Boer History1745 aan die Kaap die Goeie Hoop: Rhenius landdrost, Weerman by Zwartland, koringprys herstel
Rhenius volle landdrost, ses heemrade en die ongedefinieerde grens — 31 Augustus 1745
Sedert Januarie 1744 het Johannes Theophilus Rhenius, voorheen ’n Kompanjiesboekhouer, as assistent-landdrost en sekretaris oorkant die Benede-Breederivier onder die landdrost van Stellenbosch gedien. Die dubbele ampt het onmiddellik ’n rangtwis met die vier heemrade wat op die 12de van November 1743 benoem is—Cornelis van Rooyen, Jan Loots, Andries Holtshuizen en Jacobus Botha—veroorsaak, en goewerneur Hendrik Swellengrebel se raad het probeer om die stoel tussen regterlike en distriksittings te splijt. Rhenius moes voorsit wanneer die hof sake gehoor het; die oudste heemraad teenwoordig moes die stoel inneem wanneer dit sit om paaie, uitspanne en plaaslike regulasie te reël. Daardie kompromie het hoegenaamd nie gewerk nie. Deur die res van die dubbele jaar het die Breedse kollege ’n ongemaklike noodmaatreël gebly: ’n Kompanjiesbeampte wat meerderheid as assistent-landdrost opeis, vier vryburgerraadslede wat meerderheid oor hulle sekretaris opeis, en ’n gesplete-stoel-uitspraak wat albei titels eer sonder om enige kant tot rus te bring. [3]
Op die 31ste van Augustus 1745 is die twis beëindig deur die landstreek oorkant die Benede-Breederivier van die distrik Stellenbosch te skei en mnr. Rhenius tot die volle rang van landdrost te verhef. Die Augustus-besluit het ’n tweede plattelandse magistratuur buite Kaapstad geskep—die eerste blywende breuk in die lang monopolie waardeur Stellenbosch-landdrost en -heemrade wettig jurisdiksie oor alle binnelandse trekkers gehou het, selfs wanneer baie veeboere al buite die praktiese bereik van die wet gewoon het. Voor 1743 was daar, buite Kaapstad, maar een setel van magistratuur in Suid-Afrika. Die November-heemraadseksperiment en die Januarie-assistentamp was die eerste skeure; die laaste dag van Augustus het die skeur ’n distrik gemaak. Rhenius het nie langer as Stellenbosch se ondergeskikte sekretaris in die een gesig van die hof en as mededinger van die senior heemraad in die ander gesit nie; hy het ’n eie plattelandse kollege onder Swellengrebel en die politieke raad gelei. [3]
Met volle landdrostrang is die getal heemrade tot ses vermeerder, weens die groot omvang van die nuwe distrik. Die helfte van die heemrade moes elke jaar aftree nadat hulle ’n lys van ses name aan die politieke raad gestuur het, waaruit daardie liggaam hulle opvolgers gekies het. Die rotasie het die ouer Stellenbosch-praktyk nagevolg terwyl dit die plaaslike kollege vergroot het om by ’n gebied aan te pas wat veel wyer was as die eerste vierman-ommegang van 1743–1744. Die grense van die nuwe distrik is nie anders omskryf nie as “waar die mag van die Edele Kompanjie eindig.” Daardie formule het die oostelike en binnelandse perke oop gelaat waar vryburgers en Kompanjiesgesag nog saam bereik het, eerder as om ’n opgemeette rivierlyn op die kaart vas te sit. Dit het ook later argumente gelaat oor hoe ver ’n landdrost se lasbrief geloop het wanneer veeboere verby Mosselbaai en die Groot-Brakrivier na die Gamtoos gedruk het. [3]
Die Augustus-skikking het ’n migrasie beantwoord wat al oud genoeg was om ’n derde distrik nodig te hê. Van omstreeks 1710 tot 1715 het baie boere van Waveren die vallei van die Breederivier afgedryf, terwyl van Hottentots-Holland ander hulle pad langs die Zonderend, ’n sytak van dieselfde rivier, gemaak het. Teen 1745 het daardie oostelike beweging omvangryk genoeg geword om ’n derde magistratuur te regverdig. Die land wat dit moes dek, was die kusstrook tussen die suidkus en die Zwartberge, nog sonder ’n bepaalde grens na die ooste—dieselfde oopheid wat die Augustus-formule as die Kompanjie se mag aangeteken het waar dit nog geloop het. Die blanke bevolking van die hele nedersetting was in hierdie tyd omtrent vierduisend burgers en vyftienhonderd dienaars van die Kompanjie: ’n klein Europese totaal vir ’n magistratuur wie se binnelandse rand ’n frase eerder as ’n baken was. [4]
Daar was nog geen plek vir die setel van die nuwe magistratuur gekies nie, en vir ’n tyd het die hof by die woning van een van die heemrade byeengekom. Die regering het die keuse van ’n drostdyterrein aan die hof self gelaat: sommige uitstekende terreine was al as plase beset, en dit is nie raadsaam geag om regeringstenante uit te sit nie. Die kollege van landdrost en heemrade het tyd geneem. Inspeksie en bespreking, nie ’n Kasteel-bevel wat ’n dorp noem nie, was wat 1745 werklik gehou het. Na die ooste was ’n voorspoedige boerderygemeenskap al die bevolking wat daardie masjinerie moes regeer; die saamgevoegde name van Hendrik en Helena het nog as distrikstitel voorgelê, maar die Augustus-verheffing, die sesman-kollege en die ongedefinieerde oostelike formule was die bindende burgerlike feite van die jaar. Sekunde Ryk Tulbagh het die tweede burgerlike beampte gebly onder die reëling van die 14de van April 1739. Kalender 1745 het die rangtwis dus nie weer deur die stoel te splijt afgesluit nie, maar deur Stellenbosch se monopolie te sny en die Breedse land ’n landdrost van volle rang te gee sonder om nog ’n genoemde drostdystraat te plant. [3] [9]
Weerman eerste predikant en die Zwartland-kerkraad — Mei–Julie 1745
Goewerneur-generaal Gustaf Willem van Imhof se 1743-kerkprogram het twee buitepreekstoele beveel, elk met ’n predikant en ’n sieketrooster wat ook as skoolmeester moes dien. Boere in die Zwartland en by Roodezand moes vyftig tot honderd kilometer ry om Sondagpredikasies by Stellenbosch te hoor. Verskeie vergaderings het terreine bespreek; die goewerneur se swaer, ds. François le Sueur, het ’n vooraanstaande deel geneem, en Van Imhof het beslis dat die kerke moet opstaan. Roodezand het vinnig onder ds. Arnoldus Maurits Meyring verreys. Die tweede terrein, op die 16de van Junie 1744 van die weduwee van Pieter van der Westhuizen aanvaar, het onder sieketrooster Wietse Botes en ’n skool geopen, maar het tot die sluit van daardie jaar nog ’n residensiële predikant ontbreek. [3] [9]
Op die 9de van Mei 1745 is ’n ooreenkoms met ds. Rutger Andries Weerman, kapelaan van ’n verbygaande skip, aangegaan, en hy het die eerste predikant van die Zwartland-gemeente geword. Die Mei-kontrak het dus Van Imhof se tweede gemeente-personeel voltooi volgens dieselfde Indiëvaarder-terughoumetode wat die goewerneur-generaal voorgeskryf het—trek ’n skipskapelaan in plaaslike diens eerder as om jare te wag op ’n predikant wat die direkteure alleen uit die Nederlande stuur. Botes het die skool-en-sieketrooskant van die 1743-paring gebly; Weerman het die ontbrekende preekstoel verskaf. Die koringstreek wat vir ’n kerk binne bereik gepleit het, het nou ’n Gereformeerde predikant in sy middel gehad, nie bloot ’n sieketrooster van ’n baai-Indiëvaarder nie. [3]
Digby was ’n warm minerale bron, van die soort wat in baie dele van die land voorkom en deur persone met rumatiek en sommige ander siektes gebruik word. Selfs met ’n sentrale ligging, ’n kerk, ’n minerale bad en geen bergversperring tussen die gemeente en die Kaap nie, was die terrein nie aantreklik nie. Die grond is baie onewe, en die koloniste van daardie dae was gesteld op redelik gelyk oppervlaktes om op te bou. Daar is geen permanente stroom wat vir huishoudelike doeleindes uitgelei en tuine besproei kan word nie; die somervoorraad kom uit putte. Die oortuiging was algemeen dat die brakgrond, hoewel dit die fynste koring ter wêreld kon lewer, ongeskik was vir die groei van bome, ’n saak altyd van primêre belang in ’n Hollandse dorp. Weerman se koms het daardie fisiese nadele nie uitgewis nie. Die kerkplek het as Zwartlands Kerk bekend gebly tot veel later, toe dit die naam Malmesbury ontvang het; in kalender 1745 was dit nog ’n koringgordel-kerkplaas met ’n nuwe predikant, ’n skool, en ’n terrein wat die raad geneem het omdat geen vakante beter grond bestaan het nie. [3]
’n Kerkraad is op die 8ste van Julie 1745 gevorm, toe Pieter Venter en Gerrit Olivier as ouderlinge gekies is, en Jan Loubser en Floris Smit as diakens aangestel is. Twee maande ná Weerman se ooreenkoms het die Zwartland-kerkplek dus van skool-en-sieketroos-voorlopige orde na gewone Nederduits Gereformeerde gemeenteregering met ’n dubbele bank van leke-ampte beweeg. Die Julie-kerkraad het die patroon nagevolg wat al in Oktober 1743 by Roodezand gebruik is, toe Jacobus en Pieter Theron as ouderlinge goedgekeur is en Jacobus du Pré en Gerrit van der Merwe as diakens. Zwartland se vier name het die nuwe koringgordelgemeente in plaaslike vryburgerhuishoudings eerder as in Kompanjiesklerke alleen gewortel, terwyl die predikant sy eerste beroep nog aan ’n skips kapelaanskap verskuldig was wat die raad se ooreenkoms omgelei het. [3]
Met Botes se skool van 1744, Weerman se preekstoel van Mei, en ouderlinge en diakens van Julie, het die tweede van Van Imhof se bevele kerke as ’n werkende gemeente binne kalender 1745 voltooi gestaan. Nuwe nedersettings het ontstaan toe die kerke in Zwartland en Roodezand hulle dienste begin het: nie omdat messelwerk alleen ’n dorp maak nie, maar omdat ’n preekstoel, ’n skool en ’n kerkraad die koringland ’n weeklikse middelpunt gegee het wat Stellenbosch se verre predikasies nooit verskaf het nie. Die Kaap, Stellenbosch, Drakenstein, Roodezand en Zwartland-preekstoele het nou ’n vyfgemeente-Gereformeerde kaart gevorm wat die Augustus-grensraad as ’n enkele kerklike stelsel kon behandel. Die nasleep van Van Imhof se paar maande by die Kaap het Swellengrebel nog besig gehou—’n Simonstadbaai-stasie, ’n Tafelbaai-golfbreker wat al duur geblyk het, en hierdie buitekerke nou werklik in diens—terwyl Tulbagh sekunde gebly het en die Kasteel tot die laaste dag van Augustus nog geen tweede plattelandse landdrost gehad het nie. [3] [9]
Vyf gemeentes stel grense vas — 30 Augustus 1745
Die grense van die onderskeie gemeentes is op die 30ste van Augustus 1745 vasgestel deur ’n gekombineerde kerklike raad bestaande uit die predikant en ’n ouderling van elk van die vyf gemeentes, voorgesit deur ’n politieke kommissaris. Die sitting het een dag voor Rhenius se verheffing tot volle landdrostrang geval en het die kerkkant van dieselfde laat-Augustus-week afgesluit wat burgerlike jurisdiksie oorkant die Breederivier herorganiseer het. Vyf preekstoele, vyf ouderlinge, en ’n Kasteel-kommissaris in die stoel: die kaart van Gereformeerde gemeentegeografie is getrek deur dieselfde regering wat, vier-en-twintig uur later, Stellenbosch se burgerlike monopolie sou sny. Weerman se nuwe gemeente het in daardie raad as gelyke met die ouer Kaap-, Stellenbosch-, Drakenstein- en Roodezand-kerke gesit, twee en ’n half maande nadat die skipskapelaan sy ooreenkoms geteken het en sewe weke nadat Venter, Olivier, Loubser en Smit hulle banke ingeneem het. [3]
Daarna het sulke rade jaarliks byeengekom, op die derde Maandag van elke Januarie, om sake van gemeenskaplike belang te reël. Die Augustus-skikking het dus nie net ’n eenmalige gemeentekaart geskep nie, maar ’n staande intergemeentelike kollege onder politieke voorsitterskap—’n kerklike eweknie van die landdrost-en-heemrade-masjinerie wat paaie, meulens en plaaslike justisie in die landelike distrikte regeer het. Die derde-Maandag-reël het kerkbesigheid so gereeld op die kalender geplaas soos heemraadrotasie en koringtiende-rekening. Dit het ook ’n politieke kommissaris in die stoel gehou: die staatsgodsdiens se gemeentegrense is nie aan predikante alleen gelaat nie, net so min as wat distrikspaaie aan boere alleen gelaat is. [3]
Terwyl die getal gemeentes wat met die staatsgodsdiens verbind is, só vermeerder en afgebaken is, het dissenters verbied gebly om kerke van ’n ander vorm van erediens te stig. Daar was baie Lutherane by die Kaap, begerig na ’n residensiële predikant, maar hulle kon nie verlof kry nie. In 1742 is ’n sterk petisie van hulle geweier. Geen beswaar is gemaak teen Lutherse kapelane van Deense skepe wat diens in ’n privaathuis hou nie, maar dit was die uiterste vryheid wat toegestaan is. Die direkteure het geweier om enige ander kerk as die Nederduits Gereformeerde in die kolonie te laat stig. Die vyfgemeente-Gereformeerde stelsel van 30 Augustus het dus konfessionele geografie uitgebrei sonder om die kolonie vir mededingende openbare preekstoele oop te maak. [3]
’n Ander geval van dieselfde behandeling het al gesluit. Die Morawiër George Schmit, in 1737 toegelaat om by Baviaanskloof onder die Khoikhoi te vestig, het vyf gedoop en daardeur met die Gereformeerde doopmonopolie gebots. Drie predikante, een van hulle Le Sueur, het “die vereiste versigtigheid” en ’n voorlopige verbod op verdere doop aangeraai terwyl hy aanhou onderrig. Hy het in Januarie 1744 ’n vrye oortoegangsbrief huis toe geneem. Die Augustus 1745-gemeentekaart het dus ’n Gereformeerde monopolie beskryf wat Lutherane al ’n kerk geweier het en die Morawiese kloof al leeg gesien het: vyf staats-preekstoele met opgemeette grense, en geen tweede openbare belydenis op die grond nie. [3] [9]
Laat Augustus het dus dubbele werk gedoen. Op die 30ste het die vyf gemeentes gemeentegrense onder ’n politieke kommissaris getrek; op die 31ste het die Breedse land ’n volle landdrost en ses heemrade ontvang. Kerkgeografie en burgerlike geografie het in dieselfde week beweeg, albei onder Kasteel-voorsitterskap, albei met ’n oostelike rand meer formule as heining. Zwartland se nuwe kerkraad het binne die kerklike skikking gesit; Rhenius se nuwe rang het binne die burgerlike een gesit. Kalender 1745 is die jaar waarin daardie twee kaarte saam neergeskryf is. [3]
Indiese owerhede herstel die koringmagasynprys — Junie 1745
In 1744 het die Indiese owerhede die prys van koring wat by die Kompanjie se magazynne by die Kaap afgelewer is, tot 9s. 4d. die muid verlaag. Daarop het sommige van die mees gegoede burgers in die land by Stellenbosch byeengekom om met die landdrost en heemrade te beraadslaag, en om deur hulle voorspraak ’n hoër prys te probeer verkry. Die konferensie was nie ’n oproer en nie ’n petisie van die Kasteel uitwaarts nie: dit was ’n landelike kollege wat die koringboere se rekenkunde na die goewerneur en raad geneem het, en Indië gevra het om ’n Batavia-kant-verlaging om te keer. Zwartland, al die kolonie se beste koringstreek en nou ’n gemeente in wording, het ’n direkte belang gehad by of magazynkoring ná gelde sou betaal. [3]
Hulle het voorgestel dat die gewone werk van die landbouer deur sy slawe verrig is, maar dat hy in oestyd meer arbeiders nodig gehad het. Dié het hy verkry deur slawe van die dorpenaars te huur teen van 1s. 8d. tot 2s. per dag. As hy ’n Europese messelaar of timmerman nodig gehad het, moes hy van 2s. 6d. tot 4s. per dag plus kos betaal, hoewel ’n minderwaardige werksman soms teen £2 per maand gehuur kon word. Ná lone teen daardie tarief, en ná aftrekking van die Kompanjie se gelde, kon hy nie koring teen 9s. 4d. die muid verkoop nie. Die landdrost en heemrade was van dieselfde mening, en hulle het die goewerneur en politieke raad versoek om die Indiese owerhede te petisioneer om die prys weer tot 10s. 8d. te verhoog. Oesarbeid, ambagstariewe en tiende—nie ’n tekort aan grond nie—het die verlaagde magazynsyfer onhoudbaar gemaak. [3]
In Junie 1745 het die goewerneur-generaal en raad van Indië ingestem tot wat van hulle gevra is. Die Junie-antwoord het die hoër magazynsyfer herstel wat die Stellenbosch-konferensie gesoek het, en het die prystwis gesluit wat die vorige jaar se Batavia-kant-verlaging oopgemaak het. Koring was die stapel wat Kompanjiesmagazynne vir skepe en Batavia gevul het, en die kontantopbrengs ná tiende het bepaal of koringboere seisoenslawe kon huur en nog ’n bestaan maak. Deur die Kaapse petisie in Junie toe te staan, het die Indiese owerhede metropolitaanse koopbeleid weer in lyn gebring met die kostestruktuur wat die landdrost en heemrade ná die 1744-verlaging op rekord gesit het. Kalender 1745 het dus sowel die Zwartland-preekstoel in die koringland as die magazynprys wat daardie land gesê het dit nodig het, gedra. [3]
Ná die Junie-besluit het die boere in ’n bepaalde markposisie gestaan. Die Kompanjie het van hulle soveel gewone wyn gekoop as wat dit nodig gehad het teen £5 5s. 10d. ’n legger skoon, en soveel koring as wat dit nodig gehad het teen 10s. 8d. ’n muid, waarvan die tiende afgetrek is, wat 9s. 7½d. skoon vir die kweker gelaat het. Daardie twee Kompanjieskooppryse het die stapelkontantkant van Kaapse landbou onder Swellengrebel omraam sodra Indië die koringverlaging omgekeer het. Hulle kon surplusproduk van enige aard verkoop aan enigiemand wat wou koop, ná betaling eerstens van die Kompanjie se gelde van 10s. 8d. op elke tien muids koring en 12s. 6d. op elke legger wyn; tweedens £1 0s. 10d. ’n legger aan die gelisensieerde wynhandelaars as hierdie artikel aan die meester of skrywer van ’n skip verkoop is; en derdens ’n fooi aan die fiskaal wanneer skeepsmense kopers van produk was. Vrye verkoop het dus oop gebly, maar slegs deur ’n gelaagde skedule van gelde en tussengangerheffings wat Kompanjie- en gelisensieerde belange op elke vreemde of skeeps-transaksie gehou het. [3]
Klagtes oor die gehalte van die wyn het van die Indiese owerhede aangehou. Die direkteure het geskoolde persone uit Europa uitgestuur om boere in behoorlike vervaardiging te onderrig, en die Kaapse owerhede het elke legger wat gekoop is, getoets, maar die klagtes het soos tevore aangehou. Kalender 1745 het dus duideliker stapelpryse vasgelê sonder om die lang Indiese ontevredenheid met Kaapse wyngehalte op te los. Koring het ’n herstelde magazynsyfer en ’n gestelde tiende-oorskot gehad; wyn het ’n gestelde Kompanjieskoopprys, ’n gestelde skeeps-tussengangerheffing, en dieselfde gehalte rusie wat onderrigters en toetsers nie gesluit het nie. Die Junie-herstel was ’n graanoorwinning wat deur Stellenbosch-landdrost en -heemrade aangeteken is, nie ’n algemene verslapping van die produktemark nie. [3]
Gamtoos-veeboere wes van die Groot-Brakrivier beveel — Januarie 1745
Teen die middel-1740’s is die land langs die kus deur Europeërs ’n paar myl verder oos as Mosselbaai beset. Sommige veeboere het grond op die walle van die Gamtoos in besit geneem, ver anderkant die ouer gevestigde gordel en anderkant die tydelike oostelike merke wat die regering verkies het om te hou. Daardie besetting was die lewende rand van dieselfde Breed–Zonderend-dryf wat in Augustus ’n eie landdrost sou ontvang. Leenplaas-veeboerdery, nie ’n opgemeette grondbrief nie, het vee tot by ’n rivier gedra wat die Kasteel nog as te ver behandel het. [3]
In Januarie 1745 het die landdrost van Stellenbosch, handelend onder bevele van die goewerneur, hulle verplig om na die weste van die Groot-Brakrivier terug te keer. Die Januarie-bevel het die nog-verenigde Stellenbosch-magistratuur—maande voor die Augustus-skeiding van die Benede-Breederivier—gebruik om pastorale besetting van die Gamtoos terug te trek tot ’n rivierlyn wes van die nuwer Mosselbaai-buurt. Burgerlike bevel het nog deur Stellenbosch geloop, selfs vir land wat al na die nuwe Breedse distrik se toekomstige sfeer geskuif het. Die terugroep was ’n goewerneursgrens, nie ’n ooreenkoms met die veeboere nie: keer wes van die Groot-Brakrivier, en doen dit onder die landdrost wat die trekkers nog wettig gehou het. [3]
Die omstandighede waaronder die veeboere geleef het, was egter so gunstig vir uitbreiding van die kolonie dat hulle nie lank binne die toegewese perke gehou kon word nie. In die vroeë tydperke van die uitwaartse skuif het burgers ’n informele goedkeuring verkry om nuwe lande en weivelde te beset onder ’n ietwat onbepaalde verstandhouding dat dit tydens die behae van die Kompanjie gehou is. Daardie informele tenuur, dieselfde oopheid later neergeskryf as “waar die mag van die Edele Kompanjie eindig,” het ’n Januarie-rivierlyn moeilik gemaak om te hou. Vee het gras nodig gehad; gras het misluk; besetters het nie gehuiwer om ander en beter plekke te soek nie. Die Januarie-terugroep het dus ’n duidelike goewerneursgrens vir 1745 aangeteken sonder om die dieper druk van leenplaas-veeboerdery na die ooste te beëindig. [3] [4]
Europeërs en Khoikhoi het in hierdie jare op vriendskaplike terme saamgeleef, maar by geleentheid is die vrede deur San-rowers versteur. Die Januarie-bevel was nie ’n oorlogsmaatreël teen daardie strooptogte nie; dit was ’n limiet op Europese veeboere, uitgereik deur Stellenbosch, terwyl die Kasteel nog ’n oostelike merk kort van die Gamtoos verkies het. Vriendskaplike Khoikhoi-buurt en San-versteuring het albei tot dieselfde kusgordel behoort wat die landdrost moes polisieer. Die Groot-Brak-lyn het probeer om daardie gordel te keer om voor kantore te hardloop wat die Kompanjie werklik beman het. [3]
Augustus se ongedefinieerde distriksformule en Januarie se Groot-Brak-bevel het in een kalender gesit sonder om saam te stem. Die vroeëjaarbevel het ’n rivier genoem; die laatjaarmagistratuur het glad nie ’n rivier genoem nie, net die Edele Kompanjie se mag. Veeboere wat in Januarie wes beveel is, het teen Augustus ’n distrik bewoon wie se oostelike rand was waar daardie mag nog bereik het. Kalender 1745 het dus sowel ’n terugroep as ’n opening gehou: Stellenbosch wat manne van die Gamtoos terugtrek, en ’n nuwe Breedse landdrost wie se lasbrief deur teenwoordigheid eerder as deur ’n baken op die Brak omskryf is. [3]
Roofdierpremies vereis uitstalling van die karkas — 1745
Van tyd tot tyd is regulasies uitgereik vir die bewaring van skadelose wilde diere en vir die vernietiging van roofdiere. In November 1739 is die beloning vir die doodmaak van ’n leeu van ’n hoër vroeëre syfer tot £2 1s. 8d. verlaag, vir ’n luiperd tot £1 5s. 0d., en vir ’n hiëna tot 8s. 4d. Die helfte van hierdie premies is deur die Kompanjie betaal, die ander helfte deur die burgerraad as die dier in die Kaapse distrik vernietig is, en deur die hof van landdrost en heemrade as dit in die distrik Stellenbosch en Drakenstein vernietig is. Die verdeelde betaling het roofdierbeheer al aan dieselfde plaaslike kolleges gekoppel wat paaie en meulens regeer het: Kasteelgeld vir die helfte, distriksgeld vir die helfte, volgens waar die dier doodgemaak is. [3]
In 1745 is ’n regulasie gemaak dat om die premie te verkry die dooie dier by die kasteel of by die kantoor van die landdrost uitgestal moes word. Voor daardie datum is die premie op uitstalling van die vel betaal, maar in hierdie tyd is vermoed dat sommige onbeginselvastes pelse van die Khoikhoi van die binneland verruil het. Die nuwe reël het dus bewys van ’n draagbare vel na ’n karkas verskuif wat by ’n Kompanjie- of distrikskantoor voorgehou is. ’n Vel wat binnelands gekoop is, kon nie meer so maklik as ’n plaaslike dood deurgaan wanneer die hele dier gewys moes word waar klerke en landdroste dit kon sien nie. [3]
Die uitstallingsvereiste het fiskale beheer oor roofdierpremies verskerp op dieselfde oomblik dat die nedersetting plattelandse kantore vermenigvuldig het—Zwartland se nuwe gemeentemasjinerie, Rhenius se stygende Breedse hof, en die ouer Stellenbosch-kollege wat nog die Groot-Brak-lyn polisieer. ’n Eiser moes nou die karkas bring na ’n plek wat die Kompanjie werklik beman het. Dit was swaarder van ’n leenplaas anderkant Mosselbaai as van ’n Kaap-distrikjag, wat deel van die punt was: die premie was vir ’n dood wat die kantoor kon inspekteer, nie vir ’n vel wat in die binneland van hande kon verander het nie. Helfte Kompanjie, helfte distrik, en die hele dier op die vloer, was die 1745-voorwaardes. [3]
Dieselfde regulasiereeks het roofdiere van diere wat die raad wou hou, onderskei. Die olifant het byna uit die gevestigde distrikte verdwyn, weens die vraag wat altyd na ivoor bestaan het. In 1742 is ’n bevel uitgereik wat die vernietiging van sebras onder ’n boete van £10 per oortreding verbied het; lede van die politieke raad het gedink die dier se teenwoordigheid op die heuwels was ’n aantreklike kenmerk, en het ’n premie van £20 elk vir drie jonges aangebied om by die kasteel afgelewer te word met die oog op temming. Kalender 1745 het daardie sebrabeskerming nie herroep nie. Dit het ’n bewysreël aan die roofdierkant bygevoeg: leeus, luiperds en hiënas het nog kontantpremies gedra, maar slegs wanneer die dooie dier self, nie ’n verhandelde vel nie, by Kasteel of drostdy gewys is. [3]
Skadelose wild bewaar, roofdiere voor betaal, en bewys van pels na karkas verskuif: die jaar se wildplakkaat het by dieselfde instink behoort wat die koringprys op aangetekende koste herstel het en wat nie ’n premie op ’n vel van onsekere herkoms sou betaal nie. Swellengrebel se regering in 1745 het inspeksie verdik—magazynkoring, gemeentegrense, ’n tweede landdrost, en nou die dier waarop die premie geëis is. [3]
Imhof-batterykanonne en landelike burgerkontingente — Julie 1745
Ná die September-1744-oorlogsdespats wat aangekondig het dat Frankryk en Engeland in oorlog was en dat die Nederlande gou betrokke kon raak, het die Kompanjie ’n lyn vestingwerke langs die oewer van Tafelbaai en ’n sterker Kaapse garnisoen beveel. Die goewerneur is deur die direkteure van daardie uitbreek en van die slegte kans op Nederlandse betrokkenheid ingelig, en opgedra om die Kaap se verdediging te versterk. Fort Knokke, wie se hoeksteen op die 24ste van Oktober 1743 gelê is, is in Oktober 1744 aan die oostelike oewer na die Soutrivier en Papendorp voltooi. Die ouer Mauritius-werk is in November 1744 amptelik die Chavonnes-battery genoem. Die Imhof-battery se hoeksteen is op die 23ste van November 1744 gelê. Kalender 1745 het daardie oewerlyn geërf en moes die swaar seewaartse werk bewapen. [3] [4] [9]
Die Imhof-werk was bedoel om die voorkant van die kasteel te dek en het uit die seerand verreys, waar winterstorms teen sy mure geslaan het. Dit was die een battery van die nuwe lyn wat solied genoeg gebou is om te bly wanneer die ligter werke verdwyn het. Kanonne is in Julie 1745 daarop gemonteer. Die Julie-bewapening het die November-fondament binne agt maande in ’n kanon-draende battery verander en het die kasteel se seewaartse gesig ’n voltooide swaar punt in die nuwe oewerlyn gegee. Om die vernaamste nuwe swaar werk na die goewerneur-generaal te noem wat soveel van die 1743-hervormingsprogram beveel het, het metropolitaanse gesag in messelwerk sigbaar gehou selfs nadat Van Imhof na Batavia deurgevaar het. Vir Kaapse burgers en Kompanjiesdienaars het Julie se kanonne die skuif van papier-oorlogsgereedheid en ’n hoeksteen na metaal op die waterlyn gemerk. [3]
Daaromheen het die ligter batterye van dieselfde program die oop strandintervalle gevul. Daar was vier tussen die kasteel en die mond van die Soutrivier, genoem Swellengrebel, Elizabeth, Helena en Tulbagh. Tussen die kasteel en die Chavonnes-battery was daar een, Heeren Hendriks Kinderen genoem, waarop tien kanonne gemonteer is. Vier van daardie werke het name van Swellengrebel en Tulbagh en hulle vrouens, Helena en Elizabeth, geneem; die vyfde, met tien kanonne, het die agt Swellengrebel-kinders as “mnr. Hendrik se kinders” vereer. Die gevolg was ’n beduidende uitbreiding van die vestingwerke deur nuwe batterye langs die oewer, familiename op die ligter werke geskryf en die goewerneur-generaal se naam op die swaar seewaartse battery wat Julie nou bewapen het. [3] [9]
Gedurende die tyd dat gevrees is die kolonie mag deur ’n vyand aangeval word, is die burgers van die landelike distrikte verplig om ’n kontingent van vyftig berede manne te lewer om wag by die Kaap te help hou. Elke maand is hulle deur vyftig ander afgelos, om die taak vir enkelinge ligter te maak. Die rotasie het oorlogswagdiens oor die binnelandse vryburgerbevolking versprei eerder as om ’n enkele landelike trop onbepaald by die Kasteel te hou. Buiteplaasdistrikte het daardie maandelikse opgaaf as ’n werklike las gevoel: vyftig ruiters op ’n slag, deur vyftig ander afgelos, terwyl Imhof-kanonne nuut op die seewaartse muur was en die ligter familiebatterye die strand gedek het. Kalender 1745 het binne die aktiewe kontingenttydperk gesit, nie aan die einde daarvan nie. [3] [9]
’n Tydelike buitepos by St. Helenabaai, ingestel om kennis te gee van enige skepe wat daar mag aandoen, het deel van dieselfde oorlogswagstelsel gebly. Die ouer permanente poste— Saldanhabaai, Klapmuts, Groenkloof, Ziekenhuis en Rietvlei—het soos tevore voortgegaan, terwyl Waveren al in Oktober 1743 onttrek en verkoop is. Die berede kontingent van 1745 het dus ’n gemengde landskap van staande buiteposte en nood-Kaapse wagopgawes onder Swellengrebel versterk, terwyl die Imhof-battery, agt maande van sy hoeksteen, eindelik kanonne gedra het. Die jaar wat die Breederivier ’n volle landdrost, Zwartland ’n predikant en kerkraad, vyf gemeentes hulle grense, koring sy herstelde magazynprys, en roofdierpremies ’n karkastoets gegee het, het ook metaal op die kasteel se seewaartse gesig gesit en vyftig landelike ruiters deur Tafelvallei laat roteer. [3] [9]