Boer History1714 aan die Kaap die Goeie Hoop: De Chavonnes geïnstalleer, leenplaashuur en seëls, en Helot geskors
Bennebroek-Malabaar by die kasteel — 26 Februarie 1714
Op die 26ste van Februarie 1714 het ’n enkele Malabaarse slaaf die kasteel bereik met nuus wat die eerste deel van die Bennebroek-stranding afgesluit het. Hy alleen van dié wat nie na die wrak teruggedraai het nie, het ’n volle jaar weswaarts gestoot nadat die tuiswaartse Ceylon-skip op die Natalse kus op 16 Februarie 1713 gebreek het. ’n Burger het hom naby die mond van die Breede-rivier gevind en hom na Tafelvallei gestuur. Die sewe oorlewende Europeërs van die geselskap het nog by ’n kusstam ver oos gewoon; hulle terugkeer sou later in die jaar van buitelandse kushandel afhang. [3]
Binne die Kaap se eie kalender het die aankoms minder as redding as as bevestiging getel dat nie al die oostelike oorlewendes van die wrak omgekom het nie, en dat geen Kompanjieskip hulle nog herwin het nie. Helot se waarnemende raad het die verslag ontvang terwyl hy nog op die permanente goewerneur gewag het wat reeds in die Nederlande aangewys was. Die Malabaar se jaarlange tog, die Breede-ontdekking en die kasteeldatum van 26 Februarie het die Bennebroek-verhaal as onvoltooide sake van 1714 vasgelê eerder as ’n geslote lêer van die pokkejaar. [3]
Maurits Pasques de Chavonnes arriveer en word geïnstalleer — Maart 1714
Op berig van goewerneur Louis van Assenburgh se dood het die direkteure luitenant-kolonel Maurits Pasques de Chavonnes aangestel, ’n inwoner van Den Haag wat ’n infanterieregiment in die leër van die State aangevoer het en deur die vermindering van die troepe by die vrede van Utrecht sonder diens gelaat is. Hy het die rang, titel en salaris van buitengewone raadslid van Indië ontvang. Die nuwe goewerneur het op die 24ste van Maart 1714 by die Kaap aangekom en is op die 28ste van dieselfde maand formeel geïnstalleer. [3]
Van 28 Desember 1711, toe die politieke raad die sekunde Willem Helot verkies het om as hoof van die regering op te tree, deur twee volle kalenderjare van epidemie, droogteherstel en Namakwa-alarm, was die Kaap onder voorlopige bestuur. Chavonnes se installasie op 28 Maart het daardie waarnemende tydperk formeel beëindig. Hy sou regeer tot sy dood op 8 September 1724; die openingsmaande van 1714 merk dus sowel die einde van Helot se lang tussentyd as die eerste fiskale en grondmaatreëls van ’n permanente militêre goewerneur. [3]
Immigrasie uit Europa het jare vroeër feitlik opgehou. Toename van die vrye koloniste het hoofsaaklik op die oorskot van geboortes bo sterftes gerus, terwyl veeboere van die Land van Waveren af die Breede af en van Hottentots-Holland langs die Zonder End aangehou het. Die dorp in Tafelvallei het nog sowat tweehonderd-en-vyftig private huise naas Kompanjiegeboue gehad en is nog nie gewoonlik Kaapstad genoem nie. Dit was die nedersetting waarin Chavonnes ’n program gebring het wat op inkomste, grondhuur en dokumentseëls gemik was. [3]
Skorsing van sekunde Willem Helot — Mei 1714
In Mei 1714 is die sekunde Willem Helot, wat onlangs waarnemende hoof van die regering was, geskors omdat hy Kompanjiegoed vir eie gebruik toegeëien het. Toe die omstandighede aan die direkteure gerapporteer is, is die raad gelas om hom sonder rang of salaris na die Nederlande te stuur. Sy aangewese opvolger, Abraham Cranendonk, onlangs fiskaal van die vestiging aan die Hoogly, het eers op die 4de van Maart 1715 aangekom om die plig oor te neem. Kalender 1714 het dus Helot se val uit die tweede stoel binne weke ná Chavonnes se installasie gesien, en ’n vakature in die sekunde se amp deur die res van die jaar. [3]
Die man wat Van Assenburgh in Januarie 1712 met staatsbegrafnis begrawe het, die kolonie deur die pokkewinter van 1713 gestuur het, en die stoel tot 28 Maart 1714 gehou het, het dus onder ’n klag van misbruik eerder as deur gewone aflossing die amp verlaat. Die direkteure se latere bevel om hom sonder rang of betaling huiswaarts te stuur, het die waarnemende era op persoonlike vlak in skande afgesluit selfs terwyl die nuwe goewerneur se fiskale program voortgegaan het. Cranendonk se vertraagde aankoms het die raad vir die meeste van die res van 1714 onder Chavonnes sonder ’n gevestigde sekunde gelaat werk. [3]
Inkomste, uitgawe en die goewerneur se eerste doel — 1714
Die eerste saak waarop die nuwe goewerneur sy aandag gerig het, was ’n poging om die inkomste van die kolonie nader aan die uitgawe te bring as wat voorheen die geval was. Kaapse rekeninge is as dié van ’n takbesigheid gehou: elke som wat uit elke bron ontvang is, het aan die een kant gestaan, en elke som wat uitbetaal is, ongeag die doel, aan die ander. Laste teen die Kaap het verversing van skeepsbemannings, lone aan matrose in sulke skepe, hospitaalkoste en ander posten ingesluit wat nie heeltemal van ’n koloniale balans afgetrek kon word nie, terwyl bedrae wat in die Nederlande en in Indië vir streng koloniale doeleindes betaal is, nie altyd in die plaaslike boeke verskyn het nie. [3]
Die hoofbron van inkomste was die geld wat vir die alleenreg om wyn en sterk drank in die kleinhandel te verkoop betaal is, bepaal deur openbare veiling op die laaste dag van Augustus. Gedurende die eerste kwart van die agtiende eeu het daardie verpagting gemiddeld sowat £3 167 per jaar beloop. Tiendes van graan, transportgelde op verkope van grond en winste op goederverkope saam het gemiddeld sowat £4 789 beloop. Koloniale inkomste was dus sowat £8 000 per jaar. Uitgawe, nadat skeepskoste sover moontlik afgetrek is, kon nie op minder as sowat £14 500 per jaar geskat word nie. Dit is laag gehou deur klein salarisse met voorregte, deur eenhonderd-en-vyftig tot tweehonderd man uit ’n garnisoen van sowat vyfhonderd-en-vyftig tydelike diens by boere te laat neem, en deur slawe-arbeid in bouwerk en tuinmaak. [3]
Daar was dus ’n groot oorskot van uitgawe bo inkomste. Die direkteure het die goewerneur gelas om middele te soek om dit deels of geheel te dek. Chavonnes se antwoord in 1714 was nie ’n enkele nuwe heffing nie, maar ’n bundel grond- en dokumentkoste wat langs die ouer drankverpagting en graantiend sou loop: huur op veepaste, vryeiendom-omskakeling vir sommige ouer bewoners, terugval van onbenutte dorpserwe, en seëlregte op die papier van die burgerlike lewe. [3]
Veepas-huur, vryeiendom en dorpserwe — vanaf 3 Julie 1714
Daar is nog geen inkomste uit verhuring van grond vir veepaste verkry nie. Ná die 3de van Julie 1714 is ’n huur van vyf-en-twintig sjielings vir ses maande, of vyftig sjielings per jaar, gehef, bykomend tot die tiend van graan wat geproduseer is. Ou inwoners in die Land van Waveren en elders is egter toegelaat om op aansoek by die goewerneur vryeiendomstitels uit te neem, om hulle aan te moedig om die grond te verbeter. Alle bouterreine wat in die dorp uitgegee is, moes na die Kompanjie terugval as daar nie binne twaalf maande huise op opgerig is nie. [3] [4]
Die leenplaasstelsel het reeds vroeër ’n jaarlikse huur in ’n ander vorm gedra. In 1703 is toestemming om ’n leenplaas te bewoon, jaarliks hernubaar, verkry teen ’n seël van ses riksdaalders met ’n jaarlikse huur van vier-en-twintig riksdaalders; verder is in 1714 ’n jaarlikse belasting of recognitie van vier-en-twintig riksdaalders in die grondbesit-verhaal gehef wat latere skrywers gebruik het om die jaar se fiskale verstramming op pastorale hoewe te merk. Een argivale samevatting stel die nuwe veepas-heffing in sterling op vyftig sjielings per jaar plus graantiend, met vryeiendomverligting vir gevestigde Waveren- en ander ouer bewoners wat by die goewerneur aansoek gedoen het. [4] [3]
Saam het die maatreëls binnelandse veeposte stywer aan jaarlikse betaling gebind terwyl titel-sekerheid aan mans gebied is wat reeds lank op die grond was. Dorpserwe wat ’n jaar leeg gestaan het, het na die Kompanjie teruggeval — ’n reël gemik op spekulasie in Tafelvallei-persele terwyl die kasteel nog bewoonde strate en belasbare huishoudings nodig gehad het. Die Julie-grondpakket was dus sowel ’n inkomstewerktuig as ’n nedersettingsdissipline ná die bevolkingsverliese van die pokkejaar. [3]
Seëlregte op regsdokumente — vanaf 20 Julie 1714
Ná die 20ste van Julie 1714 is vereis dat seëls op verskillende soorte dokumente aangebring moes word om hulle wettig te maak. Hierdie dokumente het transportaktes van grond en slawe, testamente, huwelikskontrakte, erfsertifikate, handelslisensies, volmagte en in die algemeen alle notariele aktes en stukke wat deur howe van die reg gegaan het, ingesluit. Die seëls wat vereis is, het in waarde van ses pennies tot twaalf sjielings en ses pennies gewissel. [3]
Seëlreg het wyer as ’n veepas-huurkontrak in die gewone vrye lewe ingegreep. Elke transport van ’n slaaf of ’n morg, elke huwelikskontrak en erfsertifikaat, elke handelslisensie en volmag het nou ’n sigbare Kompanjie-eis gedra voordat dit in die reg geldig was. Die reeks van ses pennies tot twaalf en sespennies het die las volgens die gewig van die instrument gegradeer eerder as deur ’n vaste hoofbelasting. In ’n jaar van inkomsteherstel ná pokkesterftes het die Julie-seëlplakkaat die papier van burgerlike transaksies in ’n bestendige klein opbrengs verander naas die Augustus-drankveiling en die graantiend. [3]
Engelse kusboot en vier Bennebroek-matrose — 4 September 1714
Op die 4de van September 1714 het ’n gedekte boot agt-en-twintig voet lank by nege voet breedte onder Engelse vlag in Tafelbaai aangekom. Haar meester het berig dat sy in Engeland doelbewus vir handel op die suidoostelike kus van Afrika gebou is, en in stukke na Delagoabaai geneem is in ’n vaartuig genaamd die Clapham Galley. Sy is daar saamgestel, het sedertdien aan die kus gehandel, en het nou volgens afspraak na Tafelbaai gekom om op die terugkeer van die Clapham Galley uit Indië te wag. [3]
Sy het ’n rivier binnegegaan, waarvan die naam nie gegee word nie, en het daar die sewe oorlewende matrose van die Bennebroek gevind, van wie sy vier na die Kaap gebring het. Die interessantste deel van die meester se verhaal was dat hy op verskeie plekke waar hy onder Delagoabaai aangedoen het, ’n groot hoeveelheid ivoor in ruil vir krale en koperringe verkry het wat uitdruklik in Engeland vir handel met die kusstamme vervaardig is. Engelse private handel en die herwinning van vier van die sewe Bennebroek-Europeërs het dus op dieselfde klein gedekte romp Tafelbaai binnegekom. [3]
Die Februarie-Malabaar-aankoms en die September-Engelse boot het saam die hoofterugkeer van persone wat in 1714 by die Kaap van die Natalse wrak bekend was, voltooi. Drie Europeërs moes nog gesoek word. Ivoorruil suid van Delagoabaai, met Engelse krale en koperringe, het die raad ook gewys dat buitelandse kusvaartuie reeds ’n handel beoefen het wat die Kompanjie nie van Tafelbaai af op dieselfde kusstrook georganiseer het nie. [3]
Die Postlooper gestuur om die Natalse kus te deursoek — November 1714
In November is die galiot Postlooper gestuur om langs die kus van Natal na die wrak van die Bennebroek te soek, en indien moontlik haar kanonne en ankers asook die drie oorlewende matrose te herwin. Ná ’n afwesigheid van byna ses maande het sy teruggekeer met die berig dat nóg mans nóg wrak gevind kon word. Die vertrek self het aan laat 1714 behoort; die leë terugkeer het in die volgende jaar geval, maar die bevel en die seiling het die Kompanjie se eie poging in hierdie kalender afgesluit om te voltooi wat die Engelse boot slegs deels gedoen het. [3]
Kanonne, ankers en drie vermiste Europeërs het die Postlooper se opdrag omskryf. Die galiot se mislukking om òf wrakstukke òf mans te vind, het die Bennebroek-lêer afhanklik gelaat van die vier matrose wat reeds in September geland is en van watter latere private berigte ook al mag aankom. Vir Chavonnes se eerste jaar was die November-seiling die Kaap se amptelike oostelike soektog; die nulresultaat sou eers ná die galiot se lang vaart bekend wees. [3]
Koringuitvoer, goeie seisoene en setlaarsname — 1714
In 1713 was die reënval ruim, maar pokke het uitgebreide bewerking verhinder. Opbrengste op saad wat gesaai is, was uitsonderlik groot, en in 1714 het die hoeveelheid koring wat uitgevoer is, vier duisend driehonderd vyf-en-sewentig muid beloop. Daardie syfer het die Kaap se Batavia-graandiens herstel tot die orde van die beter jare voor die droogtetrog van 1712 (1 020 muid) en die beperkte pokke-uitvoer van 1713 (1 956 muid). [3]
Die oeste van 1714 tot 1716 was só goed dat vyftien duisend vierhonderd muid koring oor daardie drie seisoene na Batavia gestuur is, of meer as vyfduisend muid gemiddeld per jaar. Die herstel het in Chavonnes se installasiejaar begin. Volle graantiendes beveel sedert Februarie 1711 het nog die invorderingsreg omraam; die nuwe veepas-huur van Julie het naas tiend op enige graan wat daardie paste opgelewer het, gestaan. [3]
Tussen die begin van die agtiende eeu en die aankoms van goewerneur De Chavonnes het ’n lang lys familiename wat later dwarsoor Suid-Afrika bekend sou word, die koloniale rekords binnegekom — onder meer van Aardt, Badenhorst, Bek, Beukes, Bosman, Bronkhorst, Cilliers, Eksteen, Faure, Fick, Grobbelaar, van Heerden, Kotzé, Maré, Oberholster, van Reenen, Roos, Scholtz, Terreblanche, Uys, de Wet en ander. Die lys is ’n rol van verskyning in die boeke eerder as ’n enkele immigrantevloot van 1714, maar dit merk die vrye bevolking wat Chavonnes se grondhuur en seëlreëls nou belas en getitel het. [3]
Veeboere het nog van Waveren af die Breede af en van Hottentots-Holland langs die Zonder End uitgebrei. Ná die pokkeverwoesting van georganiseerde Khoikhoi-gemeenskappe naby die ouer distrikte, het die vernaamste inheemse moeilikheid wat vir die uitbreidende veegrens opgeteken is, by die San (Boesmans) gebly, wie se isolasie hulle van die epidemie gespaar het. Chavonnes se eerste jaar het nog nie die groot Boesman-kommandos van 1715 oopgemaak nie; dit het inkomstewerktuie vasgelê en die Bennebroek-persone-lêer sover Tafelbaai dit kon, afgehandel. [3]
Sluiting van 1714 aan die Kaap
Teen die einde van 1714 het die Kaap die Bennebroek-Malabaar op 26 Februarie by die kasteel ontvang, luitenant-kolonel Maurits Pasques de Chavonnes op 28 Maart as goewerneur geïnstalleer ná sy aankoms op die 24ste, die voormalige waarnemende hoof Willem Helot in Mei geskors omdat hy Kompanjiegoed toegeëien het, veepas-huur van vyftig sjielings per jaar vanaf 3 Julie oopgestel met vryeiendomopsies vir ouer Waveren- en ander inwoners en terugval van onbeboude dorpserwe, seëlregte op transportakte, testamente, huwelikskontrakte en notariele aktes vanaf 20 Julie opgelê, ’n Engelse Delagoa-kusboot op 4 September verwelkom wat vier van sewe Bennebroek-matrose geland en ivoorruil vir Engelse krale en koperringe berig het, en in November die galiot Postlooper gestuur om die Natalse kus vir wrak, kanonne, ankers en die drie nog vermiste mans te deursoek. Koringuitvoer het vier duisend driehonderd vyf-en-sewentig muid bereik, die eerste sterk herstel ná droogte en pokke. Inkomste het nog ver agter uitgawe gelê, maar die nuwe grondhuur, recognitie-tradisie op leenplase en dokumentseëls was die jaar se konkrete antwoord op die direkteure se bevel om die gaping te vernou. Cranendonk het nog nie aangekom om die sekunde se stoel te vul nie. Die jaar het gesluit met ’n permanente goewerneur in die kasteel, Helot onder bevel huiswaarts sonder rang, vier Bennebroek-matrose terug in Tafelbaai, en die Postlooper nog uit op die oostelike soektog. [3] [4]