge in Kompanjiediens is Philippe Rudolf de Savoye in 1741 oorlede en in die kerk begrawe. Hy was ’n seun van die vlugteling Jacques de Savoye, op die 29ste van Augustus 1694 by Drakenstein gedoop, en hy blyk nie getroud te gewees het nie. [5]
Hy het by die diens van die Nederlandse Oos-Indiese Kompanjie aangesluit en die range van onderkoopman en keldermeester by die Kaap beklee. In sy testament, in 1741 ingedien, het hy sy neefs en niggies Meyer as erfgename ingestel. Die begrafnis in die kerk het ’n tweede-generasie vlugteling-beampte onder die dorpsgemeente se dooies geplaas eerder as op ’n verre leenplaas. [5]
Die dood het nie die politieke raad herteken nie, maar dit het ’n genoemde Hugenote-lyn Kompanjie-dienaar van die handels- en voorraadpersoneel verwyder in dieselfde jaar dat die fiskaalstoel van hande verander het. Jacques de Savoye self is in Oktober 1717 begrawe en sy weduwee in Mei 1721; Philippe Rudolf se 1741-testament en kerkbegrafnis het nog ’n tak van daardie vlugtelinghuishouding binne die nedersetting se formele rekord afgesluit. [5]
Kerke, Schmit by Baviaanskloof en die Drakenstein-mynvereniging — 1741
Die enigste kerke in die kolonie was nog by die Kaap, Stellenbosch en Drakenstein. Dié drie preekstoele was van predikante voorsien, nadat ds. Willem van Gendt deur die direkteure uitgestuur en in Desember 1738 by Stellenbosch gestasioneer is. Skole het by elke plek bestaan, maar elders is die opvoeding van kinders dikwels aan geen bekwamer onderwyser as ’n soldaat vir ’n kort termyn toevertrou nie. [3]
By Baviaanskloof, later Genadendal, was die Morawiese sendeling George Schmit nog besig onder Khoikhoi-bekeerlinge ná sy aankoms in die skip Huis te Rensburg en die raadsnotule van die 11de van Julie 1737 wat hom bystand beloof het. Deur 1741 het hy binne die verstaan gebly dat bekeerde mense aan die gemeente-predikant vir die doop voorgehou sou word en dat hy nie ’n aparte gemeente met reëls anders as dié van die Nederlandse Gereformeerde kerk sou stig nie. Die krisis van sy eie dope van vyf bekeerlinge, en die raad se verbod op verdere doop op die 4de van September 1742, het nog ’n jaar vorentoe gelê. [3]
Binnelands het die burger-mynvereniging wat ná Frans Diederik Muller se November 1740-silwerberig by Groot-Drakenstein naby Simonsberg gestig is, voortgegaan om kapitaal te organiseer terwyl direkteure-goedkeuring afgewag is. Die eksklusiewe oktrooi aan Olof de Wet en sy vennote sou eers vroeg in 1743 verleen word; kalender 1741 het dus die interval tussen die goewerneur se inspeksie en die formele toekenning gedra, met Muller nog die meestermyner van ’n eis wat nog nie as bedrog veroordeel is nie. [3]
Nedersetting, stapels en die Europese horison — 1741
Die landbouherinnering van die vorige jaar het nog gewone voorsiening gevorm. Roes het die gewasse wat die kolonie deur vroeë 1740 moes voed byna vernietig, en broodregulering en ’n plakkaat wat koring op 11s. 1d. per muid beperk het, afgedwing; die latere oes van daardie selfde jaar het toe die pakhuise gevul en 17 000 muid koring laat uitvoer. Kalender 1741 het op daardie herstelde stapelbasis begin eerder as op ’n vars hongersnoodverhaal. [3]
Roofdierpremies wat in November 1739 verlaag is, het nog die kontantbelonings vir leeu-, luiperd- en hiënavelle geram, half betaal deur die Kompanjie en half deur die burgerraad of die hof van landdrost en heemrade volgens distrik. Olifantjag oorkant die oostelike grens, verbied ná die slagting van Hübner se party en daarna onder lisensie heropen, het voortgegaan onder die beperking dat elke jagter twee sjielings en ’n pennie vir ’n lisensie betaal en nóg inboorlinge lastig val nóg met hulle handel. Geen nuwe sebra-beskermingsbevel het nog gestaan nie; dié plakkaat het aan 1742 behoort. [3]
Oorsee sou die dood van keiser Karel VI op die 20ste van Oktober 1740 en die oorloë wat gevolg het later die Nederlandse Oos-Indiese Kompanjie druk en teen September 1744 depêches na die Kaap bring oor vestingwerke en garnisoensterkte. In 1741 self het dié gevolge nog nie as plaaslike militêre bevele aangekom nie. Die Kaap se aangetekende besigheid het die fiskaalopvolging, die direkteure se Simonstadbaai-winterbesluit, die dood van ’n Hugenote-lyn keldermeester, en die stil voortsetting van gemeente-, sending- en mynwerk onder Swellengrebel en Tulbagh gebly. [3] [5]