Boer History1788 aan die Kaap die Goeie Hoop: Eerste Mosselbaai-koring, Plettenberg-hout, April-verdragte en drie wrakke
Vierde jaar van ’n soldaat-goewerneur: geërfde stoele — 1788
Kalender 1788 het oopgegaan met Cornelis Jacob van de Graaff al in die eerste stoel, ’n luitenant-kolonel wie se eerste artikel was om die burgers tot kalmte te herstel en wie se tweede was om die baai te bewapen. Johan Isaac Rhenius het nog die tweede stoel van Augustus 1786 gesit, nadat Pieter Hacker op eie versoek uitgetree het. Die fiskaal se kantoor het nog ’n vakature van Mei 1785 gesit, ’n raadslid wat voorlopig waargeneem het nadat Jan Jacob Serrurier na ’n graf gegaan het, met Willem Cornelis Boers al van April 1783 af van daardie stoel af. Die hooggeregshof, in Maart 1786 hervorm, het nog ses dienaars van die Kompanjie en ses burgers gesit, met die sekunde benoem om voor te sit, en met Christiaan George Maasdorp, Gerrit Hendrik Meyer, Jan Coenraad Gie en Hendrik Justinus de Wet nog op die burgerses geskryf. Die prys-en-werke-raad van drie en drie het nog van die eerste af ’n mislukking gesit: die amptenare en burgers kon nie vriendskaplik saamwerk nie, en die oes van 1785 het dit geen prys gegee om vas te stel nie. Januarie het dus oopgegaan op ’n soldaat al in die Kasteel, op ’n Indië-diens-sekunde, op ’n fiskaal nog vakant, op ses en ses al sittend, en op ’n raad wat nooit ’n muid geprys het nie. [3] [7] [9]
In die land het die geërfde stoele nog gesit toe Januarie oopgegaan het. Hendrik Lodewyk Bletterman het nog Stellenbosch en Drakenstein gesit. Constantyn van Nuld Onkruydt het nog Swellendam gesit. Maurits Herman Otto Woeke het nog van Oktober 1786 ’n hof op die Sondagsrivier gesit, met ses heemrade van Julie, met grense in die weste deur die Gamka tot by die Swartberg, daardie reeks tot by die Gamtoos, en die Gamtoos tot by die see, in die ooste deur die Groot-Vis, en in die noorde slegs die baken wat Van Plettenberg op die Seekoe geplaas het, en met Adriaan van Jaarsveld op daardie raad sowel as op die oostelike bevel. Christoffel Brand het nog die winterhawe gesit. Justinus van Gennep het nog die vlootinrigting gesit. Kolonel Robert Jacob Gordon het nog die garnisoen gesit wat hy in Februarie 1780 geneem het, nou met kolonelsrang oor die nasionale bataljon van omtrent seshonderd. Kaptein Carel Matthys Willem de Lille het nog ná Gordon gesit. Majoor Philip Herman Gilquin het nog die werke gesit wat hy sedert Junie 1779 gerig het. Die buiteposte by Saldanhabaai, Groenkloof, Klapmuts, Zonder End, Buffeljagtsrivier en die houtkapperspos by Zwartrivier in Outenikwaland is nog in stand gehou toe die jaar oopgegaan het, die laaste van hulle op die punt om ’n verskuiwing te sit. Januarie het dus oopgegaan op drie drostdye sittend, op ’n Switserse regiment al vir Colombo genoem, en op ’n soldaat wat die burgers nog as soldate geneem het wat moes gehoorsaam. [3] [9]
Die preekstoele van die openingsjaar het die name gesit waarop die derde jaar gesluit het. Ds. Johannes Petrus Serrurier van Hanau en ds. Christiaan Fleck het nog die Kaapse kerk gesit, met ds. Helperus Ritzema van Lier nog derde van September 1786. Stellenbosch het nog ds. Meent Borcherds van daardie selfde September gesit, ds. Philip Kuys al dood van Februarie 1785, ds. Robert Nicholas Aling nog alleen op Drakenstein. Waveren het nog ds. Johannes Abraham Kuys gesit. Swartland het nog ds. Petrus van der Spuy, junior van April 1786 gesit, ds. Daniel Goldbach al dood van Maart 1783. Die Lutherse preekstoel wat Andreas Kolver op die 10de van Desember 1780 oopgemaak het, het nog in Martin Melk se Strandstraat-kerk gesit, deur die gemeente betaal, sonder ’n stuiver uit die Kompanjie se kis. Graaff-Reinet, soos Swellendam, het nog slegs ’n sieketrooster gehad, wat ook skoolmeester was, en het nog nie ’n predikant gesit nie. Januarie het dus oopgegaan op drie Gereformeerde preekstoele in die dorp, op vier landkerke gevul, en op ’n genoemde derde drostdy sonder ’n kerkraad. [3]
Uitwaarts het die landregime nog op die 14 November 1780-name oopgegaan. Die Visrivier langs sy hele benedeloop het die koloniale grens gebly, met die Zuurveld op papier by die Kompanjie se besittings gevoeg. Note, nie spesie nie, het nog die Kasteel se wissels ná die 30ste van April 1782 ontmoet. Klein Parys het nog die Plein en Dorpstraat gesit ná Pondicherry se inskeping van April 1784. Die oes van 1785 het heeltemal misluk; die lang droogte het in 1786 opgebreek; meel uit Europa en rys uit Java is daardie jaar nog ingevoer om werklike hongersnood af te weer; en ’n oorskot van graan het nou die magasyns van die openingsjaar gesit, soos dit hulle in 1787 gesit het. Die Amsterdam-battery het voltooi gesit, kanonne in Februarie 1787 gemonteer, en ’n barsproef op die 23ste van daardie maand: twee dood, vyf erg gewond, die goewerneur lig beseer. Roggebaai het ’n nuwe battery gesit. Chavonnes het byvoegings gesit. Die Franse lyne van 1781 het ’n versterking gesit. Die Kompanjie se skuld het byna sewe miljoen pond sterling gesit. ’n Verdrag van noue verbond met Frankryk het van November 1785 gesit. In die Nederlande is die stadhouer prins Willem V, in 1786 verwyder, in Junie 1787 deur ’n Pruisiese leër herstel ná die arrestasie van die prinses van Oranje by die Haag. Die eerste stoel het nog ’n ampswoning in die kasteel, ’n huis in die tuine, ’n buiteplaas by Nuweland, koetse en perde, die opbrengs van Visser’s Hok, en tafeltoelaes gesit, met salaris en byvoordele van omtrent £3,650 plus ’n spesiale £1,500 ’n jaar. Hester Cornelia Reynet, Sebastiaan, Anna Geertruida, Agneta Clara en Nicolaas het nog die huise gesit. Perde het nog die Stalplein-stalle gesit — sommige bronne sit honderd-en-dertig, ander driehonderd. Januarie het dus oopgegaan op ’n Kasteel wat ’n battery beproef het en nog ’n oorskot gesit het, op ’n grensdistrik wat ’n hof sit en nog nie ’n kerkraad nie, en op ’n soldaat wat kanonne en perde beter as ’n prys bemeester het. [3] [7] [9]
Die drie Kaapse name wat nog in Amsterdam gehoor is — Jacobus van Reenen, Barend Jacob Artois en Nicholas Godfried Heyns — het nog in Holland gesit, met Tieleman Roos al dood. ’n Laaste memoriaal is op die 10de van Mei 1785 deur die burgers se afgevaardigdes voor die State-Generaal gelê. Die Vergadering van Sewentien het op die 28ste van Julie 1785 veranderinge aangekondig. ’n Nuwe deputasie het in Maart 1785 vertrek, en het onder mekaar begin twis — Hillegard Mulder en Marthinus Adriaan Bergh onder hulle — wat in die Hollandse pers geskryf het, met hulle prinsipale in Kaapstad wat die oordrag van fondse gestop het, en met die State-Generaal wat hulle die koue skouer gegee het. Al die regeringsliggame in die Nederlande was nog ooreengekom dat die stelsel so ingevoer ’n billike proef moes hê. Geen verdere regstelling het ’n State-Generaal-tafel gesit nie. ’n Sweed met die naam Andries Stockenstrom het nog van 1786 ’n klerk se lessenaar in Kaapstad gesit. Januarie het dus oopgegaan op twee burgerdeputasies nog in die Nederlande nadat ’n laaste memoriaal al gelê is en ’n Sewentien-stuk al beproef is, en op ’n Kasteel wat ses en ses in stoele gesit het sonder om ’n prys te sit. [3] [9]
Würtemburg sit die baai; April-verdragte — 1788
Teen die einde van 1787, in die somer van 1787–88, het die regiment van Würtemburg — ’n liggaam huursoldate tweeduisend sterk — by die Kaap aangekom om die Switserse regiment van Meuron te vervang, wat na Colombo moes gaan. Die garnisoen het ook die nasionale bataljon onder kolonel Gordon ingesluit, omtrent seshonderd sterk, en vierhonderd ingenieurs en artilleriste. Januarie het dus oopgegaan op tweeduisend Duitse huursoldate al op ’n baai genoem wat Meuron sedert Februarie 1783 gesit het, op Gordon se seshonderd langs hulle, en op vierhonderd ingenieurs en artilleriste op Gilquin se werke. Die tweeduisend wat die bewindhebbers as staande garnisoen genoem het, het nou eindelik as Würtemburg plus Gordon plus die kanonne gesit. Meuron het ’n vervanging gesit. Colombo het as daardie regiment se volgende pad gesit. Die vierde jaar het op daardie swaarder muur oopgegaan. [3] [9]
Toe Würtemburg die dorp gesit het, was die militêre posisie van die Kaap die Goeie Hoop in ’n beter toestand as wat dit baie lank was. Van de Graaff het dit bereik ten spyte van die aanhoudende kritiek op sy meer ambisieuse skemas deur ’n raad wat sy militêre visie nie kon deel nie. Die Amsterdam-battery het gemonteer, gebars, en nog daar gesit. Roggebaai het ’n nuwe werk gesit. Chavonnes het byvoegings gesit. Die Franse lyne het versterk gesit. Rooihitte-skote het die oefeninge gesit. Tweeduisend Würtemburgers het die dorp gesit. Gordon se seshonderd het saam met hulle gesit. Vierhonderd ingenieurs en artilleriste het die werke gesit. Die swak kolonie het, op papier en in aarde, ’n garnisoen gesit wat ’n Europese vyand kon weerstaan. Die eerste stoel se tweede artikel — om die baai te bewapen — het nader aan klaar gesit as toe hy aan wal getree het. [3] [9]
’n Groot garnisoen van vreemde huursoldate is deur die Kompanjie se offisiere in Kaapstad in stand gehou. Hierdie soldate was meestal Duitse en Switserse avonturiers. Würtemburg het Duits gesit. Meuron het nog Switsers gesit tot die vervanging klaar was. Gordon se nasionale bataljon het Hollands gesit. Die Kompanjie se kis het die soldy gesit. Die jaarlikse uitgawe het nog die inkomende inkomste met omtrent £90,000 oorskry. Openbare uitgawe, of die geld uit die Kompanjie se kis vir alle doeleindes by die Kaap, het nou ’n som van eerder meer as £120,000 ’n jaar bereik. Winste op die verkoop van goedere uit die Kompanjie se winkels was nog gemiddeld omtrent £6,200. Daar was dus ’n tekort van byna £92,000 ’n jaar om goed te maak, en die Kompanjie was in dié tyd byna hopeloos insolvent. Haar skuld in 1785 was byna sewe miljoen pond sterling. Die vestingswerke het die eerste stoel se ware meesterskap gesit; die huursoldy het die tekort gesit. Klein Parys het nog die Plein gesit, en Meuron was nie Pondicherry se gelyke as openbare vermaak nie. Tweeduisend Würtemburgers het nou daardie vermaak se stoele gesit. Daar is van die onderdane van die hertog van Württemberg gesê dat die helfte toneelspelers, vedelaars en soldate was, die helfte bedelaars. Dié wat by die Kaap gedien het, het êrens tussenin gesit, en hulle het die goewerneur — en dus die Kompanjie — baie geld gekos. Waar Van Plettenberg se gaste Franse offisiere was, het Van de Graaff sy huise vir hulle Duitse opvolgers oopgemaak. Die Württembergers was minder opwindende dansers as die Pondicherry-manne, en veel beter drinkers. Byna al hulle offisiere het welklinkende adellike name gedra. Die bevelvoerder van die regiment, kolonel von Hügel, het ’n groot vriend van die goewerneur geword. Die eerste stoel het nog perde as ’n stokperdjie gesit terwyl die batterye gesit het. Sebastiaan het nog die vinnigste van hulle voor ’n ligte twee wiel-vlieg gespan, verby burgers gejaag wat in die skadu van die eike op Gentleman’s Walk gesels het. [3] [7] [9]
In April 1788 is ’n verdrag van wedersydse verdediging tussen die regering van Engeland en die State-Generaal aangegaan, en in dieselfde jaar is ’n drievoudige verbond tussen Groot-Brittanje, Pruise en die Nederlande gesluit. Die inwoners van die Nederlande was in twee partye verdeel, waarvan die een demokratiese regering en verbond met Frankryk voorgestaan het, die ander die regering van die stadhouer en verbond met Engeland. Die eerste hiervan was in 1785 oppermagtig, en in November van daardie jaar is ’n verdrag van noue verbond met Frankryk gesluit. Junie 1787 het ’n arrestasie op ’n prinses by die Haag geskryf, ’n Pruisiese leër op daardie arrestasie, en ’n herstelde stadhouer op ’n Kompanjie wie se goewerneur-generaal se mag groter was as ooit tevore. April het dus Engeland op die herstelde stadhouer se verbond geskryf, en Pruise en die Nederlande op dieselfde stuk. Die Kaap het nog ’n Franse verdrag van November 1785 op die boeke gesit terwyl dit ’n Engelse verdrag van April 1788 oor die eerste stoel se beskermheer gesit het. Franse skepe het nog in Tafelbaai en Simonstadbaai aangedoen. Engelse skepe het nog aangedoen. Die reede het nog aan albei verkoop. Die vierde jaar het dus twee verbande op een verversingstasie gesit, en ’n soldaat gesit wat die stadhouer se gunsteling was onder die verbond wat nou na Engeland gewys het. [3] [9]
Die bewindhebbers wou die goewerneur ontslaan, maar die stadhouer, by wie hy ’n gunsteling was, wou nie toestem nie. April se Engelse verdrag het dus ’n dikker skild oor die eerste stoel gesit. Die soldaat wat met die stadhouer se vertroue gekom het, het nog daardie vertroue gesit nadat ’n Pruisiese leër sy beskermheer teruggeplaas het en nadat Engeland ’n verdrag van wedersydse verdediging met die State-Generaal gesit het. Die raad het nog kritiek op ambisieuse skemas gesit. Die burgers se afgevaardigdes het nog onbetaald en koudgeskouer gesit. Die eerste stoel het nog gesit. Die herstelde stadhouer sou hom nie afhaal nie. Die vierde jaar het dus oopgegaan op Würtemburg se tweeduisend, op Gordon se seshonderd, op vierhonderd ingenieurs en artilleriste, op ’n baai beter bewapen as wat dit baie lank was, en op ’n April-stuk wat die stadhouer na Engeland gewys het terwyl Franse vlae nog water in die baai geneem het. [3] [9]
Avenhoorn verloor — 16–17 Mei 1788
Gedurende die vyf jaar 1785–9 was die gemiddelde getal skepe wat in Tafelbaai aangedoen het 189, en wat in Simonstadbaai aangedoen het 25. Van die hele getal was 334 Hollands, 212 Frans, 84 Engels, 70 Deens, 62 Amerikaans, 29 Portugees, 10 Oostenryks, 8 Spaans, 7 Sweeds, 4 Pruisies, en 1 Italiaans. Die vierde jaar het dus binne daardie vyfjaargemiddelde gesit: ’n reede wat ná die oorlog nog aan baie vlae verkoop het, met Frans nog die swaarste vreemde telling, met Engels nog aandoen ná die Botanybaai-vloot van November 1787, en met Hollands nog nie die meerderheid van die geheel nie. Brand het nog die winterhawe gesit. Van Gennep het nog die vlootinrigting gesit. Die Kasteel het nog verkoop wat dit kon. ’n Westelike graanoorskot het nou ’n moontlike lading gesit. Mei sou ’n Kompanjieskip op daardie oorskot se volgende pad skryf — en haar daarvan afskryf voordat sy seil. [3]
In die nag tussen die 16de en 17de van Mei 1788 is die Kompanjie se skip Avenhoorn in Tafelbaai van haar ankers gedryf deur ’n storm uit die noordweste, en verloor. Sy was op pad na Mosselbaai om koring vir Batavia in te neem, en het geen lading aan boord gehad nie. Alle hande is gered. Mei het dus ’n noordwester op Tafelbaai geskryf, ’n Kompanjieskip van haar ankers af, en haar verloor voordat sy ’n muid geneem het. Die magasyn by Mosselbaai het nou gereed gesit om Swellendam-boere die lang oorlandse sleep te spaar. Die Avenhoorn het as die skip gesit wat daardie koring moes neem. Die storm het haar eerder op die strand gesit. Die hande het gered gesit. Die lading het ongelaai gesit omdat daar geen lading was nie. Die vierde jaar het dus ’n wrak op ’n koringvaart geskryf wat nog nie begin het nie. [3]
Tafelbaai het nog die somerhawe gesit. Simonstadbaai het nog die winterhawe onder Brand gesit. ’n Noordwester in Mei het nog die ou gevaar op die oop reede gesit, soos dit die Jonge Thomas in Junie 1773 op die strand anderkant Soutrivier gesit het, en soos dit ander noordwesters op daardie selfde sand gesit het. Die Avenhoorn het geen Woltemaade en geen honderd-agt-en-dertig dooies gesit nie. Sy het alle hande gered gesit, en sy het leeg gesit. Die Kompanjie het nog ’n groot wins op koring gesit, en nog ’n hand uit vir soveel van daardie artikel as moontlik vir die Europese mark en vir Batavia. Die lang droogte het in 1786 opgebreek. Die oorskot van 1787 het nog gesit. Mosselbaai het ’n magasyn gesit. Mei se wrak het ’n skip gesit wat daarheen sou gaan, en daardie magasyn nog wag op ’n lading om verskeep te word. [3]
Gordon het nog die garnisoen as kolonel gesit, nou met Würtemburg se tweeduisend langs sy seshonderd. De Lille het nog ná hom gesit. Gilquin het nog die werke gesit, nou met vierhonderd ingenieurs en artilleriste langs die batterye genoem. Die Amsterdam-battery het nog sy kanonne ná die bars van die 23ste van Februarie 1787 gesit. Roggebaai het nog gesit. Chavonnes het nog byvoegings gesit. Die Franse lyne het nog versterk gesit. Geen van daardie werke het ’n kabel gesit wat die Avenhoorn in ’n noordwester sou gehou het nie. Die eerste stoel het nog perde en rooihitte-skote gesit. Die raad het nog kritiek gesit. Mei het dus ’n wrak op ’n baai gesit wat die soldaat gekom het om teen ’n Europese vyand te bewapen, en daardie wrak as weer gesit, nie as oorlog nie. Die hande het aan wal geloop. Die koring het nog in Swellendam gesit. Julie sou ’n ander romp op daardie magasyn sit. [3] [9]
Eerste Mosselbaai-lading — Julie 1788
Omdat daar ’n groot wins op koring te maak was, het die Kompanjie probeer om soveel van daardie artikel as moontlik vir die Europese mark te bekom. In 1786 was dit nodig om groot hoeveelhede meel uit Europa en rys uit Java in te voer om werklike hongersnood af te weer; maar in daardie jaar het die lang droogte opgebreek, en in 1787 en later was daar ’n aansienlike oorskot van graan in die kolonie. Die vierde jaar het dus oopgegaan op magasyns wat hongersnood leeggemaak het en wat ’n opgebreekte droogte vul. Die Negotie het in 1786 in ballas na Batavia gegaan omdat nie ’n muid graan te kry was nie. ’n Muid het nou weer die westelike plase gesit. Die Kompanjie het nog ’n wins op koring gesit, en nog ’n hand uit vir soveel as wat sy kon neem. Om die groei daarvan in die distrik Swellendam aan te moedig, is ’n magasyn by Mosselbaai gebou, waar die graan ontvang is, sodat die lang oorlandse reis na die Kaap vir die boere gespaar is. Mei se Avenhoorn het as die skip gesit wat daardie koring vir Batavia moes neem. Julie het ’n ander romp op dieselfde magasyn gesit. [3]
Die eerste lading by daardie hawe verskeep was in Julie 1788, toe die Kompanjie se jag Johanna Jacoba met koring vir Batavia gelaai is. Dit is deur die offisier daar gestasioneer gekoop teen 9s. 7½d. ’n muid skoon vir die produsent, nadat die tiende afgetrek is, wat die prys by die Kaap was. Julie het dus die eerste lading op ’n magasyn geskryf wat gebou is om Swellendam die wa-pad te spaar, die Kompanjie se jag op daardie lading, en Batavia op die koring wat Mei se wrak nie geneem het nie. Die offisier by die baai het die Kaapse prys op die muid gesit. Die tiende het afgetrek gesit. Die produsent het 9s. 7½d. skoon gesit. Die lang oorlandse reis het gespaar gesit. Die vierde jaar het dus ’n eerste lading op Mosselbaai geskryf in dieselfde kalender wat ’n wrak op die skip geskryf het wat in Mei daarheen sou gaan. [3]
Die raad wat pryse moes vasstel, het nog ’n mislukking gesit. Die amptenare en burgers kon nie vriendskaplik saamwerk nie, en alles wat die een party voorgestel het, is deur die ander teëgestaan. Wat die vasstel van produktepryse betref, het dit geen geleentheid gehad om sy vermoë te beproef toe die oes van 1785 heeltemal misluk het nie. Die bewindhebbers is teleurgestel deur die Negotie wat in ballas aangestuur is, en die plan is nooit weer vorentoe gebring nie. ’n Oorskot het nou die kolonie gesit, en nog geen drie-en-drie het ’n jaarprys gesit nie. Die Kompanjie het dus haar eie ou hand op die koring gesit wat sy wou hê, sonder ’n raad wat ’n syfer kon noem wat die burgers sou neem. By Mosselbaai het die offisier die Kaapse prys van 9s. 7½d. ná tiendes gesit. Julie se eerste lading het dus ’n Kompanjie-syfer op ’n nuwe magasyn gesit, nie ’n raad se syfer op ’n mislukte drie-en-drie nie. [3] [9]
In die lank gevestigde dele van Stellenbosch en Drakenstein het die mense nog in gemak en welvaart gelewe. Allerhande Europese ware is nog in Deense skepe ingevoer, en teen enorme winste verkoop. Klein Parys het nog die Plein gesit. Spotprentgeld het nog die verre distrikte gesit. Die slawe was nog byna kaal, omdat ’n wewer in Stellenbosch nie toegelaat is om te spin nie. Die onopgevoede boere van die binneland het nog vervalste note geneem. Langs die noordelike grens was oorlogvoering met San nog aanhoudend, en die koloniste daar was in dieselfde toestand as dié van Graaff-Reinet, wie se hof nou gesit het. In die nuwe distrik was veeteelt byna die enigste bedryf van die Europeërs. Een keer in ’n twaalfmaande het elke gesin wat kon, ’n wa gelaai met botter en seep na Kaapstad gestuur om huishoudelike benodigdhede te kry. ’n Westelike graanoorskot het dus langs ’n oostelike jaar van botter en seep gesit. Die Kompanjie het haar wins op die westelike muid gesit, en nou ’n magasyn by Mosselbaai sodat Swellendam se graan nie die oorlandse pad hoef te neem nie. Die derde drostdy het byna geen graan gesit nie. [3]
Onkruydt het nog Swellendam gesit, die distrik wie se boere die magasyn gebou is om te dien. Bletterman het nog Stellenbosch gesit, waar die westelike oorskot die ou plase gesit het. Woeke het nog ’n hof op die Sondagsrivier gesit, met ses heemrade, met Coetsee se geboue vir omtrent £530 gekoop, en met Van Jaarsveld op daardie raad sowel as op die oostelike bevel. San het nog die noordelike plase en die nuwe distrik ontwrig. ’n Kommando van alle beskikbare burgers het in 1787 die Sneeuberge gesit, die regering wat ammunisie verskaf het. Die regering het nog ammunisie verskaf, maar niks anders nie. Geen Europeër het ’n uur se rit van sy opstal durf waag sonder wapens in die hand nie. Van vier plase langs die drostdy is die vee binne ’n paar weke ná die landdros se aankoms weggevee. Die Khoikhoi het selfs erger as die Europeërs gely. Julie se koring by Mosselbaai het dus ’n westelike magasyn laat vul terwyl die ooste nog kruit en ’n belasting gesit het, en nog geen soldate op die Vis nie. [3] [4]
Meermin-hout en die Maria — Augustus 1788
In dieselfde jaar is ’n magasyn vir die berging van hout by Plettenbergbaai oopgemaak, nadat die pos by Zwartrivier opgebreek is en die manne na die bos naaste aan die baai verskuif is. Jan Frederik Meding is in bevel van die magasyn geplaas. Die houtkapperspos wat sedert Julie 1777 by Zwartrivier in Outenikwaland gesit het — ’n paar soldate daarheen gestuur nie soseer om ’n militêre stasie te stig nie as om ’n party houtkappers te help wat hout vir die Kompanjie se gebruik gekap en voorberei het — het nou opgebreek gesit. Die manne het na die bos naaste aan die baai verskuif wat Van Plettenberg se naam gemerk het. Meding het die magasyn gesit. Die vierde jaar het dus ’n houtstoor op ’n baai geskryf wat ’n naam gesit het, en die Zwartrivier-pos van die boeke af. [3]
Die eerste houtlading is in Augustus 1788 verskeep, toe die Kaapse pakket Meermin, waarvan François Duminy skipper was, met wahout en materiaal vir affuite gelaai is. Augustus het dus die eerste houtlading op Meding se magasyn geskryf, Duminy se pakket op daardie lading, en wahout en affuithout op ’n baai wat ’n bos gesit het. Die Amsterdam-battery, Roggebaai en Chavonnes het nog kanonne gesit wat affuite nodig gehad het. Gilquin het nog die werke gesit. Vierhonderd ingenieurs en artilleriste het nog daardie werke gesit. Die Meermin het die hout gesit wat meer affuite sou maak. Die vierde jaar het dus hout op Plettenbergbaai geskryf in dieselfde maand wat dit ’n skeurbuik-Indiëvaarder op dieselfde water sou skryf. [3]
In Augustus 1788 is die Kompanjie se skip Maria, tuiswaarts van Ceylon, by Plettenbergbaai deur die Kaapse pakket Meermin ontmoet, en in ’n toestand van nood aangetref. Haar bemanning is deur skeurbuik aangeval, en slegs die skipper en vier man kon loop. Met die hulp van die Meermin se bemanning is die Maria in Plettenbergbaai ingebring, waar sy tot anker gebring is; maar ’n paar dae later, in ’n storm uit die suidooste, is sy aan wal gedryf en ’n totale wrak geword. Geen lewens is verloor nie. Augustus het dus ’n ontmoeting op Duminy se pakket by die baai geskryf wie se hout sy gekom het om te laai, skeurbuik op ’n Ceylon-tuisvaarder, slegs vyf man wat kon loop op daardie skeurbuik, die Meermin se bemanning op die sleep, ’n anker op Plettenbergbaai, en toe ’n suidooster op daardie anker. Die wrak het totaal gesit. Die lewens het gered gesit. Die hout het gelaai gesit. Die vierde jaar het dus ’n eerste lading en ’n totale wrak op dieselfde baai in dieselfde maand geskryf. [3]
Plettenbergbaai het dus in 1788 oopgesit vir die Kompanjie se eie pakket: oop vir hout, oop vir ’n benoude Indiëvaarder, oop vir ’n wrak. Meding het die magasyn gesit. Duminy het die Meermin gesit. Die manne van Zwartrivier het die bos naaste aan die baai gesit. Plettenbergbaai is in 1788 vir handel oopgemaak. Augustus het daardie opening op wahout en affuithout geskryf, en dit op ’n skipper en vier man wat nog kon loop toe die Meermin hulle gevind het. Die suidooster het die res geskryf. Geen lewens is op die Maria verloor nie, soos geen lewens op die Avenhoorn in Mei verloor is nie. Die vierde jaar het twee Kompanjiewrakke voor Oktober gesit, en albei leeg van ’n dooielys. [3]
Die eerste stoel het nog batterye gesit wat affuite nodig gehad het, en nog ’n magasyn wat nou die hout kon stuur. Würtemburg het nog die dorp gesit. Gordon het nog seshonderd gesit. Gilquin het nog vierhonderd ingenieurs en artilleriste gesit. Die Meermin het nog Duminy se bevel gesit nadat sy ’n skeurbuikskip tot anker gesleep het en haar aan wal sien gaan het. Brand het nog die winterhawe gesit. Van Gennep het nog die vlootinrigting gesit. Augustus het dus ’n houtlading, ’n redding en ’n wrak op een pakket se maand gesit, en daardie maand op ’n baai wat nie ’n Kompanjie-magasyn gesit het toe die jaar oopgegaan het nie. Die Zwartrivier-pos het opgebreek gesit. Die bos naaste aan die baai het die manne gesit. Meding het die stoor gesit. Die suidooster het die Maria op die strand gesit. [3]
Penelope op Muizenbergstrand — 16–17 Oktober 1788
In die nag tussen die 16de en 17de van Oktober 1788 het die Franse fregat Penelope, toe sy Simonstadbaai wou binnevaar, op Muizenbergstrand geloop en stukkend gegaan. Daar was 430 man aan boord, waarvan die meeste veilig land gehaal het. Oktober het dus ’n Franse fregat op die winterhawe se ingang geskryf, Muizenbergstrand op daardie poging, en haar stukkend. Vierhonderd-en-dertig het die rol gesit. Die meeste het gered gesit. Brand het nog Simonstad gesit. Die winterhawe het nog die pad gesit wat die fregat probeer neem het. Die nag het haar eerder op die sand gesit. Die vierde jaar het dus ’n derde wrak op die kalender geskryf, en ’n Franse vlag op daardie wrak nadat April ’n Engelse verdrag op die stadhouer se verbond geskryf het. [3]
Franse skepe het nog swaar op die vyfjaartelling gesit: 212 van die hele getal wat in 1785–9 in die twee baie aangedoen het, teenoor 84 Engels en 334 Hollands. ’n Verdrag van noue verbond met Frankryk het nog van November 1785 gesit. ’n Verdrag van wedersydse verdediging met Engeland het van April 1788 gesit. Die Penelope het ’n Franse fregat gesit wat in Oktober Simonstadbaai wou binnevaar, en stukkend op Muizenbergstrand. Die meeste van 430 het veilig land gehaal. Die reede het nog aan albei verbande verkoop. Die eerste stoel het nog as die stadhouer se gunsteling gesit, en die stadhouer het nou ’n Engelse verbond gesit. Oktober se wrak het dus ’n Franse romp op ’n Kaap gesit wat nog Franse skepe natgemaak het terwyl dit ’n nuwe Engelse stuk oor die Kasteel gesit het. [3]
Geen lewens is op die Avenhoorn in Mei verloor nie. Geen lewens is op die Maria in Augustus verloor nie. Die meeste van die Penelope se 430 het in Oktober land gehaal. Die vierde jaar se wrakke het dus drie rompe op die kus gesit en geen groot dooielys op daardie rompe nie. Die Avenhoorn het leeg gesit, op pad om koring te neem. Die Maria het skeurbuik gesit, tuiswaarts van Ceylon. Die Penelope het ’n fregat gesit, wat wou binnevaar. Tafelbaai, Plettenbergbaai en Muizenbergstrand het die drie name gesit. Noordwes, suidoos, en ’n nagingang het die drie weers gesit. Die Kompanjie het twee van die wrakke gesit. Frankryk het die derde. [3]
Brand het nog die winterhawe gesit wat die Penelope nie binnegevaar het nie. Van Gennep het nog die vlootinrigting gesit. Gordon het nog die garnisoen gesit. Würtemburg het nog die dorp gesit. Die Amsterdam-battery het nog sy kanonne gesit. Roggebaai het nog gesit. Chavonnes het nog byvoegings gesit. Die Franse lyne van 1781 het nog versterk gesit — aarde opgegooi deur Franse troepe, nou sittend onder ’n Kasteel wie se beskermheer ’n Engelse verdrag gesit het. Oktober se Franse fregat het op Muizenbergstrand stukkend gegaan sonder dat daardie lyne ’n skoot gehad het om te vuur. Die wrak het weer en ’n gemiste ingang gesit, nie ’n Europese vyand nie. Die soldaat wat gekom het om die baai te bewapen, het nog daardie baai bewapen gesit teen ’n oorlog wat Oktober nie gebring het nie. [3] [9]
Vierde jaar sluit: magasyns, wrakke en ’n Engelse verbond — 1788
In die Kasteel het die vierde jaar gesluit op ’n soldaat nog in die eerste stoel, met Hester, Sebastiaan, Anna Geertruida, Agneta Clara en Nicolaas nog in die huise, en met perde nog in die Stalplein-stalle. Rhenius het nog die tweede stoel van Augustus 1786 gesit. Die fiskaal se kantoor het nog ’n vakature van Mei 1785 gesit, ’n raadslid nog voorlopig waarnemend. Die hooggeregshof het nog ses Kompanjiedienaars en ses burgers gesit, met Maasdorp, Meyer, Gie en De Wet nog op die burgerses geskryf, en met die sekunde nog benoem om voor te sit. Die prys-en-werke-raad het nog ’n mislukking gesit. ’n Aansienlike graanoorskot het nog die westelike magasyns gesit. Die Kompanjie het nog ’n hand uit vir koring gesit. Die Amsterdam-battery het nog voltooi gesit, kanonne in Februarie 1787 gemonteer, en ’n barsproef op die 23ste. Roggebaai het nog ’n nuwe battery gesit. Chavonnes het nog byvoegings gesit. Die Franse lyne het nog versterk gesit. Würtemburg se tweeduisend het nog die dorp gesit, met Gordon se seshonderd en vierhonderd ingenieurs en artilleriste. In April het ’n verdrag van wedersydse verdediging Engeland en die State-Generaal op een stuk gesit, en ’n drievoudige verbond van Groot-Brittanje, Pruise en die Nederlande het dieselfde jaar gesit. [3] [9]
Bletterman het nog Stellenbosch gesit. Onkruydt het nog Swellendam gesit. Woeke het nog ’n hof op die Sondagsrivier gesit, met ses heemrade, met Coetsee se geboue vir omtrent £530 gekoop, en met Van Jaarsveld op daardie raad sowel as op die oostelike bevel. San het nog die noordelike plase en die nuwe distrik ontwrig. ’n Kommando van alle beskikbare burgers het in 1787 die Sneeuberge gesit, die regering wat ammunisie verskaf het; die regering het nog ammunisie verskaf, maar niks anders nie. Ndlambe se vriendskap het nog ’n verslag gesit dat ’n breuk maklik kon plaasvind. Vyftig of sestig soldate op die Vis is gevra en het nie gesit nie. Brand het nog die winterhawe gesit. Van Gennep het nog die vlootinrigting gesit. Gordon het nog die garnisoen as kolonel gesit, nou met Würtemburg langs hom. De Lille het nog ná hom gesit. Gilquin het nog die werke gesit. Meding het nou ’n houtmagasyn by Plettenbergbaai gesit. Die Zwartrivier-pos het opgebreek gesit. [3] [4]
Serrurier van Hanau en Fleck het nog die Gereformeerde Kaap gesit, met Van Lier nog derde van September 1786. Kolver het nog Melk se skip gesit. Stellenbosch het nog Borcherds gesit. Drakenstein het nog Aling gesit. Waveren het nog Johannes Abraham Kuys gesit. Swartland het nog Van der Spuy junior gesit. Graaff-Reinet het nog ’n sieketrooster gesit wat ook skoolmeester was, en het nog nie ’n predikant gesit nie. Stockenstrom het nog ’n klerk se lessenaar in Kaapstad gesit. Die Lutherse toets het nog Kolver se nagmaal van die politieke raad en die hooggeregshof geweer, terwyl Lutherane tot enige ander ampte aangestel kon word. Die derde drostdy se hof het gesit. Haar kerkraad het nie gesit nie. [3]
Kaapstad was in hierdie tyd nog ’n heel ander plek as in vroeër jare. Met die aankoms van die Franse troepe in 1781 het ’n duur lewenswyse ingetree, en elkeen het nog gestrewe om ’n pragtige huis vol duur meubels en ’n gevolg nuttelose slawe te besit. Klein Parys het nog die Plein gesit. Würtemburg het nou daardie Plein se huursoldaatstoele gesit, en die goewerneur het sy huise vir Duitse offisiere oopgemaak wat beter gedrink het as wat Pondicherry gedans het. Spotprentgeld het nog die verre distrikte gesit. In die lank gevestigde dele van Stellenbosch en Drakenstein het die mense nog in gemak en welvaart gelewe, nou met ’n graanoorskot, en nou met ’n eerste Mosselbaai-lading in Julie teen 9s. 7½d. ’n muid verskeep. Langs die noordelike grens en in Graaff-Reinet het die koloniste nog modderwalle en ’n patrollie gesit. Hendrik Justinus de Wet het nog die Deense agentskap gesit, en nog ’n hooggeregshof-burgerstoel. Die Kompanjie se skuld het nog naby sewe miljoen gesit. Uitgawe het nog inkomste met omtrent £90,000 oorskry, en openbare uitgawe het eerder meer as £120,000 ’n jaar gesit. Note, nie spesie nie, het nog die Kasteel se wissels ontmoet. [3] [7] [9]
Van Reenen, Artois en Heyns het nog in Amsterdam gesit, met Roos dood, met ’n laaste memoriaal al op die 10de van Mei 1785 gelê, met ’n Sewentien-stuk van die 28ste van Julie 1785 wat Maart 1786 in ’n hooggeregshof en ’n mislukte raad gesit het, en met ’n nuwe deputasie wat in Maart 1785 vertrek het nog twisend, onbetaald en koudgeskouer. Al die regeringsliggame in die Nederlande was ooreengekom dat die stelsel ’n billike proef moes hê. In Junie 1787 is die prinses van Oranje by die Haag gearresteer, het ’n Pruisiese leër ingekom, en is die stadhouer herstel. In April 1788 het ’n verdrag van wedersydse verdediging Engeland op daardie herstel gesit, en ’n drievoudige verbond het Groot-Brittanje, Pruise en die Nederlande op dieselfde jaar gesit. Die bewindhebbers wou die goewerneur ontslaan; die herstelde stadhouer wou nie toestem nie. In Mei is die Avenhoorn in Tafelbaai van haar ankers gedryf, op pad om Mosselbaai-koring te neem, alle hande gered. In Julie het die Johanna Jacoba die eerste lading van daardie magasyn teen 9s. 7½d. ’n muid geneem. In Augustus het die Meermin die eerste hout van Plettenbergbaai verskeep, die skeurbuik-Maria ontmoet, en haar aan wal sien dryf. In Oktober het die Penelope op Muizenbergstrand stukkend gegaan, die meeste van 430 man land haalend. Die vierde jaar van Cornelis Jacob van de Graaff het op daardie feite geëindig: op Würtemburg wat nog die baai sit, op ’n April-Engelse verdrag oor ’n Franse stuk nog op die boeke, op twee nuwe magasyns wat hul eerste ladings verskeep het, en op drie wrakke wat geen groot dooielys gesit het nie. Die vyfde jaar sou daardie magasyns, daardie batterye en daardie swaarder garnisoen sit — en sou hulle nog onder dieselfde soldaat sit. [3] [4] [7] [9]