Boer History1844 in Suid-Afrika: Maitland, Natal-anneksasie, die Faku-verdrag, en die oostelike grens
Die Zenobia van Maart, Maitland se eed, en Napier in die Maidstone — Maart–Mei 1844
Imperiale praktyk het nou ’n koloniale goewerneur tot 6 jaar beperk tensy besondere omstandighede gegeld het. Sir George Thomas Napier was goewerneur van die Kaap sedert die 22ste van Januarie 1838. Hy was gretig om te bedank. Op die 19de van Desember 1843 is ’n kommissie uitgereik aan luitenant-generaal sir Peregrine Maitland as sy opvolger. Napier was die man wat advokaat Henry Cloete in Mei 1843 as kommissaris vir Natal aangestel het, ná die geveg by Congella en die landing van die Conch. Die stoel het nog saak gemaak omdat die Kaap die enigste Britse regering in Suid-Afrika was: Natal het nog geen luitenant-goewerneur gehad nie, en die oostelike grens het nog op die Stockenstrom-verdrae van 1836 geloop. [3] [4]
Een verslag het die Zenobia op die 14de van Maart in Tafelbaai, met die eed dieselfde dag; ’n ander het aankoms op die 16de met vrou, 3 seuns en 3 dogters, en die eed op die 18de. Die later datum is dié wat in die amptelike lys van goewerneurs gebruik word. Op die 1ste van April het Napier en sy gesin in die Maidstone ingeskeep en na Engeland geseil. Hy het die openbare lewe met die skip gelaat. Die oorgawe het saak gemaak omdat ’n nuwe goewerneur se kommissie die wetgewende raad van nuuts af geskep het: dieselfde manne is weer genoem, so daar was geen breuk nie, maar die liggaam self het met elke goewerneur verval. [3] [4]
Maitland het in 1792 die leër binnegegaan, in Vlaandere gedien, by Corunna en deur die skiereiland gewees, en ’n brigade by Waterloo bevelvoer, waarvoor die laerhuis hom bedank het. Hy was opperbevelvoerder te Madras en het bedank eerder as om eerbied te toon aan ’n gebruik wat die Oos-Indiese Kompanjie nodig gehou het vir inheemse lojaliteit. Hy was luitenant-goewerneur van Bo-Kanada en daarna van Nova Scotia. Toe hy aankom was hy in die 67ste jaar van sy ouderdom. Sy tweede vrou was ’n dogter van die hertog van Richmond. Twee seuns, eerwaarde Brownlow Maitland en kaptein Charles Lennox Maitland, het as privaat- en militêre sekretarisse opgetree. Hy het die publieke skuld van die kolonie byna afbetaal gevind, belangrike openbare werke aan die gang, en die inkomste groter as gewone uitgawe. Die vooruitsig was aangenaam behalwe op die oostelike grens, waar veediefstal en die Stockenstrom-papier nog boer teen kaptein gesit het. Eerlikheid, geduld, en ’n bereidwilligheid om deur John Montagu en William Porter gelei te word, het hom in gewone administrasie gedien. Daardie twee manne sou nie altyd aan sy sy wees wanneer die Visrivier warm loop nie. [3] [4]
Die wetgewende raad in 1844 het bestaan uit die goewerneur as president; mnre. John Montagu, Harry Rivers, Pieter Gerhard Brink, William Porter, en William Field, amptelike lede; en mnre. John Bardwell Ebden, Michiel van Breda, Henry Cloete, Hamilton Ross, en advokaat Henry Cloete, nie-amptelik. Voorheen het die raad vergader wanneer die goewerneur gekies het, op ’n week se kennisgewing. Op die 15de van Mei is ’n reël aangeneem, en daarna bevestig, dat daar elke jaar ’n gereelde sitting moes wees wat in April begin, waarvan 21 dae se kennisgewing in die Government Gazette gegee moes word. Die goewerneur kon nog ’n dringende vergadering belê. Oostelike manne wou een van die 5 nie-amptelike sitplekke hê, en daarbo-uit ’n regering van hul eie byna onafhanklik van Kaapstad. Hulle het die sitplek hierdie jaar nie gekry nie. Die sittingsreël het saak gemaak omdat dit die raad van ’n geleentheidsraad in ’n liggaam verander het wat op ’n vaste kalender in die openbaar moes sit, selfs al het die oostelike distrikte nog geen stem aan die tafel gehad nie. [3] [4]
Cloete se plaasklasse, Stanley se briewe-patent van die 31ste Mei, en die volksraad van September — Januarie–Desember 1844
Aan die begin van 1844 het advokaat Henry Cloete alle gronde geregistreer waarop die inwoners van Natal aanspraak gemaak het. Cloete was die Kaapse regsgeleerde wat Napier as haar Majesteit se kommissaris gestuur het nadat die Koningin in 1843 Natal as ’n Britse kolonie geneem het. Die volksraad het 18 sjielings erfpag op plase gehef wat veronderstel was 3000 morgen te wees, en het uitgegee wat as titel moes dien sonder opmeting. Artikel XI van Napier se proklamasie van die 12de van Mei 1843 het 12 maande bona fide-besetting voor die kommissaris se aankoms vereis. Daardie jaar het die aankoms van die troepe ingesluit; baie het plekke vir Pietermaritzburg of ’n laer gelaat. Cloete se toer het van die 6de van Januarie tot die 2de van Februarie geloop. Klas A het 198 plase gehou wat volgens die proklamasie beset was; titels kon sonder verdere vraag uitgaan. Klas B het 173 gehou wat slegs ’n deel van die tyd beset was; die sekretaris van staat het daardie aansprake later toegelaat. Klas C het 66 gehou wat gekoop maar nooit beset is nie — “nie tot gunstige oorweging geregtig nie.” Nog 120 het volksraad-aktes gehad teen betaling van inspeksie- en registrasiegelde, sonder verblyf of bewerking; die sekretaris sou die aanspraak nie toelaat nie, maar sou 5 pond as vergoeding vir bedrae aan die volksraad betaal toelaat. Lord Stanley het 3000 morgen veel te groot geag en 3000 acre aanbeveel, met erfpag 2 pond 10 sjielings in plaas van 18 sjielings, tensy die goewerneur gedink het die sny sou ’n hernude emigrasie voortbring. Die goewerneur het so gedink; die klas-A-plase is daarom by 6000 acre gelaat. Teen betaling van 50 pond moes ’n akte uitgaan wat opmeting en aflossing van die burgersbelasting dek. Die indeling het saak gemaak omdat dit besluit het wie ’n Natal-plaas onder die Kroon sou hou, en wie 5 pond betaal en gesê sou word om te gaan. [4]
Die ou tender Fawn, onder luitenant Joseph Nourse, het tot Junie 1844 as drywende fort in die binneste hawe gedien, toe sy as romp verkoop is. Majoor Thomas Charlton Smith het gebly met 275 van die 27ste, 12 Kaapse berede skuts, 24 artilleriste, en 20 ingenieurs. Die volksraad het op verdraagsaamheid voortgegaan. Smith kon veto wat hy nie gehou het nie, amper op die punt van die bajonet. Versuim in Downing Street het die hoop gevoed dat Natal soos in 1839 verlaat sou word. Daardie hoop het saak gemaak omdat, sonder ’n luitenant-goewerneur of howe, die boere nog in ’n volksraad gesit het wat geen regsgrond gehad het nie, terwyl Smith die enigste mag in die land gehou het. [3] [4]
Napier het gehoop om die Amerikaanse sendelinge dr. Adams en eerwaarde Aldin Grout te gebruik om swerwende mense op onvervreembare persele van ’n paar morgen te vestig, met kerke en skole, elke dorp onder ’n sendeling wat geen siviele mag buite persoonlike invloed moes hê nie. Die aanstellings teen 150 pond ’n jaar is op die 6de van April deur die uitvoerende raad bevestig. Adams het gelaat sonder om die werk op te neem. Grout het ’n stasie op die Tongati probeer en ná omtrent ’n jaar gelaat. Die Amerikaanse raad het besluit om terug te trek; albei manne het later weer daarmee in verbinding gekom. Die skema het saak gemaak omdat dit ’n poging was om die mense wat in 1843 van Panda gevlug het op persele te sit wat geen Europeër kon koop nie, sonder om die sendeling ’n landdros se mag te gee. [3] [4]
’n Brief van Johan Arnold Smellekamp het gesê dat hy en eerwaarde Pieter Nicolaas Ham nog by Delagoabaai was. Gert Rudolph, J. Prinsloo, C. Coetzee, en een Bezuidenhout het daarheen gery. Hulle het aan die begin van Desember gelaat en Lourenço Marques omtrent die middel van daardie maand bereik. Smellekamp het hulle gesê dat die handelsgemeenskap van Holland simpatie gehad het, maar dat geen erkenning of hulp van die regering van Holland te hoop was nie: hulle moes aan Britse bewind onderwerp of voorbysteek van die 25ste graad suiderbreedte. Binne omtrent 24 uur het hulle teruggekeer. Coetzee is aan malaria dood; Prinsloo het tuis gekom en binne ’n veertien dae aan dieselfde siekte gesterf; Bezuidenhout het herstel; Rudolph se gestel het gehou; al die perde is dood. ’n Groter Winburg-geselskap van 50 met waens het ’n te noordoostelike lyn geneem, tsetse ontmoet, en teruggekeer sonder om die baai te bereik. In 1844 is Joachim Prinsloo, nadat hy Delagoa bereik en met Smellekamp gespreek het, op die terugtog aan die koors dood. Burger het die Drakensberge oorgesteek. Servaas en Michiel van Breda het oorland na Delagoa weggekom; ’n gerug van kwytskelding het hulle terug na Natal gebring; ’n boodskap dat die amnestie geweier is, het hulle weer omgedraai; Michiel is in die woudkoors dood; Servaas het hom begrawe en na Pietermaritzburg aangekom, waar die openbare gevoel sterk genoeg was dat hy ongemoeid gelaat is. Die klein rit het meer gedoen om gemoedere te beslis as byna enigiets anders, omdat dit die hoop toegemaak het dat Holland ’n republiek by Natal sou erken. [4] [7]
Terwyl Natal geknaag het, het ’n deputasie van die Rietrivier in die Winburg-distrik gevra, namens 265 wat geteken het, om onder Britse beskerming geneem te word. Cloete het dit as ’n triomf beskou. Die petisionarisse was in moeilikheid met Adam Kok; om toe te gee sou wees om die land Brits te verklaar, waarteen die regering sy gesig gesit het. Niks het daarvan gekom nie. Kort daarna het ’n missive gedateer Potchefstroom die 10de van April 1844, geteken deur J. D. van Coller as president en 23 ander insluitend A. H. Potgieter, verklaar dat hulle hul nie gebonde ag aan Cloete se verdrag, sonder hul wete gemaak nie; dat hulle onwillig was om in enige onderhandelinge met haar Majesteit te tree; dat hulle vry en onafhanklik was; en dat hul burgerregering tot die val van die Groot Rivier strek. Die raad van Potchefstroom en Winburg het dieselfde besluit eenparig op daardie datum aangeneem: die emigrante was vry, hulle sou in geen onderhandelinge tree nie, en hul grondgebied het suidwaarts tot die Oranje geloop. Die papier het saak gemaak omdat die manne wes van die Drakensberge Kaapstad gesê het dat Cloete se Natal-onderwerping hulle nie bind nie, en dat hulle tot die Oranje eis. [3] [4]
Op die 25ste van Mei het Stanley aan Maitland aangekondig dat die vorm van regering van die nuwe kolonie besluit is. Natal moes ’n afhanklikheid van die Kaap wees, hoewel afsonderlik vir geregtelike, finansiële en uitvoerende doeleindes. Alle kommunikasie met die sekretaris van staat moes deur die goewerneur gaan. Daar moes ’n luitenant-goewerneur wees, bygestaan deur ’n uitvoerende raad van nie meer as 5 nie, wat wette kon aanbeveel. Op die 31ste van Mei is briewe-patent onder die groot seël uitgereik: Natal moes deel van die Kaapkolonie wees; desnieteenstaande moes geen koloniale wet of landdros, uit hoofde van die inlywing, daar krag of jurisdiksie hê nie; die goewerneur en raad van die Kaap, wat op die gewone wyse optree, moes gesag hê om sulke wette te maak as wat nodig was. ’n Enkele regter moes howe afwisselend in Pietermaritzburg, Port Natal en Weenen hou, met appèl na die hooggeregshof in Kaapstad. Plaaslike regering kon die vorms aanneem wat vir die mense aanvaarbaarste was: Pietermaritzburg kon landdros en heemrade herstel; Port Natal kon ’n munisipale inrigting hê. Die despêche moes Kaapstad in Augustus bereik het. Op die 12de van Oktober het die prokureur-generaal die saak aan majoor Smith meegedeel, wat dit nie goedgedink het om die volksraad in te lig nie — vandaar die toon van latere klagte. Cloete het sy Natal-pligte in April voltooi en Kaapstad in Mei bereik. Die totale koste van sy sending was 1623 pond 18 sjielings. Sestien Pietermaritzburg-name het hom bedank; Weenen en die republikeinse party was van die papier afwesig. In Oktober het Smith, in Natal, die ere-swaard ontvang wat deur bewonderaars in die Kaapkolonie ingeteken is. Die briewe-patent het saak gemaak omdat hulle Natal op papier ’n Kaapse afhanklikheid gemaak het, terwyl Smith nog in bevel gelaat is en die boere sonder die siviele regering wat hulle beloof is. [3] [4] [7]
Een verslag plaas die verkiesing van ’n nuwe volksraad in Augustus, omdat die ou liggaam toe ’n volle jaar bestaan het; die hofsaalvergadering was op die 2de van September. Uittredende president Otto moes die nuwe lede in sweer. Met een uitsondering het hulle die eed van getrouheid geweier, op die grond dat hulle hul nie as Britse onderdane beskou het nie en geen partye tot Cloete se verdrag was nie. Otto het geweier om hulle toe te laat en verklaar, hoewel onwettig, dat die ou lede moes bly. Die geraas het die dag geduur. Op die 3de is ’n brief van Smith voorgelees: aangesien daar ’n weiering van die eed was, kon hy die volksraad nie erken nie, hul gedrag in stryd met die sewende artikel van die proklamasie van die 12de van Mei 1843. Die ou volksraad het voortgegaan. Daardie middag het ’n komitee besluit dat almal wat Natal binnegekom het sedert die aankoms van die Britse troepe 14 dae kennisgewing moes hê om terug te keer, en by versuim met geweld teruggedryf word. Smith het die stap verbied, bereidwilligheid uitgespreek om mense te verhinder om van plek tot plek te trek, en sou hulle nie uit die land dryf nie. Die besluit is tot ’n waarskuwing gewysig, met weiering om in Smith se hande geplaas te word. Een ekspedisie van 15 het die Tugela oorgesteek op soek na Zoeloes; ’n jong man genaamd van Coller het ’n man in ’n kloof gevolg, is met ’n assegaai gesteek, en is kort daarna dood; die man is in die daad geskiet. In Junie het die handelsgemeenskap in Kaapstad ’n memorie van 160 name gerig wat bid dat, by gebrek aan ’n behoorlike siviele regering, die offisier in bevel jurisdiksie in siviele sake mag uitoefen: Natal het ’n toevlug geword van persone wat skulde en straf ontvlug. Hulle is gesê om hul tot kontant en ruilhandel te beperk of bevoegde howe af te wag. Op die 22ste van Desember is William Cowie as posmeester te Durban aangestel en kaptein William Bell, vantevore meester van die Conch, hawe meester. Die jaar het gesluit met Natal wat nog op ’n luitenant-goewerneur wag. [3] [4] [7]
Mills en Van Staden, Jan Kock, en Oberholster by Philippolis — Januarie–Desember 1844
Maitland het ’n brief van Adam Kok wat militêre hulp vra, op hom gewag gevind. Kok was die Griqua-kaptein by Philippolis met wie Napier in 1843 ’n verdrag geteken het, wat Griqua-gesag noord van die Oranje erken en wit emigrante daar as Britse onderdane behandel. In Januarie was daar ’n twis tussen twee wit manne, George Mills en Hermanus van Staden, nie ver van Philippolis nie. Kort daarna is Mills dood, soos berig is van beserings van Van Staden ontvang. Kok het Van Staden laat arresteer en na Colesberg vir verhoor gestuur, en Mills se eiendom in besit geneem, oënskynlik vir die erfgename. Diederikse, Mocke se sekretaris, het van die Modder geskryf en geëis dat Van Staden aan die emigrantboere se howe oorgegee word. Kok se antwoord — die sendeling in sy naam — was dat die versoek in een sin nagekom is, want aangesien alle emigrante uit die kolonie as Britse onderdane beskou is, was hulle onderworpe aan die wette wat in die kolonie toegepas is. Mocke se party het toe oorlog gedreig. Kok het uit die militêre magazyn te Colesberg 200 pond kruit en 400 pond lood verkry. Vir ’n week of twee was daar aansienlike opgewondenheid; by Van Staden se vrylating het die saak gesak, met ’n waarskuwing aan Kok om die provocasie nie te herhaal nie. Die siviele kommissaris het hom gesê dat die verdrag nie die stuur van troepe insluit nie, dat hy die Cape of Good Hope Punishment Act moes bly gebruik, en dat dit raadsaam was om ’n versoenende lyn te volg en nie wette so willekeurig uit te vaardig dat hulle weerstand uitlok nie. Kolonel Hare het ongeloof in Kok se stellings uitgespreek: die boere wie se uitdrywing hy beoog het, het vir die grootste deel hul gronde van Kok of sy mense gehuur, en Kok was van voorneme, onder voorwendsel van ontevredenheid, om hulle te onteien. Die twis het saak gemaak omdat dit getoets het of Napier se Griqua-verdrag Britse troepe noord van die Oranje beteken het, of slegs die Punishment Act en ’n waarskuwing. [3] [4]
In Mei het die uitvoerende raad besluit dat dit onraadsaam sou wees vir die koloniale regering om in te meng in die vasstelling van die grense waarop Moshesh onder die Napier-verdrag aanspraak gemaak het, en dat totdat Shaw se stellings en dié van die Franse sendelinge versoen kon word, niks aan die verdrae gedoen kon word nie. Vroeg in die jaar het ’n nuwe leier van die anti-Britse party op die Modder verskyn: Jan Kock, ’n boer uit die Hanover-distrik, met eerder meer boekonderwys as die algemeenheid, joviaal en gasvry, en met te veel vertroue in sy eie vermoë. Sy doel was om alle Europeërs noord van die Oranje onder die regering by Potchefstroom te bring. In April het hy ’n groot vergadering by Winburg bygewoon toe verklaar is dat almal vry en onafhanklik was. In die eerste week van Junie het Michiel Oberholster ’n groot vergadering van boere en Griquas by Philippolis belê om tot ’n gemeenskaplike verstandhouding te kom. Gideon Joubert het aan die siviele kommissaris van Colesberg gerapporteer dat verdeeldheid onder die emigrante gesamentlike optrede verhinder het. Oberholster se party het onderwerping aan Adam Kok deur die verdrag verwerp, maar hulle en die Griquas het besluit dat niemand wat getrouheid aan die Britse regering versaak, in die gebied mag woon nie. Kock het verklaar dat hy enige sodanige besluit sou weerstaan; hy het ’n sterk liggaam aanhangers gehad; die vergadering het ontbind. Die Junie-vergadering het saak gemaak omdat dit die wit emigrante noord van die Oranje in ’n lojalistekamp rondom Oberholster en ’n Potchefstroom-kamp rondom Kock verdeel het, met Kok in die middel wat ’n verdrag hou wat Kaapstad nie met troepe sou afdwing nie. [3] [4]
Gedurende die jaar is baie pogings deur Kock se party aangewend om dié wat verskil het te dwing om óf na die Kaapkolonie terug te keer óf by hul sienings in te val. Oberholster se aanhangers het oor aanhoudende vervolging gekla. Maitland is moeg gemaak met kommunikasies wat toon dat sonder ’n sterk mag noord van die Oranje die verdrae nie gehandhaaf kon word nie. Kok het geskryf en soldate gevra om die emigrante uit te dryf. Op die 24ste van Oktober het Lukas van den Heever namens die partye onder homself, Oberholster, en Jacobus Snyman — laasgenoemde hoof van boere in die vallei van die onderste Caledon — gevra of hulle op beskerming kon reken. As die regering hulle nie bystaan nie, sou hulle uiteindelik teen hul wil verplig wees om aan die raad by Potchefstroom te onderwerp. Die siviele kommissaris te Colesberg, mnr. Rawstorne, het ’n sirkulerende “proklamasie” van onafhanklikheid gekeer met die versekering dat die Britse regering nooit tot ’n onafhanklike gemeenskap sou toestem nie. Op die 13de van Desember het Kock, in Potgieter se naam, aan Kok geskryf en ’n konferensie van vrede en vriendskap uitgenooi. Kok het deur eerwaarde W. Y. Thompson geantwoord dat hy hom nie vry voel om iemand amptelik te ontmoet wat gesag oor die onderdane van die koningin aanvaar nie. ’n Paar dae later het Potgieter by Philippolis aangekom en Kok ontmoet. Hy het voorgestel dat aangesien boere en Griquas albei emigrante was, hulle nie met mekaar moes inmeng nie, elke party onder sy eie regering. Kok het geantwoord dat hy by die Napier-verdrag sou bly en die wit emigrante slegs as Britse onderdane kon beskou. Hulle het tot geen voorwaardes gekom nie. Die jaar noord van die Oranje het daarom gesluit met Kok wat nog ’n papieralliansie hou, Oberholster wat nog om beskerming vra, en Potgieter wat nog eis dat sy burgerregering tot die rivier loop. [3] [4]
De Lange van die 1ste Julie, die Maitland-verdrae, Faku, en Kreli — Januarie–Desember 1844
Die Stockenstrom-verdrae van 1836 het die Xhosa-kapteins as onafhanklike magte behandel. Hul doel, soos Napier eens geskryf het, was om hulle in die skaal van beskawing te verhef deur tot hul sin vir geregtigheid te appelleer vir teruggawe van gesteelde eiendom, eerder as om dit met wapengeweld af te pers. Napier het gevind dat die oorspronklike verdrae niks van die aard gedoen het nie. Hy het wysigings met die kapteins getref en op ’n beter uitslag gehoop. Hy is teleurgestel. Op die 4de van Desember 1843 het hy aan Stanley ’n skema voorgelê om tribuut te betaal vir vrylating van plundering: salarisse aan die kapteins by goeie gedrag en die oorgawe van diewe, wat by skuldigbevinding in die openbaar gegesel moes word, en inrigtings in Xhosa-land op koloniale koste vir nywerheid en godsdiensonderrig. Stanley het op die 11de van Maart 1844 geantwoord en Maitland opgedra om geen veilige en behoorlike maatreël na te laat om die sekuriteit van die koningin se onderdane op die grens te vermeerder nie. D’Urban se stelsel kon beter wees, maar dit sou nodig wees om oorlog te voer om daarna terug te keer, en dit was nie te dink nie. Oortredings deur die Xhosa het die koningin se regering van streng nakoming onthef; Stanley het die reg opgeëis om op wysiging aan te dring. Hy het Napier se voorstelle goedgekeur maar gevrees dat opvoeding ’n te verre middel tot ontsnapping was. Diplomatieke agente kon hul pligte verander tot bevordering van die wettige aansprake van mede-koloniste in plaas van as beskermers van die Xhosa op te tree; in baie dringende gevalle het hy weerwraak van die kapteins as laaste middel goedgekeur; hy het die saak aan Maitland se oordeel oorgelaat, met ’n herinnering dat daar perke was waarbo die militêre mag van Groot-Brittanje nie gebruik kon word nie. By die kwartaallikse vergadering te Fort Beaufort op die 16de en 17de van Januarie was Maqomo en Botumane, wat met geweld gedreig is as gesteelde vee nie terugbesorg word nie, afwesig. Hare het ’n kompagnie van die 7de Dragoon Guards uitgeroep; die vee was byderhand; nie ’n skoot is geskiet nie. Napier het later aan die laerhuis gesê dat gedurende sy hele regering nie ’n enkele skoot tussen die militêre en die Xhosa gewissel is nie. Hy het as ’n veranderde man gelaat: die Stockenstrom-verdrae, het hy gesê, het die sin vir natuurlike geregtigheid geskok en was nie deur gesonde beleid gesteun nie. Stanley se brief het saak gemaak omdat dit Maitland gesê het hy mag die papier wysig, maar nie deur na D’Urban se provinsie Koningin Adelaide terug te gaan nie, wat oorlog sou beteken. [3] [4]
Op die 1ste van Julie, voordat die goewerneur tyd gehad het om nuwe reëlings te tref, het ’n boer, J. H. de Lange, ’n perd verloor. Op soek het hy op sy spoor gekom en dié van ’n man wat dit dryf, daarna op die spoor van ’n groot getal vee. Hy het ander boere versamel. Die spoor het na ’n diep beboste kloof naby die Vis geloop, waaruit gebrul gehoor is. ’n Wagter het die kloof af verdwyn; vuur het begin. De Lange het op ’n hoë krans gestaan en is getref; hy is ’n paar dae daarna dood. Sewe manne is in die geselskap geglo; een is gedood; ses het ontkom. Een verslag noem hulle van Sandile se clan, agtervolg in Albany; ’n ander het die kloof op die Vis en later die blaam wat onder Xoxo, Eno, en ’n raadsheer van Maqomo verskuif. Die begrafnis het ’n groot getal Hollandse boere van die Vis en Koonap getrek, wat verlof vir ’n openbare vergadering by die plaas van Gert Els verkry het. Selfs toe is openbare vergaderings nie sonder die goewerneur of luitenant-goewerneur se verlof toegelaat nie. Die doodslag het saak gemaak omdat dit die eerste dood van ’n burger op die spoor was waarop Maitland moes antwoord, en omdat Hare dit gebruik het om troepe in die afgestane gebied te sit in stryd met die verdrag. [3] [4]
Hare het besluit tot militêre besetting van die afgestane gebied, oortreding van die verdrag al was dit. Die afgestane gebied was die land tussen die Vis en die Keiskama, ná die oorlog van 1819 geneem en later onder die Stockenstrom-papier in Xhosa-besetting gelaat. Kolonel Somerset met kavalerie en infanterie het pos gevat by Umdala, omtrent halfpad tussen Fort Beaufort en Block Drift, op die grens van Maqomo en Botumane. Luitenant-kolonel Lindsay met deel van die 1ste bataljon van die 91ste, kavalerie van die 7de Dragoon Guards, en ’n kompagnie van die Kaapse berede skuts, het in ’n ander deel van Maqomo se land gestasioneer. Luitenant-kolonel Johnstone met infanterie en kavalerie van Fort Peddie het by Breakfast Vlei in Eno se land kamp opgeslaan. Vyftig infanterie en vyftig kavalerie het ’n pos by Block Drift gevorm. Hare self het na Fort Beaufort gekom. Behalwe in werklike oorlog was die vertoon miskien die omvangrykste wat daar ooit in Xhosa-land was. Stretch is gestuur om die Gaika-kapteins op te roep. Maqomo en Sandile het verskyn, verskonend. Die eis was die aanhouding van die moordenaars en ’n boete van 200 beeste vir die weduwee. Maqomo het die blaam op Xoxo se volgelinge gelê; daar is later gesê die ekspedisie is deur een van Maqomo se eie raadshede beplan; drie van die skuldiges was Eno se mense. Op die 13de van Augustus het Eno en sy seun Stock ’n ooreenkoms geteken om hul uiterste te doen om die manne onder hul mense aan te hou, hulle volgens hul eie wet te verhoor, en by skuldigbevinding hulle na Fort Peddie te neem en in teenwoordigheid van die Britse mag tereg te stel; hulle het twee gyselaars en 50 stuks aan die weduwee beloof. Sandile het met ’n slagoffer vorendag gekom en die beloning geëis; Maitland het hom ’n geskenk van 50 pond gestuur. Vier manne is na Grahamstad gestuur, voor die rondgaande hof verhoor, en onskuldig bevind. Op die 3de van Oktober het ’n kennisgewing ’n beloning aangebied — 50 pond elk vir vier nog op vrye voet in een verslag, 200 pond vir die ware moordenaars in ’n ander. Hulle is nie verseker nie. Sandile het, op Hare se eis, 50 stuks aan die weduwee betaal. Maitland het die militêre bewegings goedgekeur maar wou die idee ontmoedig dat ’n getal beeste ’n menslike lewe kon vergoed. Die troepe het gebly. [3] [4]
Die vergadering by Gert Els is op die 12de van Augustus gehou. Tussen 60 en 70 boere was teenwoordig. De Lange die vader was in die stoel. Dit was as ’n uitsluitlik Hollandse byeenkoms bedoel; Britse stemme het in die kreet saamgesmelt. Die hooftoespraak was van J. M. Bowker, vantevore agent by Fort Peddie, deur Hare ontslaan vir uitgesprokenheid teen die Stockenstrom-bewind — die rede daarna die Springbok-toespraak genoem, toe die prokureur-generaal Bowker se stelling voor die wetgewende raad gebring het. “Die dag was toe ons vlaktes met tienduisende springbokke bedek was; hulle is nou weg, en wie betreur dit? Hul plek is deur tienduisende merinoskape ingeneem.” Die memorie het na Maitland gegaan. Die vergadering het saak gemaak omdat dit die Hollandse boere van die Vis en Koonap op dieselfde papier as die Engelse setlaars gesit het, wat die nuwe goewerneur vra om die Stockenstrom-verdrae oop te skeur. [4]
Maitland het ietwat onverwags op die 10de van September in Algoabaai aangekom, met Montagu, lord Mandeville, en die assistent-landmeter-generaal. Ná drie dae oor die paaie van Port Elizabeth is hy op die Howison’s Poort-pad ontmoet deur Hare, die siviele en militêre owerhede, Somerset met die Kaapse berede skuts, luitenant-kolonel sir Harry Darrel met ’n troep van die 7de Dragoon Guards, en ’n groot getal vooraanstaande inwoners te perd. Ná vier dae in Grahamstad het hy na Fort Peddie gelaat via Committees Drift en Breakfast Vlei. Op Donderdag die 19de van September, op die gras voor die militêre hospitaal, het hy Pato en Cobus van die Gqunukhwebe ontmoet, Umkye vir Umhala van die Ndlambe, wat siek was, en Eno van die Amambala. Die 27ste het ’n ruimte gehou. Die goewerneur het by ’n tafel met ’n hoop silwer gesit. Theophilus Shepstone het sin vir sin vertolk. Die eerste artikel was om alle bestaande verdrae met hierdie stamme te herroep — om die Stockenstrom-verdrae af te skaf. Vure en teervate het nag in dag in die kolonie verander. Daar was 25 artikels, met geringe wysigings vir al die stamme: vorige verdrae nietig; vrede en vriendskap; die grens van 1819 soos deur Gaika ooreengekom erken, die afgestane gebied deel van die kolonie maar nog beset behalwe in geval van vyandigheid; troepe en forte wes van daardie lyn; agente soos tevore; kapteins naby die kus om ongelisensieerde landing te verhinder; vee of perde in Xhosa-land geïdentifiseer, hoewel nie destyds gevolg nie, mag met vergoeding vir tyd en onkoste teruggeëis word; as in ’n kaptein se gebied nagespoor en nie vindbaar nie, was die kaptein gebonde om te vergoed, tensy hy die dief lewer; misdadigers vir verhoor in die kolonie gelewer. Artikel 18, ’n onafhanklike appèltribunaal teen agente of kapteins, het later teenstand ontmoet. Christene moes nie aan Xhosa-wet onderworpe wees vir weiering van towery, reënmaak en veelwywery nie. Bepaalde jaarlikse betalings moes los geskenke vervang, afhanklik van getrouheid. Cobus het bedank; Umkye en Eno het goedgekeur; elke kaptein is 10 pond in silwer in ’n groot katoene sakdoek gegee. Maitland het daarna die terrein in Tola se land besoek wat alreeds as pos vir 400 man begin is — ’n wal van aarde wat militêre hutte omsluit by die kop van die Sheshegu, op die waterskeiding tussen die Keiskama en die Vis, onder Botumane se mense en ’n paar myl van Sandile se krale — en dit Pos Victoria genoem. Buiteposte is teruggeroep; sommige troepe het na Grahamstad teruggegaan, ander na die nuwe pos. Vir ’n tyd het die inrigting gelyk of dit antwoord: vir die volgende 8 maande is byna geen vee uit die kolonie gesteel nie. 200 muskette is by Shepstone vir die Mfengu by Peddie gelaat. Die Peddie-vergadering het saak gemaak omdat dit die Stockenstrom-papier in die openbaar oopgeskeur het, ’n pos oos van die Vis gesit het, en die kuskapteins gesê het dat gesteelde vee teruggeëis kon word selfs sonder ’n warm spoor. [3] [4]
Vinnig reisend was hy op die 5de van Oktober by Fort Beaufort, waar Umtirara, Mapasa, en ander Tembu-kapteins gewag het, en Sandile, Makoma, en Botumane ook. Voorwaardes met al hierdie is getref; die dokumente is eers later opgestel. Hy het probeer om die Rarabe-kapteins te oorbluf deur hulle in te lig dat hy verdrae met Faku en Kreli aangaan, en daarom vriende in hul agterhoede sou hê. Die verdrag met Kreli is deur Maitland by Fort Beaufort op die 7de van Oktober geteken; Shepstone is toe daarmee na Butterworth gestuur. Kreli moes sendelinge, handelaars, reisigers en die pos beskerm; persone wat misdade in die kolonie pleeg lewer; getuies laat verskyn; gesteelde vee na sy gebied nagespoor terugbesorg of vergoeding maak; ongelisensieerde landing verhinder; vrede met bure hou; die Britse agent eerbiedig. Solank hy die voorwaardes nakom, het die goewerneur onderneem om hom jaarliks 50 pond in geld of nuttige artikels te betaal. Kreli het sy merk op die 4de van November aangebring in teenwoordigheid van Shepstone en William Macdowell Fynn. ’n Ander verslag het Shepstone op die 16de van Oktober na beide Kreli en Faku gestuur nadat Maitland Fort Beaufort op die 8ste vir Colesberg en die Oranje gelaat het. Die Gaikas het beswaar teen artikels 18 en 20 geopper; die wetgewende raad het later al die verdrae in een besonderheid gewysig. Sandile het bedank vir die soldate wat sy hande teen diefstal sou versterk; Maqomo en Xoxo het ook bedank. [3] [4]
Faku was opperkaptein van die Pondos, tussen Natal en die Xhosa. Hy moes al die grondgebied suid van die Umzimkulu hê, hoewel die Pondos nie met enige skyn van reg ’n duim noord van die Umtentu kon opeis nie. Stanley het nie bedoel dat Natal tot by die Umzimvubu strek nie; hy het die suidwestelike grens aan die goewerneur gelaat, met die voorwaarde dat dit nie land beset deur enige gevestigde stam moes insluit nie. Fodo het op die suidelike oewer van die Umzimkulu gewoon; daardie rivier is gekies. Op die 7de van Oktober is ’n verdrag by Fort Beaufort deur Maitland voorberei en geteken; Shepstone en Fynn is na Faku gestuur; eerwaarde Thomas Jenkins het die klousules verduidelik. Faku het sonder aarseling ingestem. Op die 23ste van November is die merke van die kaptein en sy seun Ndamasi aangebring in teenwoordigheid van Shepstone, Fynn, Jenkins, en vier vooraanstaande Pondo-raadshede. Faku is as opperheerser erken oor die hele land tussen die Umtata en Umzimkulu, van die Kathlamba tot die see, beveilig teen aansprake van Britse onderdane. Hy het hom verbind om die getroue vriend van die Kaapkolonie te wees, vlugteling-misdadigers te gryp en te lewer, getuienis te vergemaklik, vergoeding te maak vir gesteelde vee na sy land nagespoor, reisigers, die pos, handelaars en sendelinge te beskerm, ongelisensieerde landing te verhinder, oorlog sover moontlik te vermy, geskille wat hy nie kon beslis nie aan koloniale bemiddeling te onderwerp, en die kolonie met al sy magte te help wanneer opgeroep. ’n Klousule het bepaal dat die regte van onderkapteins en stamme binne die gebied onveranderd moes bly, en dat hulle toegelaat moes word om te leef soos voor die Zoeloe-oorloë. Maitland het geweet daar was ander stamme binne die perke, wat dikwels met die Pondos veg, oor wie Faku geen jurisdiksie uitgeoefen het nie. Hy het gehoop die verdrag sou die Xhosa in toom hou deur die wete dat hulle in hul agterhoede ’n vyand magtiger as hulself sou hê, ’n vriendelike buurman op Natal se suidwestelike grens hou, ’n oop pad hou, en ongelisensieerde vrag langs die kus verhinder. In Desember het moeilikheid weer begin: drie perde, ’n koei en ’n kalf in Laer-Albany gesteel en oor die Vis gedryf; Pato en Shepstone het ’n kraal met ’n groot getal Mfengu omsingel; nóg diere nóg diewe was daar; die vee van die kraal is onder die ou spoorwet weggedryf; skote is geskiet; kaptein Bambrick het van Peddie gekom met die 7de Dragoon Guards en Kaapse berede skuts; bloedverwante het beloof om die diewe te vang. By Somerset-Oos het Peacock en Joseph vee verloor; 87 stuks, gewaardeer op 261 pond, het in Xhosa-land ingekom, die diewe van Botumane en Xoxo. Wrywing het ontstaan tussen Somerset by Pos Victoria en Stretch oor jurisdiksie. Die Faku-papier het saak gemaak omdat dit die Pondo-kaptein ’n eis van die Umtata tot die Umzimkulu gegee het wat ander stamme binne daardie riviere nie aanvaar het nie, en omdat dit bedoel was om ’n Britse bondgenoot in die Xhosa-agterhoede te sit. [3] [4]
Ichaboe, die goeanokennisgewing van die 5de November, en die tienduisend pond van Junie — 1844
Aan die begin van Maitland se regering het ’n aansienlike som uit ’n onverwagte bron in die tesourie gekom. Goeano is in massa gevind op Ichaboe, ’n rots minder as ’n myl in omtrek, hoogste punt 30 voet, bedek met pikkewyne en ander seevoëls, die neerslag van 40 voet aan die noordekant tot 10 aan die suidekant. Benjamin Wade, meester van die bark Douglas, het die eilandjie op die 11de van November 1843 vir die koningin in besit geneem. Skeepstonneels is opgerig. Voor die sluit van 1844 het 300 vaartuie tegelyk in die kanaal tussen die eilandjie en die vasteland gelê. Gedurende die besigste tyd, toe etlike duisende arbeiders aan wal was, is ’n fregat van Simonsbaai gestuur om ’n komitee van skipmeesters en agente by die handhawing van orde te steun. Die hoeveelheid wat gedurende 1844 en die volgende seisoen die Engelse mark van hierdie eilande binnegekom het, was omtrent 300000 ton, verkoop teen ’n gemiddelde van 7 pond ’n ton. Invoerders het omtrent 2 pond ’n ton verdien, vrag 4 pond en skeep en land omtrent 1 pond. Die Kaap se voordeel uit die oorspronklike massa was deur die verkoop van proviand; nadat die rotse skoongemaak is, het Kaapstadse handelaars vars neerslae laat verwyder wanneer die voëls nie gebroei het nie. Soektog langs die kus het neerslae op Malagas-eiland by die ingang van Saldanhabaai, Dasseneiland, en ander rotse in koloniale waters gevind. Die regering het die goeano opgeëis, en op die 5de van November is ’n kennisgewing uitgereik dat dit verwyder kon word teen betaling van 20 sjielings vir elke geregistreerde ton van die vaartuig gebruik. Aansoekers was volop; ’n som van omtrent 50000 pond is deur die tesourie ontvang. Die kennisgewing het saak gemaak omdat dit ’n stormloop op rotse by Namakwaland in ’n kontantontvangs verander het wat immigrasie en paaie betaal het. [3]
Die verbetering in die finansies het die regering in staat gestel om geld aan Europese immigrasie te bestee. In Junie het die raad sonder ’n teenstem 10000 pond hiervoor gestem, met die verstandhouding dat ’n gelyke of groter som elke daaropvolgende jaar so aangewend moes word. Die padraad kon nie soveel arbeiders kry as wat hy nodig gehad het nie, hoewel 2 sjielings ’n dag aangebied is met huisvesting en rantsoene beter as dié aan Britse soldate verskaf. Maitland se minuta van die 22ste van Junie het die voornemende werkgewer die invoerder gemaak: premie op elke individu ingevoer, in drie klasse. Eerste klas — plaasopsieners, meestervakmanne — 15 pond vir ’n ongetroude man tussen 18 en 40, 22 pond 10 sjielings as getroud, 5 pond vir elk van 3 kinders. Tweede klas 12, 18, en 4 pond. Derde klas 10, 15, en 3. Premie-orders in enige een maand was tot 100 persone beperk. Die Immigrasieraad in Kaapstad was die sekretaris van regering, die tesourier-generaal, die gesondheidsbeampte, en die kollekteur van doeane as immigrasiebeampte. Slegs 34 individue het onder die eerste stelsel uitgekom; binne ’n paar maande het die imperiale owerhede dit gewysig. Die emigrasiekommissarisse het met mnre. John Marshall & Co. van Londen en Southampton gekontrakteer om landbouarbeiders, vakmanne en huishoudelike bediendes na Kaapstad en Port Elizabeth te kies en te vervoer, teen 10 pond 8 sjielings vir elke statutêre volwassene, ’n vaartuig elke twee maande gedurende die Engelse herfs en winter. By Port Elizabeth het mnr. Dunsterville 55 aankomste in 1841 getel, 184 in 1842, 367 in 1843, en 231 in 1844. Die stemming het saak gemaak omdat die padraad kort van hande was teen 2 sjielings ’n dag, en omdat die eerste premie slegs 34 mense gebring het voordat Londen die stelsel verander het. [3] [4]
Onder die merke van vooruitgang in Maitland se tyd het die Colonial Bank op die 1ste van Oktober in Kaapstad oopgegaan met ’n kapitaal van 100000 pond. Dit, ten minste, was van hierdie jaar; die Mutual-lewenskantoor van Mei 1845 en die later Port Elizabeth- en Union-banke behoort aan later datums. Die bank het saak gemaak omdat dit die eerste aandelebank van daardie kapitaal in Kaapstad was, oopgemaak in dieselfde jaar as die goeano-ontvangs en die immigrasie-stemming. [3]
Montagu se bandietekode van die 1ste Januarie, die vlakterpad, en die Kowie-vloed — 1844
Op die 1ste van Januarie het Montagu ’n kode van uitvoerige regulasies vir die bestuur en dissipline van bandiete opgestel: pligte van superintendente en opsieners gespesifiseer, en voorsiening om die manne aan arbeid op bergpasse ver van enige dorp te sit. Ordonnansie no. 8 van die 22ste van November 1843 het die sentrale padraad geskep — Montagu, Rivers, en majoor C. C. Michell amptelik; Ebden, F. S. Watermeyer, en J. Busk nie-amptelik — met ondergeskikte rade in die distrikte. Arbeidsbekwame bandiete, behalwe dié tot baie kort termyne gevonnis, is by twee stasies saamgetrek, een gerieflik van die ooste, die ander van die weste. Die eerste werke was ’n goeie pad oor Cradock se pas en ’n harde pad oor die Kaapse vlakte, wat die beplanting van die vlakte met mesembryanthemum nodig gemaak het om die sand vas te sit. Vroeg in 1844 het twee groot partye van die oostelike tronk by die George-berg aangekom: een onder, die ander bo, 5 myl uitmekaar. Hulle het kwartiere gebou, ’n ruiterpad wat die stasies verbind gemaak, en die pad begin. Teen die einde van die jaar het die suidelike party van 97 1900 treë gevorder; die noordelike party van 92 het die los rots weggemaak. Om 31 bandiete van Graaff-Reinet te vervoer het 112 pond 10 sjielings gekos; 23 van Uitenhage, 178 pond 10 sjielings. Montagu-brug, oor die Soutrivier, het op die 1ste van Julie vir algemene verkeer begin gebruik word. Uitgesonderd bandietearbeid sou die vlakterpad omtrent 50000 pond kos, gehef deur belastings, tolle, en besondere toelae; die laaste sandgedeelte na Klapmuts en die Stellenbosch-tak was nog in die toekoms. Die kode het saak gemaak omdat dit bandiete uit die distrikstronk gehaal en in bendes op die passe gesit het, wat was hoe Montagu die kolonie wou oopmaak sonder ’n groot vrye arbeidsmark. [3] [4]
By die Kowie het William Cock die rivier op die 7de van Februarie 1841 deur ’n westelike opening na die see sien vloei. Die skoener Ligonier, soos die Sophia sy eie, is in Februarie 1844 vergaan. Daardie jaar het hy stoom gebruik: die skoepwiel Sir John St. Aubyn, van 150 tot 200 ton, 90 voet, 26 voet breedte, 40 perdekrag, het Kaapstad tot die Kowie in drie en ’n half dae gemaak met 50 ton vrag en 16 passasiers, Cock onder hulle; goedere vir Grahamstad is 5 dae ná vertrek uit Kaapstad afgelewer. Die Kowie Navigation Company is bevorder met ’n kapitaal van 6000 pond in 500 aandele; die British Settler en die Chanticleer het die rivier teen die einde van 1843 bereik. Port Frances was nie ’n invoerhawe nie: vaartuie moes nog by ’n vrye hawe aandoen, ’n doeanebeampte wat met invoere reis, die Kroon vry van onkoste. Die jaar was rampspoedig. Geweldige reëns binnelands het die Kowie laat afkom; klippe en bos wat die getye weerstaan het, het voor die stortvloed vars water beswyk; veel van Cock se werk is verwoes. In Augustus is die skoener Seaforth, oor die bank, op die oostelike strand gewaai; in November het die British Settler dieselfde pad gegaan. Cock het nie in sy geloof in die rivier gewankel nie. Die vloed het saak gemaak omdat dit die sny verwoes het wat Grahamstad ’n hawe van sy eie moes gee, goedkoper as die wa van Algoabaai. [4]
Richmond en Victoria-Wes, St. Patrick van die 21ste Julie, die St. Mungo van die 20ste September, en die tiende April — 1844
Aan die begin van 1844 het die Engelse episkopale kerk gemeentes met predikante in Kaapstad, Rondebosch, Wynberg, Simonstad, Port Elizabeth, Grahamstad, Bathurst, Fort Beaufort, en Sidbury gehad. In 1844 het eerwaarde G. V. Thorpe te Sidbury gekla dat hy sleg behandel word en om agterstallige stipendie gevra, die toelae is geveto en intekenaars het tekortgeskiet; Napier het by Stanley die belang van ’n geskikte toelae ingeskerp. Op die 21ste van Julie is in Grahamstad die eerste Rooms-Katolieke bidplek in die kolonie wat bestem was om blywend te bestaan, vir openbare diens geopen. Bouwerk is hoofsaaklik deur Katolieke soldate van die regimente daar uitgevoer, op grond van 100 voet frontage in Julie 1838 toegestaan agter die publieke kantore, aangrensend aan die Vrymesselaarsloge. Biskop Griffith van Kaapstad het dit aan St. Patrick toegewy in teenwoordigheid van Hare, die siviele kommissaris Martin West, die militêre en siviele amptenare, en vooraanstaande burgers. Op die 1ste van Augustus het eerwaarde Pieter Kuypers Albertyn eerste predikant van die Zwartberg-gemeente geword, deur die sinode in November 1842 op die plaas Kweekvallei gestig. St. Patrick het saak gemaak omdat dit die eerste Rooms-Katolieke kerk in die kolonie was wat gebou is om te hou, opgerig deur die soldate wat Grahamstad beman het. [3] [4]
Op die Kaapse vlakte sou ’n gehuggie Maitland se naam neem; ’n kerkplek op die plaas Driefontein is dit geweier. Ouderlinge en diakens vir ’n nuwe gemeente daar is deur die ring van Graaff-Reinet op die 11de van Oktober 1843 gekies en deur die luitenant-goewerneur op die 2de van November goedgekeur. ’n Stuk van tussen 8000 en 9000 morgen, deel van Driefontein, is gekoop. Die eerste boupersele is op die 19de van April 1844 verkoop. Vroeg in Januarie het ’n konsulent dienste gehou; eerwaarde Jan Frederik Berrangé het predikant geword. Vir ’n paar maande het hy geen salaris gehad nie behalwe die gawes van die mense; op die 18de van Junie is hy op die predikante-inrigting van die kolonie geplaas. Die kerkraad het voorgestel om die dorp Maitland te noem; die goewerneur het nie toegestem nie. Hulle het Richmond versoek, ter ere van lady Sarah Maitland se vader, en by kennisgewing in die Gazette op die 29ste van November is daardie naam vir Driefontein vervang. Op dieselfde wyse is ’n gemeente in die afdeling Beaufort-Wes, waarvoor die ring van Graaff-Reinet ouderlinge en diakens op die 11de van Oktober 1843 aangestel het, vertraag omdat die goewerneur nie vooraf toestemming gegee het nie; hulle is eers op die 17de van April 1844 bevestig. Die plaas Zeekoegat en deel van Kapokfontein is verkry. Op versoek van die kerkraad is hierdie name tot Victoria-Wes verander by regeringskennisgewing op die 25ste van September. Die eerste predikant, eerwaarde Willem Adolf Krige, is deur die goewerneur op die 1ste van Augustus aangestel en op die 27ste van Oktober bevestig. By Franschhoek het die evangelis wat gekleurde mense sedert die sending van 1834 onderrig het, in 1844 gelaat; die mense het toe besluit om ’n gemeente afsonderlik van die Paarl te vorm, met ’n predikant wat ook sendingwerk sou doen, en by die ring van die Kaap aansoek gedoen. Die mense van Mosselbaai het hul versoek om tot ’n afsonderlike gemeente gevorm te word in Oktober voor die ring van Swellendam gehad, met goedkeuring ontvang; ’n kommissie is aangestel om grense te bepaal en ’n kerkraad aan te stel. Die twee dorpe het saak gemaak omdat hulle eers kerkplekke was: die plaas is gekoop, die persele verkoop, en die naam van die goewerneur se familie eers geneem nadat hy sy eie geweier het. [3]
Skeepeienaars het by intekening 1738 pond tot ’n vuurtoring by Kaap Agulhas ingesamel. Om vyfuur die oggend van die 20ste van September is die bark St. Mungo, van Kalkutta na Newcastle bestem, daar vergaan, en 10 van haar bemanning is verdronk. Korrespondensie met die sekretaris van staat oor die deling van die koste van ligte by Agulhas en Recife het alreeds verleng; die lanterns was nog nie op die punte nie. Die wrak het saak gemaak omdat Agulhas nog donker was, en omdat die 1738 pond van skeepeienaars nog nie ’n lig gekoop het nie. [3]
Voorgestel deur eerwaarde J. Ayliff van Haslope Hill, en opgeneem deur J. C. Chase, het ’n komitee vroeg in die jaar besluit om die komende 10de van April as ’n dankdag te eer. Grahamstad, Port Elizabeth, Bathurst, en Salem het daartoe opgestaan. ’n Steen op die terrein van Graham se Boom — die doringboom waaronder kolonel Graham en Andries Stockenstrom in 1812 die terrein van Grahamstad besluit het, in Augustus 1843 omgewaai — is voorgestel en nie uitgevoer nie. In Grahamstad het die vakansie om nege begin met ’n diens in St. George’s, ’n lang preek deur eerwaarde W. Shaw. Inwoners, insluitend etlike honderde kinders, het na Somerset se Oatlands-landgoed gegaan; die orkeste van die 27ste, 91ste, en Kaapse Korps het gespeel. Die aandete, omtrent 300 by vier tafels met Somerset in die stoel, is voortydig tot ’n einde gebring deur manne wat nog onder verliese smart wat hulle aan vorige owerhede toegeskryf het. Een dagboekskrywer kon nie sien dat sy gesin veel tot vreugde gehad het nie, sy vader vermoor en die hele gesin beroof. Die herdenking het desnieteenstaande gestaan as die eerste openbare onthou van die aankoms van 1820, gehou in die jaar toe ’n nuwe immigrasie begin het. [4]