Boer History1849 in Suid-Afrika: Smith, die Neptune, die anti-bandiete-belofte, en Warden se lyn
Die gedenkskrifte van die 1ste Januarie, die lig by Agulhas, en Aliwal-Noord — Januarie–Mei 1849
Sir Harry Smith was goewerneur. Hy het die eed op die 1ste van Desember 1847 afgelê. Gedenkskrifte teen die landing van vervoerde misdadigers, dwarsdeur die kolonie geteken, het Kaapstad op die 1ste van Januarie vir Engeland gelaat. Earl Grey het op die 7de van Augustus 1848 geskryf dat hy nie bandiete sou stuur tensy ’n heersende mening in die kolonie die maatreël begunstig nie. Daardie woord is by kennisgewing op die 14de van November gepubliseer. Koloniste het gehoop die saak is toe. Dit was nie. Op die 21ste van Maart het die Commercial Advertiser in Kaapstad ’n Engelse koerant van die 30ste van Desember oorgeneem: ’n skip met bandiete uit die modelgevangenis by Pentonville was op pad na Bermuda, om daar ander vir die Kaap in te neem. Die gedenkskrifte het saak gemaak omdat Grey se eie sin koloniale mening die toets gemaak het, en omdat ’n koerantoordruk in Maart gewys het daardie toets word al op see gebreek. [3] [4]
Tydens die Ierse aartappelhongersnood is manne wat aan agrariese misdrywe skuldig bevind is na Bermuda vervoer. Die transport Neptune, van 643 ton register, het op die 8ste van Februarie van Woolwich geseil met 300 bandiete, onder bevel om na Bermuda te gaan en daar deur ander vir die Kaap vervang te word. Sy het Bermuda op die 5de van April bereik en op die 22ste gelaat met 286 van dié wat na bewering deur hulle verblyf verbeter is — onder hulle John Mitchel. Op die 15de van Februarie het Grey die House of Lords gesê dat die Kaap, vanweë die verspreiding van sy mense oor ’n ontsaglike distrik, besondere geriewe vir die plasing van bandiete bied, en dat ná ’n buitengewone toekenning van meer as 1 miljoen pond vir die oorlog van 1846 die moederland geregtig was om die diens te eis. Bevele is gegee vir 250 Bermuda-bandiete wat vir goeie gedrag aanbeveel is. Die kolonie het daardie diens vroeër geweier. In 1841 is ’n skema vir Indiese militêre gevangenes op Robbeneiland laat vaar ná Sir George Napier se beswaar. In Maart 1842 is lord Stanley se voorstel van 50 bandietseuns in November van dieselfde jaar laat vaar. Wingerde wat in 1842 onbewerk gelê het eerder as om bandietarbeid te neem, was nie nou gewilliger nie, nou dat daardie moeilikhede verby was. Die seil het saak gemaak omdat 286 manne al op see Grey se “heersende mening” ’n dooie letter gemaak het, en omdat Mitchel se naam elke leser gesê het politieke gevangenes sowel as hongersnood-oortreders op die lys was. [3] [4] [4]
Op die 1ste van Maart is die lig by Kaap Agulhas eindelik vertoon: ’n bestendige wit lig van die eerste orde, 131 voet bo die see, die lanterns in Frankryk gemaak. Die harde pad oor die Kaapse vlakte was al in gedeeltes oop. Mnr. John Montagu se pas, op die 18de van Januarie 1848 oopgemaak, het nog as die plaasvervanger van Cradock se kloof gestaan. In ’n skrywe aan Grey op die 9de van September het Smith gepraat van “die reusewerk op die eens verskriklike pas van Cradock’s Kloof, ’n onderneming wat ’n groot nasie tot eer sou strek, in plaas van ’n blote afhanklikheid van die Britse Kroon.” Langs daardie bergstasies het die koloniale bandiete van Montagu se stelsel nog in bendes van 80 of 100 gewerk, ver van enige dorp. In 5 jaar was 1559 oortreders onder die nuwe dwang, van wie 979 ontslaan is, baie met verkorte vonnisse, en hulle het £1452 8s. 8½d. vir goeie gedrag verdien. Dít was koloniale gevangenes op die passe, nie vervoerde misdadigers uit Bermuda nie. Die lig en die bendes het saak gemaak omdat ’n lantern van die eerste orde by Agulhas die kolonie se eie werk was, en omdat die hele jaar se twis die verskil was tussen Montagu se padgevangenes en Grey se ballinge. [3] [4]
In Mei is mnr. John Centlivres Chase opgedra om ’n geskikter magistraatsetel as Burgersdorp te kies, wat, al was dit die geografiese middelpunt van Albert, nie as hofsetel goedgekeur is nie. ’n Ligging op die linkerwal van die Oranje is gekies, en op die 12de van Mei het die inwoners van ver en naby byeengekom en die lê van ’n hoeksteen met gawes van Afrika-koring, wyn, en olie aanskou. Die plek is Aliwal-Noord genoem ter ere van Smith, die held van Aliwal. Op die 5de van Julie het Smith die grense van die nuwe distrik geproklameer, en die Kraairivier-mense het die oogmerke van hulle petisies verkry. By Burgersdorp self is op die 27ste van Mei die eerwaarde John Murray as eerste residensiële predikant bevestig; mnr. Taylor van Cradock het tot daardie dag as konsulent opgetree. Die steen het saak gemaak omdat Albert, in Januarie 1848 ingelyf, nog ’n hof nodig gehad het wat die boere sou gebruik, en omdat ’n naam uit Smith se Indiese oorwinning was hoe die Oranje-wal aan die goewerneur in Kaapstad verbind is. [3] [3] [4]
In die Tyumie het die militêre dorpie Woburn, nadat vrye rantsoene gestaak is, teen Maart tot 24 man gekrimp. Tussen die Keiskama en die Kei, sover gesien kon word, het alles nog glad gewerk. Teen die 1ste van Januarie is 43 lisensies van £50 elk aan handelaars uitgereik, wat Britse goedere verkoop het waarop 5 persent ad valorem-reg betaal is, asook 12 persent op krale en knope, en dit was moontlik om £1220 aan paaie en brûe te bestee. Gedurende die jaar het 619 manne uit die stamme die kolonie binnegegaan vir werk. 15 sendingstasies het in die provinsie gestaan: Wesleyane 3, Vrye Kerk van Skotland 3, London Missionary Society 3, Berlynse Genootskap 2, Verenigde Presbiteriaanse Kerk van Skotland 3, Morawiërs 1. Bywoning van godsdiensoefening was 1492; op skool 833. Lovedale en Mount Coke het toekennings van £100 ’n jaar vir die opleiding van onderwysers ontvang. King William’s Town, wat aan die begin van die jaar uit slegs ’n paar hutte bestaan het, het tot ’n dorp gegroei. Die Ngqika het die skynbare skikking as ’n wapenstilstand beskou, en die Amatola was nog in hulle hande; maar dít was nog nie hierdie jaar se oorlog nie. Op die 25ste van Mei, te Montreal, op die ouderdom van 72, is Sir Benjamin D’Urban in die uitvoering van sy plig oorlede. ’n Obelisk is tot sy nagedagtenis opgerig deur die offisiere wat onder hom gedien het. Hy het die Kaap ná die oorlog van 1835 gelaat en die Noord-Amerikaanse bevel geneem. Die kolonie wat by sy terugroep ’n silwerstel ingeskryf het, het nou van sy dood gehoor in dieselfde weke dat Chase die steen by Aliwal-Noord gelê het en die Neptune al van Bermuda op see was. Die lisensies en D’Urban se dood het saak gemaak omdat 43 handelaars en 24 manne by Woburn die vrede was wat Smith nog tussen die Keiskama en die Kei geëis het, en omdat die goewerneur van 1835 gesterf het terwyl nog ’n bandietskip na die kus kom wat hy eens gehou het. [3] [3] [4] [4]
Fairbairn se belofte van die 5de April, die Parade van die 19de Mei, en die Raad van Junie — Maart–Julie 1849
Die aankondiging van die 21ste van Maart het die Kaapse skiereiland etlike dae gelaat voordat dit kon besluit wat om te doen. Die kommissarisse van die Kaapstadse munisipaliteit het op die 28ste van Maart aan Montagu geskryf en gevra watter inligting uit Engeland ontvang is. Op die 4de van April is hulle geantwoord dat daar geen amptelike inligting was nie, maar dat die goewerneur ’n opdrag uit Londen ontvang het wat geen twyfel in sy gemoed gelaat het dat ’n aantal ballinge eerlank verwag kon word nie. Op voorstel van mnr. John Fairbairn, redakteur van die Commercial Advertiser, is ’n belofte opgestel en in die Commercial Exchange vir ondertekening geplaas, gedateer Kaapstad, 5de van April 1849. Die ondergetekende inwoners, wat gehoor het dat in stryd met Grey se belofte die kolonie in ’n strafkolonie omskep sou word, het verklaar en plegtig aan mekaar belowe dat hulle nie in enige hoedanigheid sou indiensneem, of op enige voorwaardes in hulle inrigtings sou ontvang, enigeen van die skuldigbevonde misdadigers wat beveel is om na hulle kus vervoer te word onder die benaming “Exiles” of bandiete met tickets of leave nie. Hulle het die goewerneur versoek, in die diskresionêre mag waarmee die goewerneur van elke verre kolonie virtueel beklee is, om die landing by enige hawe of plek binne die kolonie van enige sulke skuldigbevonde misdadigers te verbied en te verhinder, en om aan die koningin die hartseer, skaamte, en verontwaardiging oor te dra waarmee hierdie trouverbreking elke lojale hart gevul het. Die belofte het saak gemaak omdat Fairbairn se koerant die nuus gebreek het, en omdat ’n handtekening in die Exchange was hoe die skiereiland ’n landing wou uithonger voordat ’n skip aankom. [3] [4]
Namate berigte uit die plattelandse distrikte ingekom het, het dit bekend geword dat die Europese inwoners feitlik tot die laaste man op hierdie vraag verenig was. Gedurende April en Mei het nie minder nie as 44 petisies Kaapstad bereik van munisipaliteite, kerke, en gemeentes — Nederduits Gereformeerd, Anglikaans, Luthers, Wesleyaans, Kongregasionalis, Rooms-Katoliek, Maleise priesters, die Kat-rivier-onafhanklike gemeente, en 158 Khoikhoi onder hulle — deur duisende geteken. By Grahamstad en Fort Beaufort is uitgebreide platforms in begrafnisswart op die openbare pleine opgerig. Afgevaardigdes uit alle oorde is na Kaapstad gestuur, waar op die 19de van Mei meer as 5000 manne op die groot parade byeengekom het en sonder ’n enkele afwykende stem verklaar het dat hulle teen die ontvangs van bandiete is. ’n Komitee — die Anti-Bandiete-vereniging genoem — met mnr. John Bardwell Ebden as voorsitter, is verkies om die beweging te lei, en ’n nuwe en strenger belofte is aangeneem: die ondergetekendes sou nie indiensneem of wetend in hulle inrigtings of huise toelaat, saamwerk met of vir, of omgaan met, enige skuldigbevonde misdadiger wat onder vonnis van vervoering na die kolonie gestuur is nie, en sou enigeen wat help om sulke skuldigbevonde misdadigers te land, te onderhou, of in diens te neem, misken en die verband met hom verbreek. ’n Groot byeenkoms is by Malmesbury gehou, en toe dit verby was, het die hele vergadering, met die Hollandse predikant aan die spits, na die kerk gegaan en sy saak aan God opgedra. Op die 24ste van Mei het Smith vir Grey ’n depêche gestuur wat petisies met 8000 handtekeninge gedek het, en herinner dat hy dit openbaar gemaak het die maatreël nie afgedwing sou word as die koloniste nie daardie soort arbeid nodig het nie. Die parade het saak gemaak omdat 5000 manne op een plein, en 44 petisies agter hulle, die “heersende mening” was waarvoor Grey gevra het, en omdat Ebden se strenger belofte nou enigiemand bereik het wat ’n bandiet voed. [3] [4]
Op die 15de van Junie is ’n boodskap deur die goewerneur na die wetgewende raad, destyds in sitting, gestuur, waarin aangekondig is dat hy die vorige aand depêches van Grey ontvang het met opdragte vir die ontvangs van die bandiete uit Bermuda, wat dit sy plig sou wees om uit te voer. Die militêre sekretaris het die raadsaal binnegegaan en aan die sekretaris van die regering ’n notule oorhandig dat die Order in Council aangekom het en dat die koningin beveel het dat 300 geboekte ballinge ontvang moet word. Elke lid van die raad was teen die maatreël, en dit was bekend dat die goewerneur persoonlik net so sterk daarteen was as die koloniste. Mnr. Ebden het verskrik opgespring. Die prokureur-generaal het as sy mening gegee dat geen koers vir die goewerneur oop was as om te gehoorsaam nie. Daar is gehoop dat Smith die verantwoordelikheid sou neem om die Order op te skort; dít het hy geweier, en daardeur vir ’n tyd ’n goeie deel van sy gewildheid verloor. Op die 11de van Julie het hy egter sy voorneme gestel om die bandiete ná haar aankoms in die skip te hou totdat verdere opdragte oor hulle beskikking van Grey ontvang word. ’n Afvaardiging van die Vereniging het die vermetelheid gehad om hom te sê hy moet die publikasie van die Order opskort; hy het geantwoord dat hy 44 jaar ondervinding in die gehoorsaam van bevele gehad het, en dat om te doen soos gevra is, rebellie sou wees. Die raadsitting het saak gemaak omdat die Order van 4 September 1848 nou as ’n bevel op die tafel was, en omdat Smith se 44 jaar was hoekom ’n goewerneur wat die maatreël gehaat het, nogtans nie die skip sou stop nie. [3] [4]
Petisies aan die koningin, aan die parlement, en aan die volk van Engeland het nou uit alle dele van die land ingestroom. Baie vrederegters en veldkornette het hulle ampte neergelê, met die oog daarop om ’n dooiepunt in die regering te skep. Mnre. Hamilton Ross, John Bardwell Ebden, Henry Cloete, en William Matthew Harries, onamptelike lede van die wetgewende raad, het met dieselfde doel hulle setels neergelê. Mnre. Abraham de Smidt, Pieter Laurens Cloete, en Jacob Letterstedt, aan wie die goewerneur 3 van die vakante plekke aangebied het, het geweier om hulle te aanvaar; dié wat later setels geneem het, het hulle name in beeltenis op die parade sien brand en hulle vensters stukkend, en self “onder die belofte” gekom. Slegs mnr. William Cock van die ooste het geweier om te bedank, en het van Kaapstad geseil met skaapbouds wat van die maste van sy kusvaarder hang om te wys hy sou nie uitgehonger word nie. Die verskillende banke en versekeringskantore het kennisgewings gepubliseer dat hulle geen sake hoegenaamd sou doen met enigiemand wat ’n bandiet in diens neem nie. Die eienaars van huurhuise in Kaapstad het tot dieselfde effek geadverteer. Die bakkers het geweier om vir beskuitvoorrade wat die kommissariaat nodig gehad het, te tender, uit vrees dit kon gebruik word om bandiete te voed. ’n Fonds om die goewerneur te vergoed vir enige onkoste om die bandietskip weg te stuur, het teen die 30ste van Junie tot £3550 in Kaapstad en £503 by Port Elizabeth beloop. Smith het geen verdere poging aangewend om die vakante setels te vul totdat die bandietevraag beslis sou wees nie: die regering het stilgestaan, en die begroting vir die volgende jaar kon nie deurgevoer word nie. Die bedankings het saak gemaak omdat ’n raad sonder onamptelike lede nie ordonnansies kon deurgevoer nie, en omdat Cock se skaapbouds aan die maste was hoe een oostelike lid gewys het die belofte hom nie sou uithonger nie. [3] [4]
Op die 4de van Julie is ’n reuse openbare byeenkoms in Kaapstad buite die Commercial Exchange in die Heerengracht gehou. Ondanks die koue en reënerige dag het etlike duisende mense, baie van hulle van ver, meer as 6 uur gestaan en na 23 sprekers geluister. Al 10 resolusies is eenparig aangeneem. Dié voorgestel deur advokaat Watermeyer en gesekondeer deur mnr. J. Stein het verklaar dat Smith se weiering om die Order op te skort bewys het dat die regering van die kolonie soos tans geadministreer, geheel en al in stryd was met die regverdige en onvervreembare regte van Britse onderdane. Fairbairn het ’n hartlike dankbetuiging voorgestel aan mnr. C. B. Adderley vir sy pleit in die House of Commons, waar hy ’n adres voorgestel het wat bid dat die kolonie die skande gespaar word om ’n ontvangsplek vir skuldigbevonde misdadigers te word, en toe die mosie teruggetrek het op ’n verstandhouding dat beswaar oorweeg sou word. Die kommissarisse en wykmeesters van die munisipaliteit het £100 gestem om ’n stuk silwerware te koop as blyk van hulle dankbaarheid. Die gevolg van die byeenkoms was ’n petisie aan die goewerneur gedateer die 9de van Julie en geteken deur 292 mense, wat die gevaarlike toestand voorstel waarin die land gedompel is deur dit as ’n strafkolonie te proklameer. Op die 4de van September het die Vereniging besluit dat geen kontrak van enige beskrywing aangegaan sou word vir die lewering van enigiets aan die militêre, vloot-, of siviele departemente totdat die Order in Council herroep is nie. ’n Subkomitee, die Waaksaamheidskomitee genoem, is by Simonstad gestasioneer om te spioeneer op almal wat van oortreding van die belofte verdink word. In die ooste het mnr. Robert Godlonton ’n matiger party gelei, wat op die petisies en die goewerneur se appèlle sou wag voordat die dienste uitgehonger word; maar as Grey sou aandring, sou die ooste tot die einde weerstand bied. Die Heerengracht het saak gemaak omdat 23 sprekers in die reën die weiering om die Order op te skort ’n grondwetlike vraag gemaak het, en omdat Adderley se silwerware was hoe Kaapstad ’n man in die Commons bedank het wat die skip nog nie gestop het nie. [4]
Die Neptune van die 19de September, die toegemaakte winkels, en die oproer van die 15de Oktober — September–Desember 1849
Sy het op die 22ste van April van Bermuda geseil, maar weens siekte onder die gevangenes ’n tyd by Pernambuco aangehou, welke hawe sy op die 11de van Augustus gelaat het, en in Simonstadbaai om tienuur die aand van die 19de van September geanker. Sy het 282 bandiete aan boord gehad, met 2 offisiere en 47 manskappe van die 91ste regiment as wagte. Voor middernag was ’n afvaardiging van die Vereniging op pad na Simonstad. Met dagbreek op die 20ste het die slaan van die brandalarmgong van die stadhuis, gevolg deur die lui van die klokke van die Engelse, Hollandse, en Lutherse kerke, aan die inwoners van Kaapstad aangekondig dat die Neptune in Suid-Afrikaanse waters aangekom het. Die berig is so vinnig moontlik na die verste dele van die kolonie gestuur, waar dit ontvang is asof dit ’n verslag van die uitbreek van die pes was. In ’n vroeë uur het ’n opgewonde skare Greenmarket-plein ingestroom, waarop die ou stadhuis staan, en daar tot ná middag gewag op die goewerneur se antwoord op ’n brief wat die kommissarisse van die munisipaliteit uit die stadsaal aan hom gerig het, wat byna geëis het dat die Neptune dadelik wegbeveel moes word. Smith het geantwoord dat om dít te doen buite sy mag was: dit was sy voorneme, in die diskresie wat die wet hom gee, om die chirurg-superintendent nie van sy las te onthef hangende die ontvangs van antwoorde op die verskeie depêches aan die sekretaris van staat nie, wat redelikerwys binne ’n maand of 6 weke verwag kon word; intussen sou die Neptune in Simonstadbaai voor anker lê soos in die geval van enige ander skip. Hy het diep spyt uitgespreek oor die toon en styl van die kommunikasie. Die ankerplek het saak gemaak omdat 282 manne in Simonstadbaai nie meer ’n gerug uit Bermuda was nie, en omdat Smith se maand of 6 weke die enigste uitstel was wat ’n goewerneur wat die Order nie sou opskort nie, nog kon gee. [3] [4]
Die volgende oggend is ’n reuse byeenkoms gehou, toe ’n brief deur Ebden as voorsitter van die Vereniging goedgekeur is. Daarin is die goewerneur ingelig dat die woorde van die belofte, om die verband te verbreek met enigiemand wat help om skuldigbevonde misdadigers te onderhou, alle departemente van die regering insluit deur, of deur middel van, of onder die gesag waarvan, voorrade van enige aard na die Neptune vervoer mag word, totdat daardie vaartuig se bestemming verander is. Watter toekomstige opdragte Grey ook al mag gee, het die inwoners besluit dat die bandiete nie in hierdie gemeenskap toegelaat sou word nie. Op die goewerneur se bevel is niemand toegelaat om van die skip te land nie — en inderdaad, as iemand dit gewaag het, sou hy van honger moes omkom of ’n daad pleeg om tronk toe gestuur te word — maar op die dringende smekinge van die koloniste dat sy weggestuur moes word, het Smith geantwoord dat as hy dit doen, die verdere aanhouding van die gevangenes aan boord onwettig sou wees, en gevolglik sou sy plig teenoor die imperiale owerhede nie toelaat dat hy volgens hulle wense handel nie. Op die 22ste het hy ’n lang gedrukte kennisgewing versprei: dit het hom pyn om waar te neem dat die gemeenskaplike saak in gevaar gestel word deur eise wat geen regering kon toestaan nie en gesteun word deur dreigemente waaraan geen regering kon onderwerp nie; terwyl in Simonstadbaai die bandiete wettig aangehou is, maar eers buite die grense van die kolonie sonder behoorlike gesag sou hulle onwettig aangehou wees. Die kennisgewing het saak gemaak omdat die belofte nou elke kommissariaatwa genoem het, en omdat Smith se regs punt was dat ’n skip sonder bevel weggestuur, gevangenes in manne sonder lasbrief sou verander. [3] [4]
Op die 10de van Oktober is 12 individue — mnre. Benjamin Norden, B. Alexander, Jacob Letterstedt, Edward J. Hanbury, Richard Clarence, Esau Harrington, Adriaan Beck, S. Osler, C. Stadler, Paul Bester, Jan Thuynsma, en kaptein Robert Stanford — wat verdink is dat hulle die regeringsdepartemente van proviand voorsien, in die pers aangekla, en dadelik deur hulle medeburgers uit die samelewing verstoot. Selfs ’n herbergier wat kaptein Stanford van ’n maaltyd voorsien het, het sy huis dadelik verlate gevind, en was verplig om sy besigheid toe te maak. ’n Aansienlike som geld is deur welgestelde persone ingeskryf om dié te vergoed wat geldelike verlies sou ly deur getrou aan die belofte te hou, maar dít het nie sulke gevalle gedek soos dié van ’n kontrakteur wat met die vlootinrigting gebreek het eerder as om onder die belofte te kom nie. Op die 11de van Oktober het die Vereniging besluit dat al die winkels en pakhuise op die skiereiland vir almal behalwe bekende klante toegemaak moes word, en dat alle verkeer met die regering opgeskort moes word. Dít is dadelik gedoen, en baie van die sake wat gewoonlik gedryf is, het heeltemal opgehou. Die goewerneur het aangekondig dat hy indien nodig geweld sou gebruik om te verhoed dat die troepe en staatsamptenare uitgehonger word, maar hy het daarin geslaag om voorrade te kry sonder om tot uiterste maatreëls oor te gaan, hoofsaaklik deur die toedoen van kaptein Stanford van Caledon. Kaapstad het gebly soos ’n stad op die sabbat, met sy gewone besighede opgeskort. Die toegemaakte winkels het saak gemaak omdat 12 name in die pers was hoe die belofte afgedwing is, en omdat Stanford van Caledon was hoe Smith die garnisoen nog gevoed het sonder om die troepe uit te roep. [3]
Hierdie toestand van dinge het ’n gees van wetteloosheid opgewek. Op die 15de van Oktober was daar heelwat oproer in Kaapstad, en etlike persone is aangerand. Laat die aand het sowat 12 of 13 swart manne wat tydelik deur die staking van besigheid werkloos gelaat is, gelei deur ’n paar vermomde wit manne, die woning van mnr. John Fairbairn by Seepunt aangeval. Fairbairn was die sekretaris en een van die bedrywigste lede van die Vereniging, en as sodanig is hy deur die werkloses as die oorsaak beskou dat hulle niks te doen gehad het nie. Hy het ernstige beserings opgedoen, en sy huis is heeltemal verwoes voordat sy bure tot sy hulp kon saamtrek, waarop die oproermakers onttrek het. Die meeste van hulle is herken, en later in hegtenis geneem en verhoor op aanklag van huisbraak, diefstal, en aanranding met die opset om moord te pleeg. Hulle is skuldig bevind, maar het straf vrygespring omdat ontdek is dat een van die jurielede sy broer wat opgeroep is, nageboots het. Geld is by intekening ingesamel, en die werkloses is versorg, sodat daar nie langer vrees vir oproer en wanorde was nie. In Desember het ’n herhaling van ’n vroeër versekering deur Grey gekom dat daar geen voorneme was om nog bandiete na die Kaap te stuur nie, maar die koloniste het nie ’n oomblik hulle waaksaamheid verslap nie, nóg gewankel in hulle besluit dat nie een sou land as hulle dit kon verhoed nie. Die Neptune het nog met die jaar se sluit in Simonstadbaai gelê, haar chirurg-superintendent nog in bevel, haar 282 nog ongeland. Die oproer het saak gemaak omdat die sekretaris van die Vereniging die man was wat die toegemaakte winkels werkloos gelaat het, en omdat ’n jurielid in die verkeerde broer se plek die verwoesting van Seepunt ongestraf gelaat het terwyl die skip nog gewag het. [3]
Teen die einde van die jaar het die Vereniging te staan gekom voor die eise van dié wat vir kontrakbreuk beboet is en van dié wie se besighede onder die belofte gely het. Mnr. Jacob Letterstedt het ’n geding aanhangig gemaak teen die eerwaarde G. Morgan, J. Fairbairn, T. Sutherland, J. H. van Renen, en Olof M. Bergh, die 5 leidende lede van die Vereniging, vir £5000 vir skade aan sy eiendom en besering van sy handel. Die saak het op die 14de van Desember voor Sir John Wylde en mnre. Menzies en Musgrave in die hooggeregshof gekom. Aan die begin van die verrigtinge het die verweerders, deur hulle advokaat, beswaar gemaak teen die verhoor van die saak deur Wylde en Menzies op grond dat daardie 2 regters buitegeregtelike menings oor die regsvraag van die eiser gegee het, en die verhoor is beëindig voordat Letterstedt se geding behandel kon word. Selfs Ebden, die eertydse voorsitter, het teen daardie tyd sy verband met die Vereniging verbreek en moes sy voormalige kollegas met regsverrigtinge dreig nadat koring wat hy verkoop het, aan die regering herverkoop is. Die belofte het die goewerneur nie gedwing om op die onwettige wyse te handel wat dit voorgestaan het nie; dit het die ondergang, gedeeltelik of volledig, van sommige veroorsaak wie se broodwinning van die markte afgehang het wat dit toegemaak het. Die geding het saak gemaak omdat £5000 teen die Vereniging se eie leiers die prys was van ’n belofte wat die skip nog nie geskuif het nie, en omdat Ebden onder daardie selfde belofte gewys het hoe die toegemaakte mark teen sy voorsitter kon draai. [4]
Warden se steen van die 6de Januarie, die Raad van die 14de Maart, en Harrismith van Mei — Januarie–Julie 1849
Noord van die Oranje het die jaar met ’n kerk oopgegaan. Teen die sluit van 1848 het die sinodale kommissie ’n tweede deputasie na die emigrant-boere gestuur — dr. William Robertson van Swellendam en die eerwaarde Philip Edward Faure van Wynberg — wat kerkrade by Smithfield, by die plek wat later as Harrismith bekend geword het, en by Bloemfontein georganiseer het, waar op die 6de van Januarie die hoeksteen van ’n kerk in hulle teenwoordigheid gelê is deur majoor Henry Douglas Warden. Warden was die offisier wat Smith agtergelaat het om die land tussen die Oranje en die Vaal ná Boomplaats te hou. Op die 12de van Maart is die eerwaarde Andrew Murray, junior, as predikant van Bloemfontein en konsulent van die ander gemeentes aangestel. Skole was al by Bloemfontein, Winburg, en Smithfield ingestel. Deur bemiddeling van die sinode het die goewerneur probeer om uit Holland predikante en onderwysers vir die nog vakante plekke te kry. Op dieselfde datum is die Britse resident van die pligte van siviele kommissaris en residensiële magistraat van Bloemfontein onthef, en mnr. Charles Urquhart Stuart is aangestel om hulle te verrig. Die steen het saak gemaak omdat ’n soewereiniteit wat op die 3de van Februarie 1848 geproklameer is, nog geen eie gemeente by Bloemfontein gehad het nie, en omdat Stuart se bank Warden vrygemaak het om as resident oor die hele gebied op te tree eerder as as magistraat van een dorp. [3] [3]
Op die 14de van Maart is regulasies vir die regering van die Soewereiniteit deur Smith geproklameer, om op die laaste van daardie maand in werking te tree. ’n Wetgewende raad is geskep, bestaande uit die Britse resident, die 4 magistrate, en 2 onamptelike lede vir elke distrik, genomineer deur die hoë kommissaris uit die grondeienaars van die distrik, om hulle setels 3 jaar te behou. Die raad moes een maal per jaar te Bloemfontein sit, met oop deure, en het mag gehad om wette te raam wat bindend was op alle persone in daardie dele van die Soewereiniteit wat nie reserwes vir gekleurde mense was nie en alle persone in die reserwes wat nie onderdane van kapteins was nie. Die hoë kommissaris sou ’n veto op alle wette hê. Die verskillende kapteins is in volle uitoefening van mag oor hulle mense binne die reserwes gelaat. Tot dusver is persone aangekla van ernstige misdrywe na Colesberg vir verhoor gestuur; ’n hoë strafhof is nou vir die Soewereiniteit geskep, bestaande uit 3 van die magistrate wat saam sit. Kommandant Hendrik Potgieter het nie die amp aanvaar wat Smith hom aangebied het nie. Die kommissie wat as landdros van die distrik Vaalrivier opgetree het, is daarom vervang deur mnr. Paul Bester, wat as siviele kommissaris en residensiële magistraat aangestel is. Die setel van sy hof is vasgestel by ’n plek destyds Vrededorp genoem, maar wat op die 16de van Mei die naam Harrismith ontvang het, toe boulotte vir ’n dorp eerste verkoop is. Op die 14de van Maart het mnr. William Porter ook ’n lang mening oor die wettigheid van die inlywing van die 3de van Februarie 1848 verskaf: die hoë kommissaris se kommissie het, het hy gemeen, nie op enige sodanige maatreël as die vestiging van soewereiniteit betrekking gehad nie, en die goewerneur se kommissie het geen gesag verleen om ’n afsonderlike nedersetting te skep nie. Die regulasies het saak gemaak omdat ’n raad te Bloemfontein was hoe Smith verlede jaar se proklamasie in ’n regering wou verander, en omdat Porter se mening op dieselfde dag gesê het daardie regering is sonder ’n wettige lasbrief gebou. [3] [4]
Op die 27ste van Junie is die name van die onamptelike lede van die eerste raad in die staatskoerant geplaas. Hulle was mnre. Andries Jacobus Erwee, Willem Daniel Jacobs, Jacobus Theodorus Snyman, Hermanus Wessels, Gerrit Hendrik Meyer, Abraham Smit, Pieter Slabbert, en Cornelis Engelbrecht. Die eerste sitting van die nuwe wetgewende liggaam het op die 18de van Julie plaasgevind. Die verrigtinge was onbelangrik, en het op die 21ste gesluit. In sy verslag van die 2de van Februarie, by die sluit van die oorloghulde-werk, het mnr. Richard Southey gesê dat hy by die oplegging van boetes gelei is deur die graad van skuld teen elke individu bewys asook deur sy vermoë om te betaal, en omdat die meerderheid van die mense arm was, was die groter aantal boetes onder 10 pond. Dié wat werklik in die wapen met Pretorius was, is buiten die boete eers van hulle gewere ontneem; maar omdat dit duidelik was dat hulle grootliks van die wild geleef het wat hulle geskiet het, is die gewere, by die aflê van die eed van getrouheid, aan hulle teruggegee. Die groot totaal, insluitend gelde wat op daardie datum nog ingevorder moes word, was £10812 9s. 8d. Die raad en die hulde het saak gemaak omdat 8 onamptelike name in Junie in die staatskoerant die burgerhelfte van ’n parlement was wat 4 dae gesit het, en omdat gewere op ’n eed teruggegee is hoe Southey £10812 ingevorder het sonder om die plase ongewapen te laat. [3] [4]
In die Caledonrivier-distrik moes mnr. J. O’Reilly ’n terrein vir ’n dorp kies. By Waterval, omtrent 45 minute se ry van die Caledon en halfpad tussen die Bethulie- en Bethesda-sendingstasies, het betreklik stewige geboue van mnre. F. en H. Halse gestaan, met ’n plaas van 4000 morgen. ’n Ooreenkoms is gemaak waarvolgens die Halses die eiendom tesame met £500 tot ’n kerk sou prysgee, in ruil vir die reg om die erwe te verkoop. Smith’s Town en Smith’s Dorp is voorgestel; Smithfield is gekies. Die keuse het nie die goedkeuring van mnr. F. Rex die landmeter, of van majoor Warden, of van die omliggende boere ontmoet nie, wat geweier het om ’n kerk by te woon wat daar gebou sou word. Na hulle oordeel was daar ’n geskikter terrein by Riet Poort, omtrent 10 myl noordoos, met hout en water en ’n vrugbare grond. In Mei is die verandering gemaak: die hoë kommissaris het die aankoop van Riet Poort as setel van die magistraat en kerkplek van die distrik goedgekeur, en Rex moes die dorp uitlê. ’n Kennisgewing het die veiling van erwe vir die 15de van Augustus vasgestel. Op die 1ste van November is die eerste erwe van die huidige dorp Smithfield verkoop. Die distrik, al was dit amptelik as Caledonrivier bekend, is gou algemeen na die dorp genoem. Smithfield het saak gemaak omdat ’n magistratuur wat in die Halse-geboue begin het, nog 10 myl moes skuif om ’n kerk te kry wat die boere sou binnegaan, en omdat Smith se naam aan die Caledon was hoe ’n distrik sonder ’n dorp een verkry het. [3] [4]
Nog voor die gronde opgemeet is, is die reg van die dorp se bestaan betwis deur die Basoeto van Moshesh. In Junie, toe die landmeter met die grondkommissie besig was om die grens van die meent en ’n aangrensende plaas af te merk, het ’n geselskap van 16, berede en gewapen met knopkieries, aangegalop en geëis om te weet wat hulle doen. Toe hulle gesê word dat die grond op bevel van die hoë kommissaris geïnspekteer en gebaken word, het hulle gevra of dit ook op bevel van Moshesh was. Hulle het gestel dat hulle Moshesh se mondstuk is en die kommissie verbied om voort te gaan; tot verdere betoning het hulle die bakens wat al opgerig is, vernietig en die klippe oor die veld gestrooi. Die siviele kommissaris het gevra of hierdie belediging teen hom persoonlik gerig is of of dit in weerwil van die regering was. Hulle het geantwoord: “Dit is Moshesh wat die regering beledig.” Die werk is toe gestaak. In die Winburg-distrik, verder van Moshesh, mnr. T. J. Biddulph het sy grondkommissie sonder hindernis voortgesit. Teen die 30ste van September het hy 261 plase geïnspekteer en erfpag tot ’n jaarlikse waarde van £755 aangeslaan. Die verstrooide bakens het saak gemaak omdat ’n dorp na Smith genoem op grond gemerk is wat Moshesh nog opgeëis het, en omdat 261 plase by Winburg gewys het die twis was aan die Caledon, nie op elke Soewereiniteitsopmeting nie. [4]
Sikonyela van Januarie, Moshesh se merk van die 1ste Oktober, en die Warden-lyn van Desember — 1849
Op die 2de van Januarie, 2 dae nadat die hoë kommissaris se toekenning van die 7de van Desember 1848 oor die Putiatsana-lyn tussen Moshesh en Sikonyela aangekondig is, het ’n Batlokua-leër in 3 afdelings, onder Sikonyela self, sy broer Mota, en sy seun David, die krale van 2 mindere Basoeto-kapteins aangeval, 23 manne gedood, en sommige vroue en kinders asook ’n groot buit in vee weggevoer. Sikonyela het gelyk of hy op oorlog ingestel was, en gesê dat niks as die bloed van ’n dogter van Moshesh die dood van Mota se vrou kon versoen nie. Moshesh het hom tot die Britse resident gewend, voorgegee dat hy vrede ten seerste begeer, en beweer dat hy geen hulp wil om sy gevegte te veg as die Britse owerhede hom alleen sou laat om met die Batlokua te handel nie. Warden het aanbeveel dat die toekenning uitgevoer moes word deur elke party na Mekuatling te bring en daar aan die Bataung-kaptein Molitsane al die gevat vee te lewer. Albei kapteins het voorgegee hulle stem toe, maar nie een het iets anders gedoen nie. Daarna het die Batlokua die Bataung aangeval, en toe het die Korannas van Gert Taaibosch en ’n swerm soortgelyke plunderars van die onderste Vaal, onder Jan Bloem, op buit af, by Sikonyela aangesluit. Die strooptog het saak gemaak omdat Smith se Putiatsana-toekenning 2 dae oud was toe 23 manne gedood is, en omdat Warden se enigste middel was om Mekuatling as ’n plek te noem om vee terug te bring wat niemand gebring het nie. [3]
In Junie het die Britse resident ’n konferensie met die strydende kapteins gehad, waarby vredesterme gereël is deur alle partye in te stem om hulle buit terug te gee. Moshesh het sy belofte redelik nagekom, deur omtrent 1200 stuk vee af te gee, maar Molitsane het slegs 300 uit 4000 stuk oorgegee, en Sikonyela het niks gelewer nie. Die vee was skaars uit Moshesh se hande toe Sikonyela, wat intussen verdere versterkings van Korannas ontvang het en by ’n paar Mfengu aangesluit is, op sommige Bataung- en Basoeto-krale neergeslaan het, 34 individue gedood, en die vee weggedryf het. Sy sukses opvolgend, het hy Molitsane se eie kraal aangeval en verbrand, die graan gevat, en die vroue en kinders in ’n ontberende toestand weggestuur. Dit was midwinter, en die weer was só stormagtig en bitter koud dat getalle van die ellendige wesens omgekom het voordat skuiling bereik kon word. Moshesh het dadelik die Britse resident versoek om orde te herstel. Sonder ’n sterk militêre mag kon geen man dít doen nie, en Warden se enigste uitweg was om nog ’n byeenkoms van die kapteins te belê, vrygeleide te waarborg en te belowe dat enigiemand wat tydens hulle afwesigheid die vrede verbreek, met sekere en ernstigste straf besoek sou word. ’n Paar dae later het hy ’n brief van die hoë kommissaris ontvang wat stel dat dit duidelik is Moshesh oneerlik handel, dat hy verneder moet word, en dat ’n koalisie van al die ander kapteins teen hom gevorm moet word. Die midwinter-strooptog het saak gemaak omdat 1200 stuk wat Moshesh afgegee het, geen vrede gekoop het nie, en omdat Smith se brief wat Warden sê om Moshesh te verneder, die verkeerde aanvaller genoem het nadat Sikonyela Molitsane se kraal verbrand het. [3] [3]
Met daardie opdragte as gids het die Britse resident op die 27ste van Augustus ’n byeenkoms van kapteins te Bloemfontein voorgesit. Moshesh het nie bygewoon nie, maar hy het 2 van sy mees vertroude raadsmanne gestuur om hom te verteenwoordig, en voorgegee dat hy gewillig is om toegewings te maak om vrede te verkry. Moroko, Molitsane, Adam Kok, en Carolus Baatje was teenwoordig, maar nóg Sikonyela nóg Gert Taaibosch het enige agting aan die uitnodiging geskenk. Die grensvraag was byna die enigste wat bespreek is. Moshesh is verwyt dat hy sy mense nie van oorkant die lyn wat tussen hom en Sikonyela vasgestel is, onttrek het nie, en die koalisie wat begeer is, is gevorm. Op die selfde dag van die byeenkoms het Sikonyela en Gert Taaibosch op sommige Basoeto- en Bataung-krale neergeslaan en hulle geplunder; maar al het Moshesh en Molitsane die Britse resident versoek om die belofte in sy kennisgewing na te kom, het hy niks meer gedoen as om aan die oortreders te skryf en hulle te vermaan om nie weer die vrede te breek nie, aan welke brief hulle nie die geringste agting geskenk het nie. Die Bloemfontein-byeenkoms het saak gemaak omdat ’n koalisie teen Moshesh in sy afwesigheid gevorm is, en omdat die strooptog van dieselfde dag gewys het Sikonyela het nie ’n brief van Warden nodig gehad om te ry nie. [3]
Só was die toestand van sake toe Warden Moshesh genooi het om hom by Beersheba te ontmoet en ’n grens tussen die Caledonrivier-distrik en Basoetoland te reël. Die kaptein is te kenne gegee dat as hy sou instem, die Batlokua en Korannas van verdere aggressie weerhou sou word, en hy as ’n getroue vriend van die Engelse regering beskou sou word; maar as hy weier, was al die mindere kapteins in die land, Molitsane alleen uitgesonder, bereid om by die Europese magte teen hom aan te sluit. Moshesh het die Britse resident nie by Beersheba ontmoet nie, maar hy het sy seun Letsie en een van sy raadsmanne gestuur. Letsie is van die grens wat besluit is, ingelig, en gevra om sy toestemming daartoe te gee. Hy het geantwoord dat sy toestemming soos dié van ’n hond sou wees wat aan ’n riem om die nek gesleep word. Namens Moshesh het hy ’n lyn voorgestel van die samevloeiing van Kornetspruit met die Oranje tot die westelike punt van die Koesberg; Warden het geweier om dit te oorweeg. Met die gevolge van weiering só duidelik voor hom gebring, het Moshesh sy merk op ’n brief, gedateer die 1ste van Oktober, geplaas waarin hy tot die voorgestelde perke van die Lesuto instem. Hy het gesmeek dat sy mense aan die Europese kant nie van hulle weivelde verdryf of andersins sleg behandel moes word nie, en uitgewys dat die krale wat van sy jurisdiksie afgesny is, meer as 100 in getal was. Hy het verder versoek dat grense vir die sendingstasies Beersheba en Hebron gemaak moes word, en dat hulle met die Lesuto verbind moes word deur ’n deurgang van minstens 2 myl wyd. Die Franse sendelinge, geroep om die ondertekening te getuig, het dadelik ’n brief aan Smith gerig wat die wyse waarop die kaptein se toestemming verkry is, onder die aandag bring, en ’n wysiging uitwys wat 60 of 70 krale wat nou afgesny is, vir die Basoeto sou bewaar. Die merk het saak gemaak omdat Letsie se riem die toestemming was wat Warden verkry het, en omdat meer as 100 krale wes van die nuwe lyn die prys was wat Moshesh betaal het om ’n koalisie te stop wat hy nie gevra het nie. [3]
Warden het belowe dat die Basoeto in die Caledonrivier-distrik dieselfde beskerming as Europeërs sou ontvang, en dat hulle hulle gronde op dieselfde wyse sou hou. Hy het verwag dat binne ’n twaalfmaand die meeste van hulle hulle grond aan wit manne sou verkoop het en na die reserwe wat deur hulle stam beset word, sou verhuis het. Die lyn is voor die 31ste van Oktober goedgekeur, soos in die antwoord aan die Franse sendelinge gesien kan word, maar dit was eers op die 18de van Desember dat dit by formele kennisgewing vasgestel is. Dit het ’n baie groot deel van die Lesuto soos deur die Napier-verdrag omskryf, afgesny, maar veel hiervan was nooit in die besetting van die Basoeto-volk nie. Sodra hierdie grens geskik was, het Warden sy aandag op die land gerig wat deur die verskillende stamme verder noord beset is. In Oktober en November het hy lyne neergelê wat die reserwes aan Sikonyela, Gert Taaibosch, Molitsane, Carolus Baatje, en Moroko toegesê, omskryf, en hierdie kapteins ingelig dat alle gekleurde mense wat binne daardie perke woon, daarna aan hulle jurisdiksie onderworpe sou wees. Die distrik Thaba Nchu, waar Moroko sedert 1833 gewoon het, is as ’n reserwe vir sy afdeling van die Barolong afgesonder. Op die 18de van Desember is ’n kennisgewing op bevel van die hoë kommissaris gepubliseer wat die lyne bevestig wat só tussen die inheemse reserwes en die deel van die Soewereiniteit vir Europese besetting afgesonder, neergelê is. Die gebrek van die stelsel was gebrek aan mag om dit af te dwing. Smith het dit ’n voorwaarde van die hou van ’n plaas gemaak dat elke weerbare man daarop tot militêre diens ten behoewe van die koningin en haar bondgenote verplig sou wees wanneer die Britse resident of die magistrate hom oproep. Maar byna tot die laaste man was die Europese inwoners van die Soewereiniteit teen hierdie beginsel: wat die buitenste lyn tussen hulleself en die reserwes betref, was hulle heeltemal gewillig om dit te beskerm, maar hulle het volgehou dat dit nóg hulle plig nóg hulle belang was om Moshesh se gevegte teen Sikonyela, of Sikonyela s’n teen Moshesh, te veg. Die staatskoerant het saak gemaak omdat die Warden-lyn van die 18de van Desember plase en reserwes op papier genoem het, en omdat boere wat die buitenste lyn sou hou, nie as bondgenote in ’n twis tussen daardie twee kapteins sou ry nie. [3] [3]
Byrne se Wanderer van die 16de Mei, West van die 1ste Augustus, en Langalibalele van Desember — Natal 1849
In hierdie jaar het ’n stroom immigrasie vir die eerste keer uit Groot-Brittanje na Natal begin trek. Joseph Charles Byrne, wat Natal in 1843 en 1844 besoek het, het ’n toer deur Engeland gemaak en toesprake oor die groot moontlikhede van die distrik gelewer, en daarin geslaag om by baie mense ’n begeerte te wek om hulle fortuin daarin te beproef. Hy het toe ’n reëling met die imperiale regering gemaak, gegrond op die beginsel dat die opbrengs van openbare grondverkope tot die invoer van geskikte setlaars bestee moes word. Hy moes geld in die Bank of England deponeer, in somme van nie minder nie as £1000 op ’n slag, tot krediet van die emigrasiekommissarisse, mnre. T. W. C. Murdoch en C. A. Wood, wie se goedkeuring van die emigrante wat hy sou uitstuur vereis is, asook van die akkommodasie aan boord en proviand op die reis. Hy moes kroongrond in Natal koop, wat teen ’n minimumprys van 4 sjielings ’n acre opgeveil moes word, ’n tarief wat die sekretaris van staat in 1847 vasgestel het. Vir elke setlaar bo 14 jaar wat hy invoer, moes hy op sulke aankope ’n terugbetaling van £10 uit sy deposito ontvang, en vir elke kind onder 14 ’n terugbetaling van £5 — 50 acres vir ’n volwassene en 25 vir ’n kind, vry van betaling. Hy het toe met die eienaars van vragvaartuie gereël om stuurpassasiers teen lae tariewe na Natal te neem, en as lokmiddel aan emigrante 20 acres grond aan elke volwassene en 5 acres aan elke kind gebied. Getalle ambagsmanne, plaasarbeiders, en stadsmense het sy aanbod aanvaar en hulle passasiegeld betaal, wat slegs £10 vir ’n volwassene en die helfte daarvan vir ’n kind was. Die eerste van hierdie immigrante het Londen in die brik Wanderer op die 22ste van Januarie gelaat en op die 16de van Mei by Durban geland. Hulle is spoedig gevolg deur ander uit Londen, Portsmouth, Plymouth, Liverpool, en Glasgow. By hulle aankoms het hulle gevind dat geen stukke grond opgemeet of selfs gekies is nie. Die landing het saak gemaak omdat Byrne se £10 passasie was hoe Natal eerste ’n stroom uit Brittanje getrek het, en omdat 20 acres in Engeland belowe nog nie op die grond by Durban gemerk was nie. [3] [4]
Martin Thomas West is op die 1ste van Augustus oorlede. Hy het op die 4de van Desember 1845 diens aanvaar en die distrik gehou deur die jare van die lokasiekommissie, die grondtoekennings, en die eerste munisipale rade. Luitenant-kolonel Edmond French Boys het van die 2de van Augustus waargeneem. In die lokasies is die Bantoe noodgedwonge aan hulleself gelaat; ’n groot deel was sonder kapteins, die heersende families van die stamme waaraan hulle eens behoort het heeltemal uitgeroei, sodat hulle nie in vyandige kombinasies kon tree nie, en hulle vrees vir Panda was só sterk dat daar geen gevaar was dat hulle sou verenig solank niks gedoen is om hulle ’n gemeenskaplike grief te gee nie. Destyds was daar nie baie sendelinge in die distrik nie, maar eerlank is die veld beset deur 14 Amerikaners, 3 van die Berlynse genootskap, en 2 Wesleyane. In hierdie toestand het die swartes gebly tot hierdie jaar, toe die Europese element sterker geword het, die regering meer gekonsolideer, en die voorlopige werk van die oopmaak van die land verder gevorder, is geoordeel dat ’n mate van gesag met veiligheid oor hulle uitgeoefen kon word. West se dood het saak gemaak omdat die luitenant-goewerneur wat in 1845 geland het, nie geleef het om Byrne se mense op hulle stukke te sien nie, en omdat Boys van die 2de van Augustus was hoe Natal gehou is totdat ’n opvolger genoem kon word. [3]
In opdragte deur die koningin in raad uitgereik, gedateer die 8ste van Maart 1848, is die luitenant-goewerneur gelas om bekend te maak dat by die aanvaarding van die soewereiniteit haar Majesteit nie ingemeng het met of enige wet, gewoonte, of gebruik wat voorheen onder die inheemse inwoners geheers het, afgeskaf het nie, behalwe sover dieselfde strydig mag wees met die algemene beginsels van menslikheid wat dwarsdeur die hele beskaafde wêreld erken word, nóg ingemeng het met die mag wat daardie wette in die kapteins vestig; maar dat in alle transaksies onderling die genoemde inboorlinge geregtigheid teenoor mekaar moes toedien soos hulle in vroeër tye gewoond was, die koningin volle mag voorbehou om die wette te wysig soos dit uitvoerbaar gevind mag word. Die amptenare in Natal sonder uitsondering het hierdie opdragte as beswaarlik beskou, omdat hulle die invoering van ’n stelsel begeer het wat die swartes op ’n vroeë datum onder dieselfde wette as die Europeërs sou bring. Die lede van die uitvoerende raad het so ver gegaan as om die opskorting van die publikasie van die bevel te beveel totdat ’n stelling van hulle sienswyses in Engeland ontvang kon word, en West het dit inderdaad teruggehou om openbaar te maak tot die 21ste van Junie, toe hy gevoel het hy kon nie langer ’n positiewe bevel uitstel nie. En só is die wette en gebruike van die stamme, met die gesag van die kapteins, in Natal gewettig. Om hierdie beleid soveel as nou in hulle mag was te wysig, is op die 23ste van Junie ’n ordonnansie voorlopig deur die wetgewende raad aangeneem, wat bepaal dat daar ’n appèl van die beslissings van die kapteins na die luitenant-goewerneur en die uitvoerende raad moes wees, en dat beamptes aangestel mag word om die regspleging volgens Bantoewet te beheer, te hersien, en te lei. Van hierdie tyd af is die luitenant-goewerneur in sy handelings met die swartes die opperste kaptein genoem, en die diplomatiese agent sy mondstuk. Die publikasie het saak gemaak omdat ’n bevel van Maart 1848 in die laai gehou is tot die 21ste van Junie, en omdat die ordonnansie van die 23ste Natal se manier was om ’n appèl oor die kapteins te sit wat dit pas beveel is om te laat staan. [3]
Teen die sluit van die jaar is eerste ’n poging aangewend om ’n bydrae tot die inkomste van die swartes te verkry. ’n Belasting van 7 sjielings ’n jaar is op elke hut gehef, en tot voldoening van die regering kon mnr. Theophilus Shepstone, wat die lokasies en afgeleë krale vir die doel besoek het, dit in geld of in vee sonder enige moeite invorder. Dit is op 25232 hutte betaal, en het £8831 4s. beloop. Al hierdie tyd het ’n instroming van vlugtelinge van oorkant die Tugela en die Umzinyati voortgegaan. Die regering het dit soveel moontlik ontmoedig, en enige vee wat die vlugtelinge saamgebring het en wat Panda kom opeis het, aan hom terugbesorg, maar die mense self is toegelaat om te bly. Die merkbareste hiervan was ’n afdeling van die Hlubi-stam onder die kaptein Langalibalele, wat in 1848 uit Zoeloeland gevlug het om uitwissing deur Panda te ontkom. Ná lang oorweging is besluit om die Hlubi’s ’n stuk grond op hulle eie by die bronne van die Boesmansrivier te gee, en op die 1ste van Desember is die grense van ’n lokasie aan hulle uitgewys deur mnr. James Michael Howell, wat vir Shepstone opgetree het. Hierdie ligging is gekies omdat sommige San, wie se skuilplekke in die berge daaragter was, die gewoonte gehad het om roofagtige invalle in Natal te maak en die boere op die hoëlande van vee te beroof, en daar is geglo dat die Hlubi’s hierdie strooptogte veel makliker as Europeërs kon stuit. Die belasting en die lokasie het saak gemaak omdat 7 sjielings op 25232 hutte die eerste inheemse inkomste was wat Natal in geld of vee geneem het, en omdat Langalibalele by die Boesmansrivier as ’n wag teen San-strooptogte geplaas is, nie as ’n gas nie. [3]
Op die 11de van April is die Natal Fire Assurance and Trust Company met ’n kapitaal van £10000 ingestel. Dit het ook as ’n bank opgetree, en omdat dit onbeperkte vertroue geniet het, is sy fondse vir ’n tyd vir alle doeleindes toereikend gevind. Die totale inkomste in die distrik in hierdie jaar was £14329 2s. 5d., teenoor £9267 12s. 4d. in 1848 en £6557 18s. 2d. in 1847. Ivoor het die vernaamste uitvoerartikel gebly, verkry deur handelaars uit die land oorkant die grens; sommige van die wol, botter, en huide het van oorkant die Drakensberge gekom. Die Natal Witness, eerste in Maart 1846 te Maritzburg uitgegee, het nog die dorp bedien. Natal het probeer om ’n katoenbedryf te begin en te ontwikkel en die aankoms van die nodige setlaars aan te moedig; Byrne se eerste skipslading was die begin van daardie aanmoediging, selfs al was die stukke nog nie op die grond nie. Die inkomste het saak gemaak omdat £14329 in ’n jaar wat ook £8831 in hutbelasting geneem het, ’n distrik gewys het wat begin betaal, en omdat ’n brandkantoor van £10000 Natal se eerste bank was. [3]
Derde Poort van die 23ste Mei, Porter se ontwerp, en Livingstone by Ngami — 1849
Noord van die Vaal, by ’n vergadering van afgevaardigdes van die verskillende partye wat op die 23ste van Mei by Derde Poort byeengekom en op unie ooreengekom het, is die wetboek gewoonlik die Drie-en-dertig Artikels genoem — opgestel en deur die volksraad te Potchefstroom op die 9de van April 1844 aangeneem, kort voor die verskuiwing van daardie party na die distrikte Lydenburg en Zoutpansberg — as ’n grondwet aangeneem. Inderdaad het die reëling wat toe gemaak is, nie tot konsolidasie gelei nie, sodat die meerderheid van die mense van Potchefstroom en Rustenburg feitlik nie meer van die drie-en-dertig artikels aanvaar het as wat hulle behaag het nie. Dié het die bepalings van die volksraad in Natal, gemaak voor hulle verskuiwing uit daardie land, nog as bindend op hulle beskou; terwyl die mense van Lydenburg en Zoutpansberg sulke bepalings verwerp het. Die gees van Pretorius was nog in die Soewereiniteit aan die gang al was Pretorius self oor die Vaal; sommige het selfs verklaar dat hulle die bewind van Moshesh verkies. Die invordering van die hulde, die heraanstelling van magistrate, en die raad van Maart was klein sake in vergelyking met die skikking van vrede onder die stamme. Derde Poort het saak gemaak omdat ’n grondwet van 33 artikels op papier aangeneem nog Potchefstroom en Lydenburg onder verskillende wette gelaat het, en omdat boere suid van die Vaal wat Moshesh verkies het, gesê het wat hulle van Warden se raad dink. [3] [3] [4]
Nadat die Neptune die skiereiland gevul het, kon die openbare gemoed nie weer draai na die vraag wat lank in beroering was nie, naamlik dié van die verkryging van ’n verteenwoordigende regering vir die Kaapkolonie. Porter se ontwerp het huis toe gegaan met Smith se depêche van die 29ste van Julie 1848. Grey het tyd geneem om dit te oorweeg. Eers op die 12de van Februarie van hierdie jaar het hy geantwoord, maar die aard van daardie antwoord was hoopvol. Op die vorige 31ste van Januarie is die ontwerpsgrondwet met sy bygaande stukke na die Lords of the Council for Trade and Foreign Plantations vir hulle oorweging en verslag verwys. Daardie liggaam sou sy jaar neem; teen Desember het dit nog nie ’n verslag voorgelees nie. Op die 20ste van Maart het Grey geskryf dat die mense van die Kaap duidelik moes verstaan dat ’n Britse mag nie in die kolonie gehandhaaf sou word met die doel om hulle teen invalle van die inheemse stamme op die grens te verdedig nie: die setel van regering en een of 2 hoofposte sou voortgaan om beman te word, en in die geval van ’n aanval van ’n beskaafde mag sou beskerming nie weerhou word nie, maar dit sou op die koloniste rus om vir hulle eie sekuriteit teen hulle bure te voorsien. Die Kaapstadse munisipaliteit, op sterkte van ’n vroeër waarskuwing van daardie aard, het nog harder om ’n aandeel in die regering van die land geroep en om die finale afskaffing van die raad “genoem Wetgewend.” Die 4 onamptelike lede se bedankings in die bandietemaande, en die vakante setels wat nie gevul kon word nie, het daardie raad sonder die middele gelaat om ordonnansies of begrotings deurgevoer. Verteenwoordigende regering is só nie net deur afstand en deur Downing Street se beraadslaging verhinder nie, maar deur die selfde Vereniging wat gewys het die koloniste kon as een volk optree. Die verwysing het saak gemaak omdat Porter se ontwerp van Julie 1848 nog by Trade and Plantations deur hierdie hele jaar gesit het, en omdat Grey se waarskuwing van die 20ste van Maart die Kaap gesê het dit sou sy eie grens moet beman as dit ’n parlement wou hê. [4]
In Augustus het dr. David Livingstone, met mnre. Murray en Oswell, die groot Meer Ngami bereik. Hulle het die sendingstasie Kolobeng op die 1ste van Junie gelaat en op die 4de van Julie by ’n groot rivier aangekom. Deur hierdie langs sy wal vir omtrent 300 myl te volg, het hulle die meer bereik en ontdek. ’n Sendeling by Eberfield in die Damara-land het inligting van die inwoners versamel en ’n kaart gemaak waarop die meer gewys is waar dit naderhand gevind is. Die ontdekking het ’n nuwe aansporing aan handelaars en aan dié wat in geografiese navorsing entoesiasties was, gegee; ’n deurgang deur die land wat deur die Transvaalse boere beset is, was daarom van die eerste belang. Ngami het saak gemaak omdat ’n meer 300 myl stroomaf van die 4de van Julie ’n pad deur Boereland oopgemaak het, en omdat Derde Poort se unie van die 23ste van Mei nou dwars oor daardie pad gesit het. [4]
Op die 3de van Desember het daar by Port Elizabeth, ter bevordering van die onderwysskema van biskop Aidan Devereux, 3 verdere priesters, 7 nonne, en 7 ander van laer rang geland, onder die nonne suster Marie-Gertrude — Amelia de Henningsen — naderhand as Notre Mère bekend. Die oostelike vikariaat, by pouslike bul in 1847 ingestel, het só die werkers ontvang wat Devereux Europa toe gegaan het om te verkry. Die eerwaarde G. Corcoran het by Port Elizabeth gewerk en die eerwaarde P. Hartigan by Uitenhage. In die weste het die Anglikaanse setel van Grey, en in die Soewereiniteit die kerksteen van Januarie en Murray van Maart, as die jaar se ander kerklike merke gestaan. Tussen die Keiskama en die Kei is die afgebrande sendingstasies herbou. Die landing het saak gemaak omdat 3 priesters en 7 nonne by Algoabaai was hoe die oostelike vikariaat van 1847 eindelik sy onderwysers ontvang het, en omdat Notre Mère se aankoms die jaar se laaste versterking was op ’n kus wat nog weier om die Neptune te land. [4] [4]