Boer History1720 aan die Kaap die Goeie Hoop: Delagoabaai-buitepos, vleisplakkaat, derde droogte-oes en Drakenstein-kerk
Derde droogte-oes en koringuitvoer onder honderd muids — 1720
Reëlings was skaars getref vir die lewering van koring na Indië, en van bone, ertjies en gepelde gars aan die tuiskepe, toe ’n reeks droë seisoene ingetree het. In 1718 was die oes swak, maar ’n klein hoeveelheid koring is nog uitgevoer. Dit was dieselfde in 1719. In 1720 is minder as honderd muids uit die land gestuur. Die derde droë jaar het dus uitwaartse graan tot ’n tekenbedrag verminder terwyl die nedersetting nog probeer het om die naam van uitvoer vir Batavia en die Indië-handel lewendig te hou. Die magazynen wat eens vyftienduizend vierhonderd muids in die drie oeste van 1714–1716 getel het, voordat die direkteure die amptelike koringprys tot tien sjielings en agt pennies per muid gesny het, het nou die jaar in ’n tweesyfer-uitvoer gemeet. [3]
Die tekort het bo-op veeverliese gesit wat kraal leeggemaak het sedert die bees- en skapesiekte van 1714 en die eerste strawwe perdesiekte van 1719. Burgers wat al gesien het hoe skaapgetalle met byna ses-en-vyftigduisend daal voor die private vleiskontrak van 1718, het nou ’n graanjaar dunner as enige van die twee voorafgaande swak oeste in die gesig gestaar. Kompanjie-magazynen en private skure het albei die seisoen in die kleinste uitwaartse koringtotaal van die droë reeks gemeet. Erertjies teen nege-en-twintig sjielings en bone teen vyf-en-twintig sjielings per muid, pryse vasgestel terwyl die Indië-koringhandel nog betwis is, kon nie ’n Tafelbaai-ruim vul wanneer die lande self misluk nie. [3]
Goewerneur Maurits Pasques de Chavonnes het nog ’n stil, kostebewuste bestuur gelei wat duur nuwe werke vermy het terwyl droogte en veeskaarste die raad gedruk het. Die 1720-oes het nog nie rys in die plek van brood vir die Kompanjie se eie mense afgedwing nie—daardie skerper rantsoenering hoort by die volgende jaar—maar dit het die derde seisoen van die droë reeks gesluit met uitvoer byna uitgedoof en geen verligting nog van die winterreëns wat eers ná 1721 sou verbeter nie. Boere wat in droogte gekla het, en wat ook gekla het wanneer oorvloedige reëns sterfte onder beeste gebring het wat jong gras eet, het in hierdie derde droë oes min gehad om te beredeneer behalwe die leë wa. [3] [9]
Die raad wat eens, saam met die burgers, beswaar gemaak het teen ’n vrye koringhandel na Indië, het nou byna niks gehad om selfs onder die beperkte stelsel te verskeep nie. ’n Honderd muids was nie ’n vrag nie; dit was ’n syfer wat op die boeke gehou is sodat Batavia die Kaap nog as ’n graanstasie sou sien. Binnelandse distrikte— Waveren, Drakenstein, Stellenbosch—het dieselfde droë reeks gedeel. Die buiteposte by Waveren, Saldanhabaai, Groenekloof en Klapmuts het nog nooit meer as sewe man elk gehou nie, en daardie dun wagte kon nie reën maak nie. [3]
Plakkaat teen lewende-diere-verkope aan uitlanders — 2 Julie 1720
Teen 1718 het slagvee so skaars geraak dat toe die kontrak om die Kompanjie van vleis te voorsien op veiling te koop aangebied is, daar nie ’n enkele bieër was nie. ’n Private reëling met Jacob van der Heiden het toe vleis op drie pennies per pond en lewende skape op twaalf sjielings en ses pennies elk gestel. Op die 2de Julie 1720 is die verkoop van lewende diere aan uitlanders by plakkaat verbied, en voortaan is geen skape aan boord van die Kompanjie se skepe gestuur nie. Vleis het nou tot drie-en-driekwart pennies per pond gestyg. [3]
Engelse kapteins was gewoond om beeste in aansienlike getalle te koop, hulle te slag en die vleis te sout. Hulle het ook gewoonlik ’n aantal skape weggeneem. Toe die verbod op hulle toegepas is, het hulle hard in Europa gekla, en die direkteure het opdrag gegee dat hulle so goed as moontlik behandel moet word. Die Julie-plakkaat het dus plaaslike slagvoorraad vir die Edele Kompanjie en die nedersetting beskerm ten koste van ’n staande wrywing met vreemde Indiamanne wat lank Tafelbaai as ’n goedkoop verversingstasie gereken het. Skape wat in hierdie tyd op openbare veiling verkoop is, het van elf sjielings en een pennie tot dertien sjielings en elf pennies geloop, een met die ander in ’n trop gereken, en trekosse van vier pond agt sjielings en vier pennies elk—pryse wat lewende uitvoer na ’n vreemde soutbend ’n drein gemaak het wat die magazynen nie langer kon dra nie. [3]
Van der Heiden het die sentrale private vleiskontrakteur gebly wie se Zonder End-verliese van Januarie 1719 al gewys het hoe grens-San-invalle dieselfde man kon tref wat die kasteel gevoed het toe openbare veiling misluk het. Sewehonderd stuks wat van daardie plaas weggedryf is, is nie teruggekry nie. Die 1720-verbod op lewende verkope aan uitlanders het die kring om oorblywende troppe stywer getrek sonder om nog oorvloed te herstel. Later verlof vir hom om vee van verre Khoikhoi te ruil, en die nog later intrekking van daardie verlof ná Drakenstein-klagtes van geweld, lê buite hierdie kalenderjaar; binne 1720 was die konkrete regsfeit die Julie-plakkaat en die einde van skaaplewering aan Kompanjieskepe. [3]
Die plakkaat het langs die interloper-reël gestaan wat al in werking was: gemagtigde Engelse kapteins kon nog ververs, maar hulle kon nie langer lewende beeste en skape ’n loopplank op loop nie. Ongecredentialeerde aanlopers is geheel gewaarsku om weg te seil. Tussen daardie twee lyne het die kasteel probeer om sy eie mense te voed, sy eie vate te sout, en genoeg teelvee op die skiereiland en die Zonder End-lope te hou om nog ’n droë jaar deur te sien. Van der Heiden se drie-pennies-kontrak van 1718 is al ingehaal deur die drie-en-driekwart-pennies-mark van Julie 1720. [3]
Delagoabaai as Kaapse afhanklikheid besluit — 1720
Nadat die Portugese Delagoabaai in 1692 verlaat het, het die Nederlandse Oos-Indiese Kompanjie in 1720 besluit om daardie hawe in besit te neem en ’n fabriek daar te stig. Dit was die bedoeling dat die stasie ’n afhanklikheid van die Kaapse regering sou wees, net soos Mauritius was. Belangrike sake moes vir verhoor na die Kaap gestuur word, en in alle sake behalwe die geringste moes daar ’n reg van appèl na die hooggeregshof by die kasteel die Goeie Hoop wees. [3]
Die besluit het oostelike kusambisie heropen ná die ontruiming van Mauritius en die batterywerke wat daardie eilandhoofstuk gesluit het. Delagoabaai het ’n hawe aan die suidoos-Afrikaanse kus gebied, ’n gehoopte handel in ivoor en ander binnelandse produkte, en ’n geregtelike band wat ernstige straf- en siviele sake onder Kaapse hersiening sou hou. Vir Chavonnes se raad het die projek ’n nuwe buitepos beteken om vanuit Tafelbaai te beman, te voorsien en te toesig, eerder as ’n eenvoudige vergroting van die skiereiland-nedersetting. Dieselfde raad wat Waveren, Saldanha en die vleiskrisis bestuur het, sou vir ’n verre baai nog leeg van Nederlandse messelwerk antwoord. [3]
Fabriekstatus onder Kaapse afhanklikheid het ook beteken dat die direkteure se keuse van 1720 vir die besettingsbevel die logistieke las op ’n kolonie geplaas het wat al kort van graan vir uitvoer en slagvee vir sy eie tafels was—’n uitbreiding in Europa besluit en deur ’n droogte-gedrukte verversingstasie opgevoer. Burgerraadslede het eers in 1719 verlof gevra om met die ooskus, Madagaskar en die Mascarenhas te handel, met Kaapse produkte teen slawe, ivoor en goudstof; die direkteure het eers gehuiwer. Die Kompanjie se eie fabriek by Delagoa was ’n ander instrument: ’n bemande afhanklikheid, nie ’n vryburger-vaart nie. [3]
Geregtelik het die skema die Mauritius-patroon nagevolg. Geringe geskille kon ter plaatse deur ’n klein hof beslis word; enigiets swaarder sou die kus langs na die kasteel reis. Daardie reëling het die hooggeregshof, die politieke raad en die fiskaal van die Kaap in die pad van watter geweld, skuld of handelsstryd ’n suidoos-Afrikaanse fabriek ook al kon kweek, geplaas. Binne kalender 1720 was die besluit en die voorhoede die geheel van die opgetekende werk; die baai self het nog op Nederlandse seile gewag. [3]
Kaap en Gouda arriveer; Willem van Taak as hoof gekies — laat 1720
Teen die einde van die jaar het die voorhoede wat uit die Nederlande gestuur is om die stasie te vorm, bestaande uit vier-en-veertig soldate en ’n paar ambagsmanne, in Tafelbaai aangekom in twee klein vaartuie, die Kaap en die Gouda. Die offisier wat as hoof van die ekspedisie aangestel is, is gou ná aankoms in Suid-Afrika oorlede, waarop die politieke raad ’n klerk op die Kaapse establishment, Willem van Taak van naam, as sy opvolger gekies het. ’n Raad is gekies om hom by te staan, en ’n klein hof van justisie is saamgestel. [3]
Die laatjaarse aankoms het die hele Delagoa-uitrusting in Kaapse waters gehou deur die res van 1720. Manne, voorrade en die twee klein vaartuie het onder kasteelgesag gelê terwyl Van Taak se aanstelling en die bystandraad en hof die ekspedisie ’n plaaslike regsraam gegee het voor enige seil na die baai. Die dood van die uit Nederland aangestelde hoof so gou ná aankoms het die Kaapse raad gedwing om uit sy eie klerklike geledere te bevorder eerder as om op ’n vervanger uit Europa te wag. ’n Klerk van die Kaapse establishment was goedkoper en nader as ’n nuwe kommissie van die Here Sewentien. [3]
Vier-en-veertig soldate en ’n paar ambagsmanne was ’n beskeie besettingsmag vir ’n hawe lank leeg van Europese garnisoen, tog het hulle die skaal van vroeëre klein-stasie-proewe geëwenaar. Die klein hof en bystandraad het aangedui dat die direkteure meer as ’n verbygaande handelskamp bedoel het: selfs voor vertrek is Delagoa as ’n geregtelike afhanklikheid georganiseer wie se ernstige sake terug na die kasteel sou loop. Die werklike vertrek uit Tafelbaai op die 14de Februarie 1721, met die klein vaartuig Zeelandia in geselskap, val in die volgende kalenderjaar; binne 1720 was die opgetekende werk aankoms, opvolging en samestelling van die party. [3]
Om daardie party te voorsien uit ’n nedersetting wat pas lewende-diere-verkope aan uitlanders verbied het en onder ’n honderd muids koring uitgevoer het, was self ’n politieke daad. Dieselfde magazynen wat skape van Kompanjieskepe weerhou het, moes nog soutvleis, beskuit en gereedskap vind vir vier-en-veertig soldate gebind vir ’n leë baai. Chavonnes se spaarsame raad het die direkteure se bevel aanvaar sonder om tuis ’n duur nuwe werk oop te maak. Die twee klein vaartuie het in Tafelbaai deur die laaste weke van die jaar gelê onder ’n klerk nuut tot bevel verhef. [3] [9]
Somervlote, uitgebreide handel en interlopers — omstreeks 1720
Nadat die vrede van Utrecht van 11 April 1713 ’n twaalfjarige Franse oorlog gesluit het, het die Kompanjie besluit om sy handel te vergroot, en skepe van die eerste klas wat van tweehonderd-en-tagtig tot driehonderd-en-vyftig man elk gedra het, is gou gebou. Ná 1715 was die getal persone wat die Kaap elke jaar besoek het, veel groter as tevore. Gedurende die vyftien jaar van 1 Januarie 1700 tot 31 Desember 1714 het duisend-en-sewe skepe in Tafelbaai aangedoen, of gemiddeld sewe-en-sestig per jaar. Hiervan was seshonderd-drie-en-tagtig Nederlands, tweehonderd-en-tagtig Engels, ses-en-dertig Deens, ses Frans en twee Portugees. [3]
Gedurende die tien jaar van 1 Januarie 1715 tot 31 Desember 1724 was die getal wat aangedoen het agthonderd-een-en-sewentig, of gemiddeld sewe-en-tagtig per jaar. Hiervan was seshonderd-vyf-en-veertig Nederlands, honderd-twee-en-negentig Engels, sewentien Frans, tien Deens, vier Portugees en drie Vlaams. Kalender 1720 het in die middel van daardie besiger dekade gesit: meer rompe, meer monde, en ’n vleisplakkaat wat elke vreemde kaptein se verversingsbrief ’n saak vir die raad gemaak het. [3]
Die Kompanjie se skepe het in Tafelbaai byeengekom om in ’n vloot na Europa terug te keer. Die stadigste seilers is eers uit Batavia weggestuur en het gewoonlik in Januarie aangekom. Dan het die Ceylon-eskader gekom, en laaste die laat skepe uit Batavia. Hulle het probeer om Tafelbaai teen die einde van Maart of begin April te verlaat. Die somervloot van twintig tot dertig groot skepe, soms met Engelse vaartuie in geselskap, het gewoonlik na Europa handelsware vervoer wat van vyf tot sewehonderdduisend pond sterling gekos het. Die wintervloot was veel kleiner, dikwels net drie of vier skepe. [3]
Die Engelse regering het beswaar gemaak teen hulp wat vroeër aan private handelaars aan die Kaap verleen is, en ’n reëling is tussen die Here Sewentien en die direkteure van die Engelse Kompanjie getref dat geen van die twee interlopers enigiets hoegenaamd in hulle hawens sou toelaat nie. Gevolglik, wanneer ’n Engelse vaartuig aankom, tensy haar meester ’n koninklike kommissie of behoorlike geloofsbriewe van die Oos-Indiese Kompanjie kon toon, is sy gewaarsku om dadelik te seil, en geen omgang met die wal is toegelaat nie. Vlaamse skepe wat vir voorrade ingeloop het, is op dieselfde wyse behandel. Kalender 1720 het dus hoër wettige verkeer met ’n harde lyn teen ongecredentialeerde aanlopers gekombineer, selfs terwyl die Julie-vleisplakkaat verhoudings met gemagtigde Engelse kapteins wat lewende vee wou hê, gespanne gemaak het. [3]
Chavonnes se stille regering en Pieter Rocques as dispensier — 1720
Maurits Pasques de Chavonnes, gebore in Den Haag op die 23ste Julie 1654, seun van Pierre, markies de Chavonnes, het nog die kasteel gehou in die sewende jaar van ’n goewerneurskap wat begin het met sy aankoms op die 28ste Maart 1714. Hy was militêre goewerneur van Bergen-op-Zoom en ’n brigadier van die State-Generaal voordat die vrede van Utrecht die Republiek in staat gelaat het om hom te ontbeer. Pensionaris Heinsius se aanbeveling het hom na die Kaap as goewerneur en buitengewone raadslid van Indië gestuur. Hy was die teenoorgestelde van verkwistend, eenvoudig in sy persoonlike smaak, en spaarsaam in bestuur omdat die direkteure hom beveel het om te bezuinig en omdat uitgawes aan die Kaap al inkomste oorskry het. [8] [9]
Hy het ’n huur op grond vir veelope, seëlregte op regsdokumente, ’n belasting op wyn wat deur boere gepars is, en ander fiskale ergernisse ingevoer, en hy het openbare werke verminder, selfs geweier om die kanaalbrûe in die Heerengracht te laat herstel. Die maatreëls was in hulleself ongewild, tog het hy die agting van die burgers behou deur die mes geleidelik te gebruik. In 1720 het dieselfde stille styl nog die raad bepaal: geen duur nuwe fabriceerwerk by die kasteel nie, ’n vleisplakkaat in plaas van ’n nuwe kontrakveiling, en ’n Delagoa-ekspedisie as ’n direkteursbevel aanvaar eerder as as ’n plaaslike gedenkteken. [3] [9]
Die raad om hom in hierdie jaar het nog Abraham Cranendonk as sekunde en Adriaan van Kervel as sekretaris van die politieke raad ingesluit, die pos wat Van Kervel sedert 1719 beklee het. Die onafhanklike fiskaal het Cornelis van Beaumont gebly. Daardie name het al deur Noodt se besoek, die stapelantwoorde en die eerste twee droë oeste gesit. Kalender 1720 het geen sterfte en geen nuwe kommissie aan die kop van die tafel bygevoeg nie; dit het werk bygevoeg: ’n Julie-plakkaat, ’n laatjaarse besettingsparty, en ’n landelike kerk om voltooid te sien. [3] [9]
Die goewerneur se seun Pieter Rocques de Chavonnes (ook gestel Pieter Rochus), gebore in die latere 1690’s, het sy Kompanjie-loopbaan begin terwyl sy vader die Kaap gehou het. In 1717 het hy in die Weeskamer gesit; in 1720 het hy as dispensier gedien. Die pos het ’n Chavonnes-naam oor die uitreiking van voorrade geplaas in dieselfde jaar dat magazynen koring in tiene van muids getel en skape van die Kompanjie se eie skepe weerhou het. ’n Godsdienstige, onopvallende goewerneur en ’n seun in die dispensary het saam gemerk hoe ver die familie in die kasteel se gewone masjinerie gevestig het. [8] [9]
Orrel vir die Kaapse kerk ingeteken — 1720
In die kerk het sake ’n bevredigende aansig aangeneem onder ds. D’Ailly as eerste of hoofpredikant van die Kaap. Die rektor van die skool was ’n geordende predikant wat lank in ’n beperkte hoedanigheid gedien het; hy sou eers op 15 Junie 1721 sy eerste bystanddiens in die kerk hou, maar die gemeente se fabriceerwerk en musiek het ’n jaar vroeër gevorder. In 1720 het sommige persone die nodige fondse vir die aankoop van ’n orrel vir gebruik in die kerk ingeteken. [3]
Die orrelintekening het ’n vrywillige burger- en Kompanjiedienaar-belegging in Tafelvallei-erediens gemerk terwyl droogte en vleisskaarste wêreldlike plakkate oorheers het. Dit het nie die gerangskikte sitplekke en straatvoorrang-twiste verander wat nog amptelike lewe gestruktureer het nie—dieselfde voorrang wat mev. van Cranendonk se bank en koets teen Noodt s’n in 1718–1719 gestel het—tog het dit ’n permanente musiekinstrument by die hoofgemeente gevoeg op ’n oomblik toe binnelandse kerke mure voltooi het en toe die kasteel se aandag ook na Delagoa-inpak en vreemde verversingsreëls geloop het. [3] [9]
Kerkfinansies aan die Kaap het al landelike bouwerk deur lenings onderlê. Dieselfde konsistorie wat groot somme na Drakenstein en Stellenbosch-fabriceerwerk kon leen—meer as negeduisend driehonderd pond wat toe tot die Kaapse konsistorie se krediet gestaan het toe die Stellenbosse vervangingskerk begin is—het nou private intekenaars ’n orrelfonds in die hoofstad sien voltooi. Die jaar het dus ’n metropolitaanse musiekverbetering met die voltooiing van ’n landelike kerk gepaar wie se befondingsmengsel sedert 1717 bymekaargekom het. [3]
Chavonnes self was ’n godsdienstige man wie se joernaalinskrywings om godslasteringvonnisse, droogteklagtes en ’n sluitvers van stille rus en weldoen gedraai het. ’n Orrel in die Kaapse kerk het by daardie temperament beter gepas as ’n nuwe battery of ’n herstelde Heerengracht-brug. Die instrument was ’n burgerintekening, nie ’n Kompanjiewerk nie, en dit het die goewerneur se bezuinigingsopdragte onaangeraak gelaat. [3] [9]
Drakenstein-kerkgebou voltooi en ingewy — Junie 1720
Ds. Petrus van Aken, deur die direkteure as predikant van Drakenstein aangestel, het in Augustus 1714 aangekom en die plig dadelik oorgeneem. In 1717 is ’n begin gemaak met die bou van ’n kerk te Drakenstein. Planne wat deur Van Aken en die kerkraadslede ingedien is, het die goedkeuring van die politieke raad in Maart 1717 ontvang. In Junie is ’n stuk grond waarop die kerk by die Bo-Paarl later gestaan het, groot vyf morgen en honderd-en-vyftig vierkante voet, opgemeet deur Evert Walraven Cochius, die regeringsingenieur en landmeter. Dit het noord tot die Drakenstein-pastorie gestrek, oos tot die Bergrivier, suid tot die plek van David Senechal, en wes tot die waenspad. ’n Kerkhof is in die vorm van ’n vierkant afgemerk, elke sy vyf-en-dertig vierkante roede, en in die middel is besluit om die kerk te bou, in die lengte noord-suid. [3] [8]
Op die 6de September 1718 is die eerste klippe gelê deur monsieur du Toit, gevolg deur die kerkraadslede en twee heemrade, Francois du Toit en Jacob Theron; dan die oud-ouderlinge Pieter de Villiers, Claude Marais en Pieter Rousseau, asook die oud-diakens Paul Roux, Hercules des Pres en Pieter Taillefert. Die fondse het gekom uit ’n nalatenskap van £208 6s. 8d. vir die doel bemaak deur Henning Huising, £314 8s. 6d. by die regering hier vir liefdadigheidsdoeleindes gelaat deur individue in die vloot onder die goewerneur-generaal Van Hoorn, £698 12s. 2d. geleen deur die konsistorie van die Kaap, en £715 12s. 6d. deels deur spesiale kollektees en deels deur gebruik van die armefonds ingesamel. Die gebou is in 1720 voltooi en in Junie 1720 ingewy. [3] [8]
Die vensters van die nuwe kerk is ingesit deur die Kompanjie se glasiermeester, Willem Dempers van Middelburg. Daar was geen houtvloer nie; die grond is verhard en skoon gehou deur sand wat voor elke diens daarop gestrooi is. Tot 1720 is bierglase en ’n slopkom vir ’n nagmaaldiens en ’n doopvont gebruik; hierna is ’n silwer stel gemagtig om gemaak te word. Voordat die kerk voltooi is, is bevind dat daar nie genoeg banke vir die dames was nie, omdat mans en vroue apart gesit het. Elke dame moes haar eie sitplek bring. Die eerste ry naaste aan die preekstoel is vir die vrouens van kerkraadslede en heemrade in amp opsygesit; die volgende vir vrouens van oud-kerkraadslede en heemrade; dan ou dames en fatsoenlike persone. Alle ander is in orde deur die koster geplaas. Vier sjielings en twintig pennies is betaal vir elke stoel wat in die koster se sorg geplaas is, die helfte na herstelwerk en die helfte aan die koster, en elke stoel moes die eienaar se naam duidelik daarop gemerk hê. [8]
Voltooiing het ’n driejarige fabriceerveldtog gesluit wat deur die raad se slawe-arbeiddebat van 1717, die vleiskrisis en Noodt-besoek van 1718, en die Zonder End-inval en perdesiekte van 1719 geloop het. Drakenstein het nou ’n voltooide en ingewyde kerk besit terwyl Stellenbosch nog ’n vervanging vir die deur brand vernietigde struktuur opgerig het, gefinansier uit die armefonds, kollektees, ’n groot Kaapse konsistorie-lening, en ’n lotery waarvoor die direkteure verlof gegee het. Wanneer Paul Roux later sterf, sou die konsistorie om ’n ander Franse sieketrooster vra vir sommige vyf-en-twintig of ses-en-twintig ou mense wat nie Nederlands verstaan het nie—’n versoek wat die raad in Februarie 1723 sou weier. Binne 1720 was die institusionele feit die voltooide en ingewyde gebou self. [3] [8]
Constantia-wynreputasie te midde van mislukte monstervuitvoere — 1720
Die wyn wat by Constantia gemaak is, het ’n goeie reputasie in Europa behou. Johannes Colyn, die eienaar van die plaas in daardie tyd, het jaarliks van tien tot twaalf leggers rooiwyn geproduseer, waarvoor hy £16 13s. 4d. per legger ontvang het, en omtrent twintig leggers witwyn, wat hy geredelik teen £10 8s. 4d. verkoop het. Daardie private pryse het in teenstelling gestaan met die direkteure se monsterprogram van half-aams wat aan die Kaap gevul en vir beoordeling teruggestuur is, wat nie beter as vroeëre amptelike wynproewe geslaag het nie. [3]
Stapelproewe wat ná die raad se 1717-antwoorde aan die direkteure beveel is—tabak onder Cors Hendriks, indigo met ’n Bataviase kenner, sywurmeiers uit Persië en Bengale, olywe—het al in 1719 gewys hoe swak eksotiese gewasse by gewone Kaapse gronde en winde pas. Hendriks het die gronde veroordeel ná ’n toer en nadat plante wat op twee morgen by Rustenburg, Rondebosch en in die Kompanjietuin uitgeplant is, ’n slegte smaak van wind en son gekry het. Kalender 1720 het geen vars metropolitaanse kenner-sukses bygevoeg om daardie oordele om te keer nie; die duursame kommersiële wynverhaal het Constantia se private rooi en wit onder Colyn gebly, nie die mislukte monstervate wat vir Amsterdam- en Batavia-proe gestuur is nie. [3]
Chavonnes se wynbelasting op boere se persings het nog as een van die stille fiskale ergernisse van die bestuur geloop. Dit het nie Colyn se Europese reputasie geraak nie, en dit het ook nie die afgekeurde half-aam-monsters drinkbaar gemaak nie. Gewone Kaapse wyn het ’n vloot- en hospitaalstapel teen veel laer syfers gebly—ses pond per legger vir die vloot en agt vir die hospitaal in die monsterjare—terwyl Constantia meer as dubbel daardie tariewe op die private mark ingepalm het. [3] [9]
Graan, vleis en wyn het dus in verskillende rigtings deur die jaar getrek. Koringuitvoer het byna verdwyn; lewende diere is by plakkaat van vreemde kopers afgesluit; Constantia het nog premie-leggers ingepalm. Chavonnes se regering het uitgawes laag en eendrag hoog gehou terwyl daardie ongelyke kommoditeitslyne bepaal het wat die nedersetting wel en nie kon verskeep nie. Die derde droë oes en die Julie-vleisreël was die jaar se skaarstes; Colyn se tien-tot-twaalf rooi en twintig wit was sy oorblywende luukse. [3]
Hugenote-sterftes, ’n Kaapse bakker en ’n kerkbemaking — 1720
Twee van die drie de Villiers-broers wat op die 6de Mei 1689 in die Sion van naby La Rochelle aangekom het, uitgestuur vir hulle kennis van die wingerd, is in hierdie jaar oorlede. Pierre de Villiers, wat met vrou en kinders aan die voet van die Paarlberg te Drakenstein gewoon het en met Elizabeth Taillefert, dogter van die vlugteling Isaac Taillefert, getroud was, is op die 22ste Januarie 1720 oorlede. Abraham de Villiers, wat op die 5de Oktober 1689 met Susanne Gardiol van de la Costé, Provence, getroud is, is op die 31ste Maart 1720 oorlede. Abraham was een van die eerste diakens van die Franse gemeente, ’n heemraad, en kaptein van die burger-kavalleriekorps te Drakenstein; hy het slegs dogters gelaat. Susanne het later met Claude Marais gekontrakteer, die huweliksvoorwaarde wat by die volgende jaar hoort. [8]
Ander Franse huishoudings het in dieselfde kalender gesluit of is beskryf. Cecilia D’Atis, weduwee van Hercules des Pres sr., wat in 1700 met die Drakenstein-landbouer Pierre Robert Dumont getroud is, is op die 15de November 1720 oorlede terwyl sy op die plaas Soetendal in Drakenstein gewoon het. Jean Roi van Provence, wat in 1712 met Maria Catherina le Febre, weduwee van Gabriel le Roux, getroud is, is in 1720 oorlede. Jean le Sage van Dieppe, op die 31ste Oktober 1717 te Drakenstein met Margaretha de Villiers getroud, is omstreeks 1720 oorlede. Jacques Bisseux van Picardië, wat in 1696 as vryman in die Vosmaar gekom het, word in 1720 as bakker beskryf; hy sou eers in 1723 in die Kaapstadse kerkhof begrawe word. [8]
Zacharie Vlantior het in ’n testament gedateer 1720 en later op die 22ste Augustus 1731 ingedien, homself as ’n ou man sonder familie of vriende beskryf, en sy eiendom aan die Drakenstein-kerk gelaat op voorwaarde dat hulle hom gedurende sy leeftyd onderhou. Die bemaking het ’n eensaame vlugteling se laaste boedel aan dieselfde gemeente gebind wat in Junie sy nuwe gebou ingewy het. Johannes Guillaume de Grevenbroek se vroeëre testament van die 3de Februarie 1714, wat vir Pierre de Villiers ’n goue ring met granate gelaat het as erkenning van vriendelikheid vroeër van sy geloofsgenote in Frankryk ontvang, het nou op ’n dooie man se naam gesit. [8]
Daardie sterftes en die Junie-inwyding het saam gemerk hoe ver die Franse gemeente ’n Kaapse instelling geword het wat Nederlands in die kerk praat terwyl ’n handjievol bejaardes nog Franse troos nodig gehad het. Abraham se kavallerie-kapteinskap en heemraadsetel, Pierre se Paarlvoet-plaas, Bisseux se Kaapstadse bakkery, en Vlantior se kerkbemaking was die jaar se Hugenote-feite: nie ’n nuwe vlugtelingvloot nie, maar die sluiting van die eerste geslag binne ’n voltooide Drakenstein-skip wat deur die Kompanjie se Middelburgse glasiermeester beglas is. [3] [8]